Vliegveld Grimbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Vliegveld van Grimbergen)
Ga naar: navigatie, zoeken
Vliegveld van Grimbergen
De vliegtuigloodsen
De vliegtuigloodsen
IATA: ICAO: EBGB
Algemene informatie
Opgericht 1939
Eigenaar Recreatief vliegveld Grimbergen
Plaats Grimbergen
Hoogte 21 m
Coördinaten 50° 57′ NB, 04° 24′ OL
Website http://www.rvg.be/
Locatie in België
Vliegveld Grimbergen
Vliegveld Grimbergen
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
01/19 614 m gras
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart
Controletoren en administratieve gebouwen van het vliegveld in Grimbergen

Het vliegveld van Grimbergen werd gebouwd en in gebruik genomen in 1939 als militair hulpvliegveld. Bij de invasie van België door de Duitse troepen viel het al op 18 mei 1940 in vijandige handen. In opdracht van de Luftwaffe werd het verder uitgebouwd. Na de bevrijding in september 1944 kwam het vliegveld in handen van de geallieerden die het verder gebruikten tot het vanaf 1946 overgedragen werd aan de burgerlijke autoriteiten. Vanaf dan zou het nog haast enkel voor sportvliegtuigen gebruikt worden. Ook Sabena maakte gebruik van het vliegveld voor de opleiding van zijn piloten. De exploitatie van de vliegactiviteiten is thans in handen van de vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen.

Geschiedenis[bewerken]

De bouw begon op 4 september 1939, meteen na de algemene mobilisatie die het gevolg was van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Een terrein van 58 hectare landbouwgrond werd door Belgische militairen klaargestoomd als reservevliegveld. Bij de invasie van België door de Duitse troepen in mei 1940, werd het vliegveld ook effectief gebruikt door het Belgisch Leger, doch het viel al op 18 mei 1940 in vijandige handen.

Twee maanden later begon het Duits bewind aan de uitbreiding van het vliegveld ten behoeve van de Luftwaffe. Zo werd er luchtafweergeschut geplaatst en kwamen er barakken voor de soldaten die het bedienden. Gedurende de bezetting zou het vliegveld de thuisbasis worden van het jachteskadron 26 en een waarnemingseenheid, die boven Groot-Brittannië weerverkenningsvluchten uitvoerde.

Direct na de bevrijding van Grimbergen op 3 september 1944 kwam het vliegveld in handen van de Royal Air Force, en tot het einde van de oorlog zouden er Britse, Nieuw-Zeelandse, Noorse, en Poolse eenheden gestationeerd worden, en zou het vliegveld een rol spelen bij verschillende militaire operaties. Vanaf mei 1945 werd het vliegveld door het Amerikaans leger gebruikt als opslagplaats voor legermateriaal.

Vanaf 1946 kwam het vliegveld in handen van de burgerlijke overheid, die besloot het vooral een recreatieve functie te geven, hierdoor kon de dichtbijgelegen nieuwe luchthaven van Melsbroek voorbehouden worden voor de toenemende commerciële burgerluchtvaart. In november 1947 werden de twee nieuwe ronde vliegtuigloodsen gebouwd die ook nu nog steeds in gebruik zijn. Ze werden ontworpen door Alfred Hardy (1900-1965) en zijn omwille van hun in België unieke architectuur als monument beschermd[1]. De voormalige nationale luchtvaartmaatschappij Sabena, heeft het vliegveld een aantal jaren gebruikt voor de praktijkopleiding van zijn piloten.

Als gevolg van de staatshervorming valt het vliegveld sinds 1989 onder de bevoegdheid van het Vlaams Gewest. Omwille van het aanzienlijke exploitatieverlies dat jaar na jaar geboekt werd overwoog de bevoegde minister de volledige sluiting van het vliegveld. Dit voornemen gaf aanleiding tot heel wat protest, niet enkel van de gebruikers maar onder andere ook van buurtbewoners. Een en ander zou er voor zorgen dat de toekomst van het vliegveld erg lang onzeker bleef. Uiteindelijk kwam er een compromis uit de bus waarbij ongeveer een derde van het terrein behouden bleef als vliegveld, een beperkt stuk door de gemeentediensten benut zou worden (o.a. afvalrecyclage) en het overgrote deel tot bos (Lintbos) omgevormd[2]. De exploitatie van de vliegactiviteiten, die mede door het vele vrijwilligerswerk, weer rendabel is, is nu in handen van de vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen.

Geschiedenis[bewerken]

Vanaf 4 september 1939 begonnen Belgische militairen met de aanleg van een reservevliegveld op het grondgebied van Grimbergen. Achtenvijftig hectare vruchtbare landbouwgrond, gelegen tussen de Oyenbrugstraat en de Lintkasteelstraat werden gedraineerd, genivelleerd en met gras bezaaid. In de meidagen van 1940 maakten enkele Belgische eskadrilles gebruik van het vliegveld. Hun Fairey Fox en Fiat CR.42 toestellen bleken allerminst opgewassen tegen de Duitse Luftwaffe. Op 18 mei was het veld al in handen gevallen van de bezetter.

