Propyn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Propyn
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van propyn
Structuurformule van propyn
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C3H4
IUPAC-naam propyn
Andere namen methylacetyleen
Molmassa 40,06386 g/mol
SMILES
CC#C
InChI
1S/C3H4/c1-3-2/h1H,2H3
CAS-nummer 74-99-7
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Drukhouder
Gevaar
H-zinnen H220 - H280
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P410+P403
EG-Index-nummer 200-828-4
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand gasvormig
Kleur kleurloos
Dichtheid (bij 15°C) 1,707[1] g/cm³
Smeltpunt -102,7[1] °C
Kookpunt -23,21[1] °C
Dampdruk 5,12 × 105[1] Pa
Oplosbaarheid in water 3,07[1] g/L
Slecht oplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Propyn is een alkyn met als brutoformule C3H4. De zuivere stof komt voor als een kleurloos gas, dat zeer slecht oplosbaar is in water. Propyn vormt een bestanddeel van lpg, samen met diens structuurisomeer propadieen.

Toepassingen[bewerken]

Raketbrandstof[bewerken]

Het Europese ruimteonderzoek door ESA houdt zich onder andere bezig met het gebruik van de lagere koolwaterstoffen in combinatie met vloeibare zuurstof als een relatief geschikte brandstof voor raketmotoren die dan bovendien veel minder toxisch zou zijn dan de gebruikelijke combinatie van methylhydrazine met distikstoftetraoxide. Vooral voor de lagere banen in de ruimte bleek propyn een goede keuze. Het gebruik van een brandstof met een relatief hoog kookpunt is hierbij voordelig: de uitgebreide koeltechniek is niet meer noodzakelijk voor de brandstof.[2]

Organische chemie[bewerken]

Propyn kan als een eenvoudige bouwsteen in de organische synthese worden ingezet. In vloeibare vorm kan het met n-butyllithium behandeld worden, waarbij vast propynyllithium gevormd wordt. Dit nucleofiele organolithiumreagens kan dan reageren met aldehyden, waarbij een secundair alcohol gevormd wordt. Zuiver propyn is vrij duur voor dit soort toepassingen, maar bij dergelijke additiereacties kan het vervangen worden door het goedkopere lpg: andere componenten in lpg reageren namelijk niet.

Externe links[bewerken]

  • (en) Gegevens van Propyn in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)
  • MSDS van propyn
Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e (en) Gegevens van Propyn in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (geraadpleegd op 10 maart 2008) (JavaScript vereist)
  2. (en) German Aerospace Center