Brievenbus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brievenbus in België
Oranje brievenbussen van Post-NL in Nederland
Rode brievenbus van het voormalige TPG Post
Vuurwerkpreventie in Nederland

Een brievenbus is een kast met een kleine opening waardoor brieven en kleine voorwerpen in de kast gedeponeerd kunnen worden. De kast is meestal afgesloten en kan door de sleutelhouder geopend worden. Er bestaan brievenbussen voor uiteenlopende doelen:

  • langs de openbare weg voor het versturen van post
  • bij woningen om de post te bezorgen

en verder:

  • bij banken (voor overmaakformulieren)
  • bij apotheken (voor recepten en declaraties)
  • bij verenigingen om mededelingen en deelnameformulieren in te doen
  • bij bedrijven of instellingen is er soms een ideeënbus die door personeel en klanten wordt gebruikt voor ideeën aan de bedrijfsleiding.

Binnen bedrijven zijn meestal postvakken aanwezig waar men de ontvangen post inlegt voor interne distributie.

Nederland[bewerken]

Openbare brievenbussen (voor verzending)[bewerken]

PostNL heeft ongeveer 20.000 brievenbussen in Nederland. Ze zijn rood en oranje en hebben meestal twee vakken met elk een inwerpgleuf.

Zijn er twee gleuven dan dient de een voor plaatselijke post en de ander voor de rest van het land en het buitenland. Voorheen was plaatselijke post (de linker gleuf) alleen voor de eigen woonplaats, en omdat de meeste post een interlokale bestemming heeft, is het rechter vak groter (wat van buitenaf niet te zien is). Tegenwoordig is plaatselijke post voor meerdere provincies en wordt het grotere rechter vak voor de plaatselijke post gebruikt.

De brievenbussen worden op werkdagen minimaal eenmaal per dag geleegd ("gelicht"). Op zaterdag en zondag worden ze niet geleegd. Op de brievenbus bevindt zich een lichtingsindicator waaraan men kan zien wanneer de bus voor het laatst gelicht is en wanneer de volgende keer is. Het officiële tijdstip van de lichting is na 17.00 of 18.00 uur, bij sommige brievenbussen na 19.00 uur. In de praktijk worden veel brievenbussen vaker gelicht (omdat ze anders te vol zouden worden en omdat men dan vast kan beginnen met sorteren), maar de lichtingsindicator wordt dan niet aangepast en de poststukken die dan worden opgehaald, worden niet eerder bezorgd. Op de Waddeneilanden is het tijdstip van de lichting afhankelijk van de vertrektijd van de boot.

Vanaf eind november vernauwt PostNL de openingen in de brievenbus om zo vandalisme met vuurwerk tegen te gaan. Door het ontsteken van vuurwerk in de brievenbus wordt er aan de rode en oranje kasten en aan ingeworpen post anders ieder jaar veel schade aangebracht. Rond de jaarwisseling wordt bij veel brievenbussen de opening helemaal afgesloten, of de hele brievenbus weggehaald.

Niet alleen bij de post zijn er brievenbussen. Zo had de Amsterdamse gemeentegiro tot 1979 eigen blauwe brievenbussen voor het verzenden van betaalopdrachten.

Particuliere brievenbussen (voor ontvangen)[bewerken]

In Nederland zijn er ongeveer 8.328.762 postale afgiftepunten (jan. 2010).[1] Daarvoor zijn er particuliere brievenbussen bij bijna elke woning.

Wat men de brievenbus noemt is bij veel woningen niet meer dan een gleuf in (of naast) de voordeur. De post valt op de grond. Om tocht te weren is voor de gleuf vaak een briefplaat met een tuimelklep bevestigd, soms voorzien van een borstel. Oudere woningen hebben achter de gleuf nog wel een brievenbus. Bij flatgebouwen vindt men meestal een rij brievenbussen naast de gemeenschappelijke toegangsdeur of in de toegangshal en dat zijn natuurlijk wel echte brievenbussen.

Voorheen werd de post door de PTT overal bezorgd, zelfs als men woonde op een eiland dat alleen per roeiboot bereikbaar was. Sinds de jaren 70 gelden er voor brievenbussen bij woningen en kantoren allerlei regels, zoals bereikbaarheid en afmetingen. Een brievenbus mag niet meer dan 10 m van de openbare weg verwijderd zijn (dit geldt niet voor flatgebouwen), moet bepaalde minimumafmetingen hebben (zie hieronder) en moet zich tussen 0,6 en 1,8 m hoogte bevinden. Deze regels zijn vastgelegd in de artikelen 5 en 6 van de Postregeling 2009.[2]

Toen deze regels werden opgesteld, kreeg iedereen die verder dan 10 m van de openbare weg woonde gratis een groene buitenbus. Het gebruik hiervan is niet verplicht, men mag ook zelf een brievenbus maken of kopen, mits deze aan de voorschriften voldoet. De aanbevolen kleur is groen, waarmee men vermijdt dat buitenlanders een particuliere brievenbus voor een openbare aanzien.

Afmetingen[bewerken]

De minimale afmetingen van de gleuf zijn in Nederland 265×32 mm. Het kastje moet minimaal 380 mm diep zijn. Een brievenbusgleuf is te koop bij bouwmarkten en voldoet meestal precies aan de voorgeschreven afmetingen, hoewel de gleuf best groter mag zijn. Een poststuk dat past in de kleinst toegestane brievenbus, mag als buspost verzonden worden. Een groter poststuk heet belpost en hiervoor geldt een hoger tarief, omdat de postbesteller moet aanbellen om het poststuk te bezorgen. De werkelijke afmetingen van de brievenbus van de geadresseerde zijn hierbij niet van belang. Op postkantoren vindt men een gleuf van de voorgeschreven afmetingen waarin men bij verzending kan controleren of een poststuk aan de maximale afmetingen voldoet,

België[bewerken]

In België gelden sinds 2008 andere normen: de brievenbus moet voldoende groot zijn om een ongevouwen zending in C4-formaat (229×324 mm) met een dikte van 24 mm zonder beschadiging te ontvangen.[3]

Trivia[bewerken]

  • In de VS dient in afgelegen gebieden de brievenbus bij woningen zowel voor het verzenden als ontvangen van post. Aan de brievenbus zit een vlaggetje; staat het vlaggetje omhoog, dan is dit een teken voor de postbode dat er post in de bus ligt die meegenomen moet worden.
  • De meeste Amerikaanse brievenbussen zijn kleiner dan de Europese norm en dus bij Nederlandse woningen niet toegestaan.
  • De gleuf van een brievenbus wordt door de Nederlandse posterijen consequent 'inwerpopening' genoemd.
  • In Amsterdam bij het GVB waren de meeste trams (achterop) en bussen (voorop) die het Stationsplein aandeden tot begin jaren 1970 voorzien van een rode brievenbus die door een PTT beambte bij aankomst op het Stationsplein werd gelicht.

Externe links[bewerken]