Hexadecimaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
  Getalsystemen   

Hexadecimaal betekent letterlijk 16-tallig. Het is een talstelsel waarbij niet, zoals gebruikelijk, met tien cijfers wordt gewerkt, maar met zestien cijfers. De cijfers 0 t/m 9 worden daarom uitgebreid met 'A' (=10) t/m F (=15), ook wel 'a' t/m 'f'. In deze context zijn dat dus ook cijfers, geen letters. De reden dat men dit doet in de computerwereld, is dat deze manier van representeren van getallen beter aansluit op de manier waarop computerapparatuur werkt.

Het woord 'hexadecimaal' wordt vaak afgekort als hex.

Codering[bewerken]

Een hexadecimaal cijfer is een snelle en overzichtelijke manier om vier binaire cijfers te schrijven. Eigenlijk zou men de binaire computergegevens met enen en nullen moeten schrijven, dus bijvoorbeeld 11000101011000100101110101110010. Dat is voor mensen onleesbaar, en daarom worden de cijfers in groepjes van 4 (nibbles) gegroepeerd. Dat wordt dan 1100-0101-0110-0010-0101-1101-0111-0010. Ieder viertal wordt vervolgens in een hexadecimaal cijfer omgezet: C5625D72. Dit is veel overzichtelijker.

Programmeertalen[bewerken]

hex dec oct bin
00 0 000 0000 0000
01 1 001 0000 0001
02 2 002 0000 0010
03 3 003 0000 0011
04 4 004 0000 0100
05 5 005 0000 0101
06 6 006 0000 0110
07 7 007 0000 0111
08 8 010 0000 1000
09 9 011 0000 1001
0A 10 012 0000 1010
0B 11 013 0000 1011
0C 12 014 0000 1100
0D 13 015 0000 1101
0E 14 016 0000 1110
0F 15 017 0000 1111
10 16 020 0001 0000
11 17 021 0001 0001
64 100 144 0110 0100
FF 255 377 1111 1111
100 256 400 1 0000 0000

Om duidelijk te maken dat men een hexadecimale waarde bedoelt, worden vaak enkele tekens toegevoegd. Bovendien geldt in bijna elke programmeertaal de eis dat een waarde met een 'echt' cijfer begint (dus niet met A-F). Het hexadecimale getal 35 kan geschreven worden als '35x' of '35h', en in een programmeertaal als '0x35'. Zou men in een programmeertaal '35' schrijven, dan wordt dat decimaal opgevat.

Enkele voorbeelden:

  • ABCDh (begint met een letter, niet mogelijk in veel programmeertalen)
  • 0ABCDh (door een nul toe te voegen wordt dat probleem verholpen)
  • 0xABCD
  • $ABCD
  • x'ABCD'

Toepassing van het hexadecimale stelsel[bewerken]

Het hexadecimale stelsel wordt vrijwel alleen gebruikt door degenen die op laag niveau met computers werken. Dit is een gevolg van de binaire (tweetallige) werking van de computer en de opbouw en werking van de geheugens in de computer. Door de toepassing van hogere programmeertalen is kennis van het hexadecimale stelsel meestal geen directe noodzaak meer.

Het hexadecimale stelsel wordt onder andere gebruikt voor:

  • het aanduiden van kleuren in HTML als RGB-waarde. Zo is FFFFFF de waarde voor wit, en 000000 de waarde voor zwart.
    • 1e byte FF 00 00 is R is Rood. (#FF0000)
    • 2e byte 00 FF 00 is G is Groen. (#00FF00)
    • 3e byte 00 00 FF is B is Blauw. (#0000FF)
  • het weergeven van een MAC-adres zoals 00:0C:6E:D2:11:E6
  • het weergeven van een IP-adres (IPv6).
  • het bekijken van binaire bestanden (in hex-editors)

Notatie van binaire en hexadecimale getallen[bewerken]

Omdat men bij een binaire notatie de status van iedere bit duidelijk wil maken, worden binaire getallen getoond in een formaat met voorloopnullen. Bij hexadecimale notaties zijn voorloopnullen ook heel gebruikelijk. Het gaat hier dan om een code die minder duidelijk zou worden indien er geen nullen aan vooraf gaan. Een voorbeeld hiervan is de RGB-waarde.

Zie ook[bewerken]