Toengoeska-explosie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Toengoeska-explosie
Omvergeblazen bomen. Foto genomen tijdenseen expeditie in 1927.
Omvergeblazen bomen. Foto genomen tijdens
een expeditie in 1927.
Plaats Toengoeska, Evenkië, Soviet-Unie.
Coördinaten 60° 55′ NB, 101° 57′ OL
Datum 30 juni 1908
Tijd 7:14 KRAT
Doden 1[1]
Gewonden Geen
Schade Voornamelijk omvergeblazen bomen
Object
Type meteoroïde
Toengoeska-explosie
Toengoeska-explosie
Portaal  Portaalicoon   Astronomie
foto gemaakt tijdens de Koelik-expeditie (1927)

Op 30 juni 1908 vond in Toengoeska (nu Evenkië, hetgeen sinds 2007 bestuurlijk onderdeel is van de kraj Krasnojarsk) in Siberië een enorme explosie plaats bij de rivier de Stenige Toengoeska, die bekendstaat als de Toengoeska-explosie of Grote Siberische Explosie. Als gevolg van de explosie braken tot in een omtrek van 30 tot 40 kilometer bomen aan de basis van de stam af. Over de oorzaak van de explosie wordt nog veel gespeculeerd, mede omdat deze in een zeer afgelegen gebied plaatsvond; de meest geaccepteerde verklaring is de ontploffing van een meteoriet op circa 8 kilometer boven het aardoppervlak.

De schaarse ooggetuigen in het zeer dunbevolkte gebied zagen een vuurbal uit de hemel neerdalen en in de lucht exploderen. Dit ging gepaard met een zeer harde knal. Door de kracht van de explosie braken bomen in de omgeving af en werden mensen en dieren weggeblazen. De explosie was tot op meer dan 200 km van het bodemnulpunt te voelen.

De gebeurtenis[bewerken]

Een geluk bij een ongeluk was dat de inslag plaatsvond in een nagenoeg onbewoond gebied. Ware dat niet zo geweest, dan had het aantal slachtoffers wellicht in de duizenden, zo niet honderdduizenden gelopen. Nu is er niets bekend over menselijke slachtoffers, afgezien van een oude rendierherder op ca. 30 km van de inslagplaats. Hij werd door de kracht van de ontploffing 12 meter hoog in een boom geslingerd en overleed later aan zijn verwondingen.

Het gebied van de inslag was zelfs zo afgelegen, dat het tot 1927 zou duren, voordat een eerste wetenschappelijke expeditie het hypocentrum bereikte.

Men was toen verbaasd geen grote inslagkrater te vinden, maar alleen een ruim 2000 km² groot gebied waar de meeste bomen tegen de grond waren geslingerd.

Dat er geen inslagkrater werd gevonden, kan verklaard worden door de omstandigheid dat de meteoriet al op een hoogte van enkele kilometers uiteen gespat was. Men schat dat de zo hevige ontploffing veroorzaakt werd door een stenen meteoriet met een doorsnede van enkele tientallen meters. Vanwege de zeer hoge snelheid draagt elke kilogram steen aan de explosie een hoeveelheid energie bij gelijk aan die van enkele tientallen kilogrammen explosieven.

Oorzaak[bewerken]

In wetenschappelijke kringen is men het er tegenwoordig over eens dat de oorzaak gezocht moet worden in de ontploffing (dus geen inslag) van een vrij grote meteoroïde, of zelfs komeet. Voor dat laatste zijn drie aanwijzingen:

  1. Een komeet is een 'vuile sneeuwbal', bestaande uit bevroren water en andere ijsachtige substanties, zoals bevroren kooldioxide, en talrijke zeer kleine deeltjes gesteente; rond het epicentrum en wijde omgeving zijn zeer kleine bolletjes van glasachtig materiaal gevonden, die wijzen op het smelten maar niet meer geheel vergloeien van gesteentepartikeltjes die door de wrijving met de dampkring of de explosie tot smelttemperatuur werden verhit. Bij de chemische analyse van de bolletjes werden hoge concentraties nikkel en iridium gevonden, wat er op wees dat ze mogelijk afkomstig waren van een meteoriet;[2]
  2. In de nachten die op de explosie volgden was het in West-Europa zo licht (een rood ochtendgloren) dat men om middernacht de krant kon lezen. Dit wijst op stof in de zeer hoge atmosfeer, beschenen door de zon toen die nog diep onder de oostelijke horizon stond;
  3. De datum van de explosie (30 juni) staat in verband met de 'Tauriden', een meteorenzwerm, die de baan van de Aarde kruist. Dergelijke zwermen stof en fijn gruis, vaak op Aarde zichtbaar als 'sterrenregen', ontstaan uit kometen die verdampen en uiteenvallen. Het is niet onmogelijk dat een nog niet geheel tot stof vergaan brokstuk van de moederkomeet (de komeet van Encke) de Aarde heeft getroffen.


Er zijn in het verleden veel alternatieve, vaak fantasierijke, verklaringen gegeven voor de explosie:

  • een experiment met een energiewapen door Nikola Tesla,[3]
  • een buitenaards ruimteschip
  • een microscopisch zwart gat
  • een stukje antimaterie
  • een uit de hand gelopen vroegtijdig experiment met de ontwikkeling van een kernwapen

Kratermeer[bewerken]

In juni 2007 ontdekten Italiaanse onderzoekers een klein komvormig meer, ongeveer 8 kilometer ten noordwesten van het hypocentrum gelegen. Mogelijk werd het meer gevormd door de inslag van een fragment van dezelfde meteoriet die de Toengoeska-explosie veroorzaakte.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Voetnoten

Externe links