Kruis of munt
Kruis of munt of kop of munt, ook tossen (Engels: toss, opgooien) genoemd, is de aanroep van een beslissingsprocedure voor twee partijen met een keuze uit twee mogelijkheden. De beslissing wordt door het toeval bepaald door het opgooien van een (zuivere) munt, zodat voor beide partijen beide mogelijkheden dezelfde kans hebben.
Na het vaststellen van de twee zijden van een twistpunt, is 'kop of munt?' de vraag van de ene, lotende partij. De afwachtende partij kiest een van de twee mogelijkheden, een van de twee zijden van een munt. Kop of kruis is de zijde met de beeltenis van de vorst of een nationaal symbool, munt is de zijde waarop de waarde van de munt staat.
De lotende partij gooit de munt daarna hoog en wentelend op. Na het vallen is duidelijk welke zijde zichtbaar boven ligt, en dus wie de beslissing gewonnen heeft.
[bewerken] Fraude en onenigheid
Onenigheid en discussie achteraf kan ontstaan door het niet goed onderscheiden en afspreken (bekend zijn) van de partijen en/of standpunten. Onderdeel van de procedure is het wederzijds vertrouwen de uitkomst te respecteren. De mogelijkheid tot fraude zit vooral in het gestuurd gooien van de munt (met hogere winstkansen voor een bepaalde zijde), of zelfs in het gebruiken van een gemanipuleerde munt, bijvoorbeeld met een zware zijde.
Om zeker te zijn dat de gebruikte munt zuiver is, zodat beide mogelijkheden een kans van 50% hebben, kan twee keer met de munt gegooid worden. De uitkomst munt-kruis stelt dan de ene mogelijkheid voor en de uitkomst kruis-munt de andere, Zijn beide worpen gelijk (munt-munt of kruis-kruis), dan gooit men opnieuw.
[bewerken] Toepassing
- Onder de naam tossen wordt kruis of munt gebruikt in het voetbal en sommige andere sporten, voor het bepalen van de speelrichting in de eerste helft en wie met het spel mag beginnen. Hiermee kan voordeel worden behaald door rekening te houden met de zon of de windrichting. Dit voordeel is betrekkelijk, doordat bij een tweede helft de speelrichting wisselt.
