Zwaardvis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de Nederlandse marineschepen, zie Zwaardvis (onderzeeboot uit 1943) en Zwaardvis (onderzeeboot uit 1972).
Zwaardvis
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2011)
Xiphias gladius1.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Actinopterygii (Straalvinnigen)
Onderklasse: Neopterygii
Infraklasse: Teleostei (Beenvissen)
Superorde: Acanthopterygii (Stekelvinnigen)
Orde: Perciformes (Baarsachtigen)
Onderorde: Scombroidei (Makreelachtigen)
Familie: Xiphiidae (Zwaardvissen)
Geslacht: Xiphias (Zwaardvissen)
Soort
Xiphias gladius
Linnaeus, 1758[2]
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vissen

De zwaardvis (Xiphias gladius) is een straalvinnige vis uit de familie van zwaardvissen (Xiphiidae) en behoort daarmee tot de orde van baarsachtigen (Perciformes). Hij is het enige nog levende lid van de familie Xiphiidae en daarmee ook het enige lid van het geslacht Xiphias.

Kenmerken[bewerken]

Deze vis heeft een grijsblauwe rug en een bijna witte buik. De romp is geleidelijk in de staart versmald. Hij heeft hoge, ongepaarde vinnen, die zeil- of sikkelvormig zijn. Hij heeft een extreem lange bovenkaak in de vorm van een zwaard. De vis kan een lengte bereiken van 455 cm en een gewicht tot 590 kg.

Leefwijze[bewerken]

Een volwassen zwaardvis is een uitgesproken roofvis die zijn voedsel zoekt in de open zee of op de bodem van de zee. Het is geen specialist. De zwaardvis leeft vooral van in scholen levende vissen van het de pelagische zone zoals tonijn, goudmakreel, barracuda's, vliegende vissen als ook pijlinktvissen. Grote zwaarvissen duiken zeer diep op zoek naar prooi en jagen dan vooral op heken en zilvervissen. In ondiepere zeeën (0 - 200 m diep) wordt gejaagd op makreel, haring, sardine en ansjovissen. De zwaardvis kan een enorme snelheid bereiken en is - als vis van de open zee - niet gewend aan hindernissen. Daardoor is hij niet uitgerust met buikvinnen waarmee hij vaart zou kunnen minderen. Sinds de mens met bootjes zijn leefgebied onveilig maakt, komt het sporadisch voor dat het lijkt of ze bootjes aanvallen en flink beschadigen met hun zwaard.

De lange bovenkaak, zijn "zwaard" wordt niet als een speer gebruikt om vissen te doorboren, maar dient om grote vissen te verwonden, waarna ze gemakkelijker te pakken zijn. Kleine prooien worden direct met de bek gevangen en ingeslikt.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De zwaardvis is een zoutwatervis. In brak water is de soort nog nooit aangetroffen. De vis prefereert een gematigd klimaat en heeft zich verspreid over de drie belangrijkste oceanen van de wereld (Grote, Atlantische en Indische Oceaan). Bovendien komt de zwaardvis voor in de Middellandse Zee. De diepteverspreiding is 0 tot 800 m onder het wateroppervlak. Een zwaardvis kan tot 650 kilogram wegen.

Zwaardvissen op de visafslag in de Spaanse havenstad Vigo

Relatie tot de mens[bewerken]

De zwaardvis is voor de visserij van aanzienlijk commercieel belang. Er wordt op gevist met "long lines". Ook binnen de "big game" sportvisserij wordt de vis veel belaagd en is hij erg gewild vanwege de enorme snelheid en agressie.

Voorkomen in het Nederlandse kustwater[bewerken]

Zwaardvissen zijn zeer zeldzaam aan de Nederlandse kust. Er zijn tussen 1901 en 1986 drie gedocumenteerde vangsten: in de Zuiderzee (1901), bij Noordwijk (dood ex., 1922) en in de Waddenzee (1986).[3]

Skelet van een zwaardvis in het natuurhistorisch museum van Washington, D.C.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. Linnaeus, C. 1758 (1 Jan.), Systema naturae, Ed. X. Tomus I: 230-338.
  3. Nijssen, H., 2001. Veldgids zeevissen. KNNV uitgeverij Utrecht/Zeist. ISBN 90 5011 139 4.