Sonde (medisch)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Een kind met een maagsonde

Een sonde is een speciale katheter om vloeibare voeding toe te dienen aan mensen die niet op een normale manier kunnen eten of drinken. Een sonde kan ingebracht worden door de neus. Een sonde kan ook via de huid rechtstreeks in de maag geplaatst worden. Dit wordt een PEG-sonde genoemd. Indien de sonde rechtstreeks in de nuchtere darm zit, wordt het een PEJ-sonde genoemd.

De keuze van de sonde is afhankelijk van de te verwachten gebruiksduur, leeftijd/lichaamsbouw van de patiënt en de te gebruiken voeding en medicatie. Pvc (polyvinylchloride) is alleen geschikt voor kortdurend gebruik; door inwerking van maagzuur wordt de tip na 7 tot 10 dagen hard. PUR (polyurethaan) is soepel en vervaardigd van glad materiaal. PUR heeft een geleidingsdraad om inbrengen te vergemakkelijken. Maagsondes van pvc moeten na 10 dagen verwisseld worden om te voorkomen dat de sonde te hard wordt en het lichaam beschadigt. Sondes van polyurethaan mogen maximaal 6 weken blijven zitten.

Soorten sondes[bewerken]

Verschillende vormen van sondes zijn:

  • PEG-sonde: in de maag (operatief)
  • Maagsonde: sonde in de maag, ingebracht via de neus.
  • Sonde voor maagspoelen: charriëre van 28 of 35, gebruikt bij maagspoelen ingeval van medicijnintoxicatie (vooral gebruikt op SEH).
  • Sonde voor maaghevelen: meestal gebruikt na operaties en bij sommige maagonderzoeken. Ook geschikt voor toedienen van sondevoeding, vooral in situaties waarbij de patiënt kan gaan braken (bijvoorbeeld bij neurologische patiënten). Deze sondes hebben een dubbel kanaal waardoor vastzuigen aan de maagwand voorkomen wordt.
  • Duodenumsonde: sonde, ingebracht door de neus, in de twaalfvingerige darm. Na inbrengen controle met röntgenfoto.
  • Jejunumsonde: sonde, ingebracht door de neus, in de dunne darm. Na inbrengen controle met röntgenfoto.

Maagsonde[bewerken]

Een maagsonde is een dunne slang van circa 110 tot 125 cm die wordt ingebracht voor het geven van sondevoeding wanneer de patiënt door bijvoorbeeld neurologische problemen heeft, ondervoed is geraakt en niet meer zelf voeding tot zich kan nemen. De maagsonde wordt ingebracht door de neus. Bij de patiënt geeft dit reacties als tranende ogen, kokhalzen en misselijkheid. Het is voor de patiënt moeilijk deze reacties te beheersen. Het uiteinde van de sonde dient op de bodem van de maag te liggen.

Mogelijke complicaties bij het gebruik van een maagsonde zijn beschadiging van het slijmvlies, aspiratie (pneumonie), benauwdheid, onrust, longontsteking ten gevolge van inbrengen in de luchtpijp, maagslijmvliesbeschadiging door aanprikken met sondepunt of te krachtig opzuigen van maaginhoud(bloeding) en decubitus neuswand (in geval de maagneussonde in de neus verblijft).

Manier van toedienen[bewerken]

Sondevoeding wordt meestal druppelsgewijs via een voedingspomp toegediend. Een andere manier van toedienen is het via een spuit in laten lopen van de voeding. Dit kan een paar maal per dag gebeuren en is afhankelijk van wat een patiënt kan verdragen zonder misselijk te worden. Frequentie van toedienen varieert 1 tot 10 keer per dag, mede afhankelijk van hoeveel calorieën de patiënt dient te krijgen.

Soorten sondevoeding[bewerken]

  • standaardsondevoeding
  • eiwitverrijkte sondevoeding: bij grote wonden of veel vochtverlies
  • vezelverrijkte sondevoeding: bij moeilijke stoelgang of obstipatie
  • energieverrijkte sondevoeding: bij veel energieverlies of breuken
  • energie en vezelverrijkte sondevoeding
  • hypoallergene sondevoeding: bij overgevoeligheid voor bepaalde voedingsstoffen