Twee maanden later begon de Duitse "Bauleitung" met de uitbreiding van het vliegveld. In zijn kantoor aan het tramstation van Grimbergen, tekende burgerlijk ingenieur Hunzinger de plannen voor de "Fliegerhorst Grimbergen." Alsmaar meer terreinen werden in beslag genomen en landbouwers werden opgevorderd voor de grondwerken. Wegen werden aangelegd of verbeterd (Oyenbrugstraat, Gasthuispachthofstraat), in flaktorens en barakken zaten de soldaten van de vliegveldverdediging. Het veld werd aangepast om de goed uitgeruste Luftwaffe te kunnen ontvangen. Een Belgische aannemer werd zelfs verplicht om in drie jaar een modern waterleidingnet op het vliegveld te installeren.

Het zouden vooral de "WeKuSta 26" en het "Jagdgeschwader 26" zijn die Grimbergen een tijdlang als thuisbasis gebruikten. De WeKuSta 26 (onder bevel van kapitein von Rotberg) maakte foto's en waarnemingen van de weersgesteldheid boven Groot-Brittannië. Deze gegevens werden doorgestuurd naar het hoofdkwartier van de Luftwaffe in het Brusselse Palacehotel. De eenheid beschikte over vier Heinkel He 111H, vijf Dornier Do 17Z en één Messerschmitt Bf 110. JG26 was een gevechtseenheid, uitgerust met Focke Wulf Fw190D-9.

Op 10 april 1944 werden een aantal huizen in de buurt van het vliegveld beschadigd door brandbommen; er vielen drie doden.

Op 6 juni 1944 landden de geallieerden in Normandië, op 3 september 1944 werd Grimbergen bevrijd. Drie dagen later kwam een voorhoede van de 122 Wing op Grimbergen aan (RAF-vliegveldcode B-60). Drie squadrons van de 122 Wing kregen de taak om met hun Mustangs de bevoorrading en de terugtocht van de Duitse troepen te bemoeilijken. Ook de operaties te Arnhem werden vanop Grimbergen gesteund, tientallen C-47's stonden hier gestationeerd. Op 28 september 1944 namen drie Tempest squadrons (Nieuw-Zeelanders) de plaats in van de Mustangs. Van 6 oktober tot 22 december stond de 132 "Noorse" Wing op Grimbergen, dit keer met Spitfires. Vele piloten werden opgevangen door Grimbergse gezinnen, na vijftig jaar spreken deze piloten nog vol eerbied over de gastvrijheid van de plaatselijke bewoners. Ze konden genieten van warme huiskamers, hun klamme tenten werden hier zelden gebruikt.

Tijdens Operatie Bodenplatte, het massale Duitse luchtoffensief van 1 januari 1945 ter ondersteuning van de Slag om de Ardennen, werd het vliegveld van Grimbergen aangevallen door Duitse jachtvliegtuigen van de JG26 en JG54 eenheden. Op het vliegveld stonden op het ogenblik van de aanval echter slechts zes vliegtuigen gestationeerd. Meerdere jagers werden neergehaald door het luchtafweer. Eén Focke-Wulf Fw 190 kwam op een huis in de Schapenbaan terecht.

Van januari 1945 tot april 1945 werd de 131 "Poolse" Wing op Grimbergen gebaseerd. Ook de Polen konden rekenen op de sympathie van de omwonenden. Vanaf mei 1945 werd het vliegveld gebruikt door de Amerikanen. Ze sloegen hier legermateriaal op, waaronder Shermantanks, alvorens het werd verkocht of teruggestuurd werd naar de Verenigde Staten.

Vanaf mei 1946 begonnen de militairen delen van het vliegveld terug te geven aan de burgerlijke autoriteiten. Die beslisten al vrij snel om van Grimbergen een belangrijk toerismevliegveld te maken; sportvliegtuigen hoefden dan minder gebruik te maken van de nieuwe nationale luchthaven van Melsbroek. Reeds in 1946 konden de eerste zweef- en sportvliegtuigen landen op Grimbergen. In november 1947 werden twee unieke, ronde loodsen ingewijd door verkeersminister Achille Van Acker. De ronde, betonnen constructies zijn nog altijd een unicum in de Belgische architektuur. Ter gelegenheid van de Open Monumentendag werden ze op 12 september 1999 en 8 september 2002 voor het groot publiek opengesteld.

In het kader van de staatshervorming werd het vliegveld op 17 januari 1989 overgedragen van de Regie der Luchtwegen naar de Vlaamse Gemeenschap. Momenteel zorgt de vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen, dankzij heel wat vrijwilligerswerk, voor een financieel rendabele exploitatie van het vliegveld.

Literatuur[bewerken]

  • Frans Van Humbeek, Het vliegveld van Grimbergen in de Tweede Wereldoorlog, Erpe, 1997

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties