Turkse Onafhankelijkheidsoorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Turkse Onafhankelijkheidsoorlog
Het Turkse Leger marcheert İzmir binnen
Het Turkse Leger marcheert İzmir binnen
Datum 19 mei 1919 - 11 oktober 1922 (wapenstilstand), 24 juli 1923 (vrede)
Locatie Anatolië en Thracië
Resultaat Beslissende Turkse overwinning
Val van het Ottomaanse Sultanaat
Vrede van Lausanne
Stichting van de Republiek Turkije
Strijdende partijen
Flag of Turkey.svg Turkije
  • Turkse Rebellen

Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Russische SFSR (financiële en materiële hulp)

State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg Griekenland
Late Ottoman Flag 1844-1922.png Ottomaanse Rijk
Commandanten
Flag of Turkey.svg Mustafa Kemal
Flag of Turkey.svg Fevzi Çakmak
Kâzım Karabekir
Flag of Turkey.svg Ali Fuat Cebesoy
Flag of Turkey.svg Ismet Inönü
Flag of France.svg Henri Gouraud
Flag of France.svg Louis Franchet d'Espérey
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg Anastasios Papoulas
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg Georgios Hatzianestis
Flag of the United Kingdom.svg Somerset Arthur Gough-Calthorpe
Flag of the United Kingdom.svg Charles Harington Harington
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg Drastamat Kanayan
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg Movses Silikyan
Flag of Georgia (1918-1921).svg Giorgi Kvinitadze
Troepensterkte
Mei 1919: 35.000
Oktober 1920: 86.000 (oprichting van het staande leger)
Augustus 1922: 312.000
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg 80.000 (december 1919)
1922: 200.000 - 250.000
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg 10.150 (zuiden)
en 20.000 (oosten)
Flag of Georgia (1918-1921).svg 36.000
Antirevolutionairen: 50.000+
Tegen april 1920:
Flag of France.svg 59.000
Flag of the United Kingdom.svg 38.000
Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg 17.900
Verliezen
13.000 doden
~23.000 gestorven aan ziektes
35.000 gewonden
7.000 - 22.000 krijgsgevangenen
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg 19.362 doden
18.095 vermisten
48.880 gewonden
4.878 stierven buiten gevecht
10.000 gevangenen
Totaal: ~101.215
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg 1.100+ doden
3.000+ gevangenen
Flag of France.svg onbekend

De Turkse Onafhankelijkheidsoorlog (Turks: Kurtuluş Savaşı, İstiklâl Harbi, Türk İstiklâl Harbi of Millî Mücadele) is de strijd na de Eerste Wereldoorlog tussen de Turken en geallieerden (zie ook Kaukasusveldtocht).

Na de Eerste Wereldoorlog stonden de Osmaanse Turken aan de kant van de verliezers, waardoor vrijwel al hun woongebied (het Osmaanse Rijk strekte van de Balkan tot Arabië) bezet werd. Zelfs het overgebleven rompstaatje in Anatolië werd in negen stukken verdeeld, waarbij de Turken alleen rondom Ankara controle mochten uitoefenen.

Mustafa Kemal (de latere Atatürk) riep hierop het Turkse Parlement in Ankara uit. Dit parlement erkende niet langer het gezag van de Osmaanse sultan of de verdragen die hij had ondertekend. Het belangrijkste verdrag waartegen Atatürk zich verzette was het verdrag van Sèvres, waarbij grote stukken van Anatolië onder geallieerd bestuur kwamen te staan. Deze mandaatgebieden werden erkend door de Osmaanse sultan, iets wat Atatürk niet acceptabel vond. Toen de geallieerde troepen het verdrag begonnen te realiseren door Turkse steden in te nemen, ontstond er hevig verzet van lokale Turkse burgers. Onder leiding van Atatürk leidde dit tot een georganiseerd leger onder controle van de Türkiye Büyük Millet Meclisi.

Achteraf stelde Atatürk de start van de Onafhankelijkheidsoorlog vast als 19 mei 1919. In werkelijkheid stond er pas vanaf 1920 daadwerkelijk een professioneel Turks leger op de been. Dit leger bleek zo succesvol dat de Turken vanuit hun rompstaat geheel Anatolië weer onder controle kregen. De veldslagen duurden van 1920 tot 11 oktober 1922, toen er een wapenstilstand werd ondertekend. Dit Verdrag van Mudanya werd op 24 juli 1923 opgevolgd door de Vrede van Lausanne. In dit verdrag werd officieel het einde van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog bezegeld met de erkenning van de Turkse soevereiniteit en de volledige terugtrekking van de geallieerde troepen uit Anatolië. In Turkije wordt dit nog steeds gevierd als een totale overwinning op de geallieerden.

Oud-strijder[bewerken]

De laatste overlevende van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog, kolonel Mustafa Şekip Birgöl, stierf op 11 november 2008 op 105 jarige leeftijd.[1]

Noot[bewerken]

  1. TRT, 13.11.2008