Knoop (snelheid)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De knoop is een eenheid van snelheid die veel gebruikt wordt in de zeevaart en in de gemotoriseerde luchtvaart. Een knoop is een zeemijl per uur. Een zeemijl is gedefinieerd als precies 1852 meter. Een knoop is dus een snelheid van 1,852 km/h of 0,514 44... m/s.

In het wegverkeer wordt de snelheid soms in kilometers aangeduid, hoewel men kilometer per uur bedoelt. Dit is onjuist taalgebruik, maar 'knoop' is juist wél correct (en 'knoop per uur' niet).

In de luchtvaart is Engels de voertaal en spreekt men dus van knot (uitgesproken als nott).

Herkomst[bewerken]

Vroeger werd op zeilschepen de snelheid gemeten door een houtblok of plankje, "log" genaamd, aan een lijn overboord te gooien. De log bleef tamelijk onbeweeglijk in het water liggen, terwijl de boot doorvoer en de lijn afrolde. Door te meten hoeveel van de lijn in een bepaalde tijd afgerold werd, kon de snelheid van het schip bepaald worden. Aanvankelijk werd de lijn apart opgemeten, later werden er op regelmatige afstanden knopen in gelegd, zodat de afgerolde lengte eenvoudiger bepaald kon worden. Uiteindelijk werd de afstand tussen de knopen genormaliseerd op 47 voet en 3 inches (14,4 meter), wat met een standaardglas (zandloper) van 28 seconden rechtstreeks de snelheid in knopen gaf (14,4 × 3600 / 28 = 1,8514 km/h). De telgegevens werden gerapporteerd aan de bootsman, die ze noteerde in het logboek. De stuurman kon dan met deze gegevens navigeren.

De snelheid werd dus eigenlijk gemeten in knopen per glas, of 14,4 meter per 28 seconden. Dat is inderdaad ongeveer 1,852 km/h. Toch wordt deze eenheid van snelheid niet 'knopen per glas' maar 'knoop' genoemd.

Windsnelheid[bewerken]

In de meteorologie worden windsnelheden van tropische cyclonen uitgedrukt in knopen. Dit geldt zowel voor de doorstaande winden als de windstoten. Ook de koerssnelheid van een tropische cycloon wordt in knopen uitgedrukt. De windsnelheid van de doorstaande wind en van de windstoten worden dan op vijf knopen afgerond. Bij het uitdrukken van zo'n snelheid in km/h wordt vaak nog verder afgerond tot op hele kilometers per uur.