U 110 (Kriegsmarine)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De U-110 komt beschadigd boven water, vlakbij de Britse torpedojager HMS Bulldog (H 91)

De U-110 was een Type IXB U-boot van de Kriegsmarine tijdens de Tweede Wereldoorlog. De U-110 werd op 9 mei 1941 gedwongen om beschadigd boven water te komen, doordat ze bestookt werd met dieptebommen door de torpedojagers HMS Bulldog, HMS Broadway en het korvet HMS Aubetia. De U-110 werd gekaapt door de Royal Navy waarin een aantal geheime codeboeken en het Enigma (codeermachine) bevonden die de Britten nog konden bemachtigen. Kapitein-luitenant Fritz-Julius Lemp trachtte nog met zijn voornemens om deze codeboeken en Enigmamachine te vernielen, maar werd volgens een Duitse ooggetuige, beschoten terwijl hij naar de U-110 terugzwom. In ieder geval kwam Lemp nooit meer terug. De U-110 werd gekaapt onder de codenaam "Operatie Primrose" en was één van de grootste geheimen van de oorlog, waarvan dit nog geheim bleef voor zeven maanden. President Franklin D. Roosevelt werd pas op de hoogte gebracht van deze vangst door de Britse premier Winston Churchill in januari 1942.

De U-110[bewerken]

De kiellegging van de U-110 gebeurde op 1 februari 1940 door AG Weser, Bremen, Duitsland. Ze kwam in actieve dienst op 21 november 1940 met kapitein-luitenant Fritz-Julius Lemp als bevelhebber. Lemp had het commando over de U-110 voor de rest van haar carrière. In een eerdere opdracht met de U-30 was hij verantwoordelijk voor het tot zinken brengen van het Britse passagiersschip Athenia tijdens het begin van de oorlog. De omstandigheden waren dusdanig dat hij werd geacht voor de krijgsraad te verschijnen, volgens de Britten maar de Duitsers weerlegden dit. Lemp bleef echter één van de meest succesvolle commandanten van zijn tijd.

De U-110 voerde twee patrouilles uit en bracht drie schepen tot zinken met een totaal van 10.149 ton en beschadigde twee anderen met een totaal van 8.675 ton. Op 23 maart 1941 ontplofte haar 105-mm dekkanon tijdens het vuren en verwondde drie manschappen. Op 9 mei 1941 werd de U-110 bestookt met dieptebommen en moest beschadigd boven water komen. Lemp liet de boordventielen open draaien om de boot te laten zinken. De bemanning zwom weg van hun boot. Lemp zwom echter terug om de bewuste codeboeken en het Enigmacodeermachine te vernietigen, maar moest het met zijn leven bekopen. De U-110 werd echter gepraaid door de Britten en namen deze belangrijke documenten en codeermachine in beslag.

Operatie Primrose[bewerken]

De U-110 en U-201 vielen samen het konvooi CB-318 aan in de Noord-Atlantische Oceaan, ten zuiden van IJsland. Lemp lanceerde een torpedoaanval op het konvooi die echter mislukte. Wat echter niet mislukte waren de dieptebomaanvallen van de drie escorteschepen, waaronder het Britse korvet HMS Aubretia die direct reageerde op de aanval van de U-110, die hem opspoorde met zijn ASDIC en hem vervolgens bestookte met dieptebommen, waardoor de Duitse onderzeeër noodgedwongen even later boven water moest komen.

De U-110 overleefde de aanval, maar werd ernstig beschadigd. Na een tweede dieptebomaanval kwam ze echter niet onmiddellijk boven water. De noodluchttanks werden geblazen en de U-110 kwam beschadigd boven water. Lemp beval onmiddellijk de ventielen te openen en de boot te verlaten. Maar toen de bemanning aan dek kwam, werden ze bestookt door het boordgeschut van twee aanvallende torpedojagers HMS Bulldog en HMS Broadway waaronder Duitse slachtoffers vielen en anderen verdronken. De Britten waren ervan overtuigd dat de Duitse bemanning hun dekkanon gingen gebruiken. Daarna zagen de Britten dat de Duitsers de strijd hadden gestaakt en realiseerden ze dat de U-boot verloren was en de rest van de bemanning zich zouden overgeven.

Kapitein-ter-zee Joe Baker-Cresswell, bevelhebber van HMS Bulldog, had aanvankelijk aanstalten gemaakt voor een ramming op de U-boot, maar ook voor een mogelijke inname van de onderzeeboot. Lemp liet de ventielen opendraaien om de U-110 zelf te laten zinken. Hij zei tegen zijn radio-operator, Heinz Wilde om de codeboeken en Enigma-codeermachine achter te laten en zich uit de voeten te maken. "De U-boot zinkt !" had hij nog doorgemeld en nog een andere radio-operator had zijn persoonlijke bezittingen meegenomen, maar negeerde het nog onbeschadigde geheime materiaal.

Commandant Lemp zwom samen met zijn bemanning weg van de U-110, maar realiseerde dat de U-110 nog niet bezig was met zinken. Hij zwom onmiddellijk terug, omdat hij zag dat de Britse schepen de U-boot naderden. Met zijn voornemens om terug aan boord te gaan en de codeboeken en de Enigmamachine te vernielen, werd hij nadien nooit meer teruggezien. Lemp zou beschoten zijn geweest door een Britse matroos (zoals bevestigd door een Duitse ooggetuige), maar zijn lot bleef onbekend. Inclusief Lemp en 15 van zijn mannen werden gedood in de actie en 32 Duitse bemanningsleden werden krijgsgevangengenomen.

De Britse bemanning van HMS Bulldog klommen aan boord van de U-110 en namen alles mee wat draagbaar was met inbegrip van de codeboeken en de Enigma-codeermachine. Nadien werd de U-110 op sleeptouw genomen naar Groot-Brittannië, maar zonk onderweg naar Scapa Flow, ten oosten van Cape Farewell in position 60° N. en 33° W.

Dankzij de buitgenomen codeboeken en Enigma-codeermachine van de U-110 hielpen ze in Bletchley Park, de codebrekers van de Britse inlichtingendienst, codes op te lossen en te ontcijferen, dankzij ook de Reservehandverfahren-codeermachine.

  • De film U-571 werd deels ingegeven door het innemen en kapen van de U-110.

Referenties[bewerken]

Externe links[bewerken]

  1. Uboat.net: U-110
  2. U-110
  3. Uboat.net: Uboat.net: Fritz-Julius Lemp
  4. Enigma and Operation Primrose
  5. HMS Bulldog (H 91)
  6. HMS Broadway (H 90)
  7. HMS Aubretia (K 96)