Jan van Gent

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Dit artikel gaat over de historische persoon Jan van Gent. De naam van de gelijknamige vogel wordt gespeld als jan-van-gent.
Jan van Gent
1340-1399
Jongaunt.jpg
Hertog van Aquitanië
Periode 1362-1375
Voorganger Richard II
Opvolger Hendrik V
Vader Eduard III van Engeland
Moeder Filippa van Henegouwen

Jan van Gent (Engels: John of Gaunt) (Gent, in de Sint-Baafsabdij 24 juni 1340 - Londen, 3 februari 1399) was de vierde zoon van koning Eduard III van Engeland en Filippa van Henegouwen. Door zijn eerste huwelijk met zijn nicht Blanche van Lancaster (1359) kreeg hij in 1362 de titel hertog van Lancaster.

Hij trok ten strijde in Spanje en Frankrijk. Na de dood van Blanche in 1371 hertrouwde hij met Constance van Castilië, dochter van Peter de Wrede. Vanwege dit huwelijk kon hij aanspraak maken op de titel van koning van Castilië en León. In 1374 keerde hij terug naar Engeland en na de dood van zijn broer Eduard de Zwarte Prins werd hij de machtigste man van het land. Hij beschermde de religieuze hervormer John Wyclif, met wie hij sympathiseerde. In 1377 stierf Eduard III en werd opgevolgd door Jans jeugdige neef Richard II. Hij bleef aanvankelijk diens raadgever maar na enkele domme besluiten raakte hij gebrouilleerd met de koning en een deel van het volk.

John Wyclif leest zijn Bijbelvertaling voor aan Jan van Gent

Tijdens de boerenrevolte van 1381 verwoestte een menigte zijn kasteel, het Savoy Palace.

Op grond van zijn huwelijk met Constance van Castilië maakte hij aanspraak op de Castiliaanse troon. In 1386 landde hij met een grote krijgsmacht in La Coruña, veroverde Bayona, Santiago de Compostela en Vigo. De expeditie mislukte echter door tegenslag, waaronder ziekte van een deel van het leger. Jan van Gent besloot uiteindelijk om af te zien van zijn aanspraken op de troon, en via het Verdrag van Bayona werden deze uiteindelijk afgekocht.

Na het mislukte avontuur in Spanje vertrok Jan van Gent naar Aquitanië, en pas in november 1389 keerde hij terug naar Engeland. Daar verzoende hij zich met de koning. Hij steunde Richard tegen de hertog van Gloucester maar na diens val werd de verhouding weer slechter.

Jan had vier kinderen bij zijn minnares Katherine Swynford, een schoonzus van Geoffrey Chaucer. Na de dood van zijn vrouw huwde hij haar en de kinderen werden gewettigd maar uitgesloten van troonopvolging. Zijn achterachterkleinzoon Hendrik VII maakte desondanks aanspraak op de troon.

Jans zoon uit zijn eerste huwelijk, Hendrik Bolingbroke, was minder diplomatiek dan zijn vader en werd door Richard II in 1398 verbannen. Jan stierf in 1399 en zijn bezittingen werden verbeurdverklaard. Hierop keerde Hendrik terug. Hij zette Richard af en werd zelf koning als Hendrik IV.

De herkomst van de naam jan-van-gent voor een bepaald soort vogel heeft niets met deze persoon te maken, maar is mogelijk een verbastering van de Keltische naam voor de vogel (Iers: gainéad, Engels gannet).

Relatie met Chaucer[bewerken]

Titelblad van “The Dreame of Chaucer”, beter bekend als The Book of the Duchess, vermoedelijk tussen 1368 en 1372 ontstaan. Verschenen uitgave van Chaucers werken door William Thynne in 1532

Jan van Gent was een beschermheer van de dichter Geoffrey Chaucer, de auteur van The Canterbury Tales. Tegen het einde van Jans leven waren ze schoonbroers. Chaucer was getrouwd met Filippa (de) Roet, en de derde vrouw van Jan, Katherine, was Filippa's zuster. Jans kinderen met Katherine waren Chaucers neven en nichten. Chaucers The Book of the Duchess, ook wel bekend als The Deth of Blaunche (de dood van Blanche), werd geschreven ter herdenking van Blanche van Lancaster, de eerste vrouw van Jan. Het gedicht verwijst allegorisch naar Jan en Blanche als "the Black Knight" en "Lady White". "Blanche" betekent namelijk "wit". Aan het eind van het gedicht wordt mogelijk verwezen naar het huwelijk van Jan en Blanche door een zinspeling op hun titels van Lancaster en Richmond: "long castel" (versregel 1318) en "riche hil" (regel 1319).

Nageslacht[bewerken]

Met Blanche van Lancaster:

Met Constance van Castilië

Met Katherine Swynford

  • John Beaufort (1373–1410), Graaf van Somerset
  • Henry Cardinal Beaufort (1375–1447)
  • Thomas Beaufort (1377–1427), Baron van Exeter
  • Joan Beaufort (1379–1440)

Voorouders[bewerken]

Voorouders van Jan van Gent
Overgrootouders Eduard I van Engeland (1239-1307)
∞ 1254
Eleonora van Castilië (1241-1290)
Filips IV van Frankrijk (1268-1314)
∞ 1284
Johanna I van Navarra (1273-1305)
Jan II van Avesnes (1247–1304)
∞ 1270
Filippa van Luxemburg (1252-1311)
Karel van Valois (1270-1325)
∞ 1290
Margaretha van Anjou (1273-1299)
Grootouders Eduard II van Engeland (1284-1327)
∞ 1308
Isabella van Frankrijk (1292-1258)
Willem III van Holland (1287-1337)
∞ 1305
Johanna van Valois (1294-1352)
Ouders Eduard III van Engeland (1312-1377)
∞ 1328
Filippa van Henegouwen (1314-1369)
Jan van Gent (1340-1399)