Katsushika Hokusai

Landschap met twee valkeniers

Een gezicht op Fuji tussen de bloeiende bomen, ca. 1802

Katsushika Hokusai (葛飾北斎); oktober of november 1760 - 10 mei 1849) was een Japans houtsnedekunstenaar van ukiyo-e, de traditionele Japanse kunst van de houtsnede. Hokusai heeft binnen alle genres van ukiyo-e gewerkt, maar het beroemdst werd hij door zijn landschapsafbeeldingen. Tot zijn bekendste werken behoren de Zesendertig gezichten op de berg Fuji en de Hokusai Manga.

De eerste zestig jaar

Hokusai werd geboren in Edo (het huidige Tokio) in de negende maand van het tiende jaar van de Horeki-periode. Over zijn ouders is niets bekend. Toen hij drie jaar was, werd hij geadopteerd door Nakajim Ise, die spiegels maakte voor het hof van de Shogun. Op zijn achttiende, toen hij al wat ervaring had met houtsnijdruk, begon hij te werken in het atelier van de ukiyo-e-kunstenaar Katsugawa Shunso, die gespecialiseerd was in portretten van acteurs. Omdat hij het in artistiek opzicht niet eens was met zijn docent, moest hij in 1785 het atelier verlaten.

Hierna brak er een periode van armoede aan voor Hokusai. Hij bleef wel studeren om zich in artistiek opzicht te verbeteren.

Hokusai maakte illustraties voor boeken en houtsnijprenten met als belangrijkste onderwerpen het dagelijks leven in Japan en de Japanse tradities en legendes.

Gezichten op de berg Fuji

Zie Zesendertig gezichten op de berg Fuji voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een van de Gezichten op de berg Fuji

Zijn bekendste werken maakte hij na zijn zestigste. De Fugaku Sanjûrokkei, ofwel de Zesendertig gezichten op de berg Fuji maakte hij in 1831 nadat hij door toedoen van zijn kleinzoon in ernstige financiële problemen was gekomen. Hij gebruikte in deze werken vaak in plaats van het vanouds bekende plantaardige indigoblauw, het betrekkelijk nieuwe Pruisisch blauw, een chemische kleurstof die in Japan pas vanaf 1829 bekend was.

De grote golf

De grote golf van Kanagawa

Zijn meest bekende werk is De grote golf bij Kanagawa, waar enkele bootjes op een zee van reusachtige golven proberen te varen. Vooral de grootste golf is indrukwekkend en heeft iets van een monster met klauwen. Deze golf verbeeldt de kracht van de natuur en evenzo de kracht van de roeiers in de bootjes. Overigens was het in de tijd van Kanagawa nog niet bewezen dat dergelijke golven werkelijk voorkomen, maar tegenwoordig is de wetenschap daar wel van overtuigd. Er zijn ook dergelijke golven waargenomen in de Baai van Tokio, waar Hokusai de gebeurtenis op het kunstwerk waarschijnlijk situeerde.

Op de achtergrond staat de berg Fuji, maar Hokusai heeft hem waarschijnlijk ook in de voorste golf afgebeeld, aangezien die golf precies dezelfde omvang heeft als de Fuji vanuit een ander perspectief. De grote golf heeft sindsdien veel kunstenaars geïnspireerd, maar ook veel tekenaars van politieke (spot)prenten.

Erfenis

Hokusai stierf op 10 mei 1849. Hij liet 30.000 werken na. Zijn laatste woorden zouden zijn geweest:"Nog tien jaar, of zelfs vijf, en ik zou een groot artiest geworden zijn".

Hokusai is een inspiratiebron geweest voor onder meer de Japanse kunstenaar Ando Hiroshige, maar zoals hierboven vermeld ook voor vele kunstenaars over de hele wereld.

Externe links

Mediabestanden

• Hokusai-Museum in Obuse, Japan
• Museum of Fine Arts, Boston - Database met circa 760 afbeeldingen van werken van Hokusai
• Dynalias - Site met bijna drieduizend hoogwaardige afbeeldingen van werken van Hokusai
• The Metropolitan Museum of Art's (New York) portaal over De grote golf bij Kanagawa
• Hill-Stead Museum, Farmington Connecticut - Site over Katsushika Hokusai