Société du chemin de fer électrique souterrain Nord-Sud de Paris

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De voor de Nord-Sud gebouwde ronde entreehal van het station Saint-Lazare

De Société du chemin de fer électrique souterrain Nord-Sud de Paris (Elektrische ondergrondse spoorwegmaatschappij Noord-Zuid Parijs), kortweg Nord-Sud was een maatschappij die in Parijs verantwoordelijk was voor de aanleg en exploitatie van enkele metrolijnen. De maatschappij werd opgericht in 1901, en werd in 1929 overgenomen door de CMP die in 1948 de basis vormde van de huidige RATP. De lijnen van de Nord Sud zijn tegenwoordig in gebruik als de lijnen 12 en 13 van de Metro van Parijs.

Geschiedenis[bewerken]

Het NS logo is verwerkt in het tegelwerk in het groen op overstap- en eindstations en in het bruin op haltes, zoals hier op het station Liège.

De Noord-Zuid was het idee van de oorspronkelijk uit Lyon afkomstige ingenieur Jean-Baptiste Berlier, die het idee had opgevat een zeer diep gelegen metrolijn aan te leggen tussen Montparnasse en Montmartre via het Saint-Lazare en het Gare d'Orsay, via twee parallel gelegen tunnels die uit metalen ringen zouden bestaan, vergelijkbaar met de boortunnels van de metro van Londen. Het voordeel hiervan zou zijn dat er directe routes genomen konden worden, zonder rekening te houden met stratenpatroon. De gemeente Parijs vond het een interessante gedachte, en verleenden op 28 december 1901 een concessie. De kosten van de aanleg en het materieel zouden geheel gedragen worden door de onderneming, in tegenstelling tot de lijnen van de CMP waarvan de infrastructuur geheel door de stad Parijs betaald was.

In de concessie waren drie voorgestelde trajecten opgenomen:

Bouw[bewerken]

Het bleek al snel dat de bouw van een diepe metro zoals in London op dat ogenblik niet tot de mogelijkheden behoorde[1]. De lijnen werden dus boven het grondwater niveau aangelegd, direct onder de straat. Het volgen van het stratenpatroon zorgde voor een kronkelig lijnbeeld[2], met als gevolg dat gradering en profiel vergelijkbaar werden met die van de lijnen van de CMP. De aanleg verliep in eerste instantie snel; het eerste deel van lijn A tussen Porte de Versailles en Notre Dame de Lorette opende op 5 november 1910, ondanks een vertraging als gevolg van de overstroming van Parijs in 1910. Lijn B startte op 26 februari 1911 van Saint-Lazare naar de Porte de Saint-Ouen. Qua techniek lijkt het netwerk erg op dat van het concurrerende netwerk van de CMP, maar de stations en het materieel[3] zijn veel luxueuzer uitgevoerd, met de stationsnamen die in geglazuurde betegeling zijn uitgevoerd in plaats van de emaille platen van de CMP, en staan de richtingnamen ook in tegelwerk boven de tunnelingangen aangegeven.

Het deel van lijn A van Notre Dame de Lorette naar Pigalle opende op 9 april 1911, de sectie van lijn B van La Fourche naar de Porte de Clichy opende op 20 januari 1912, en het deel van Pigalle naar Jules Joffrin opende op 30 oktober 1912. De Eerste Wereldoorlog vertraagde de voltooiing van het traject tot de Porte de la Chapelle; dit deel werd midden tijdens de oorlog geopend, op 23 augustus 1916.

Er werden tijdens de jaren '20 voorbereidingen getroffen voor de aanleg van lijn C, van Montparnasse naar de Porte de Vanves maar de enorme bouwkosten deden het bedrijf de das om, en de Nord-Sud werd op 1 januari 1931 overgenomen door haar concurrent de CMP. De lijnen werden geïntegreerd in het netwerk van de CMP; lijn A werd lijn 12 van de CMP, lijn B lijn 13. Toen lijn C werd afgebouwd kreeg deze de benaming lijn 14, met als eindhalte Invalides. Nadat in 1976 lijn 13 via een nieuwe tunnel van Saint Lazare doorgetrokken werd naar Invalides kwam deze naam te vervallen[4].

referenties[bewerken]

  1. De voortgeschreden technologie maakte het later wel mogelijk om met boortunnels te werken, zo zijn de tunnels van de RER en lijn 14 tot stand gekomen.
  2. Daarnaast waren er consequenties voor de bouw van stations, zie bijvoorbeeld de typische lay-out van het station Liège dat door de smalheid van de daarboven gelegen rue d'Amsterdam een vrij dure, a-typische vorm kreeg.
  3. het rollend materieel is van dezelfde producent, Sprague-Thomson
  4. De naam werd opnieuw gebruikt voor de Météor lijn, deze gaat nu door het leven als lijn 14.