PostNL

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
PostNL
Het hoofdkantoor in Den Haag.
Het hoofdkantoor in Den Haag.
Beurs Euronext: PNL
Motto of slagzin Wij hebben iets voor je
Oprichting 2011 (huidige naam)
Sleutelfiguren Herna Verhagen (CEO)
Hoofdkantoor Prinses Beatrixlaan 23
2595 AK Den Haag
Werknemers 49.174 (2015)[1]
Producten Postbezorging
Omzet € 3.461 miljoen (2015)[1]
Winst € 147 miljoen (2015)[1]
Website http://www.postnl.nl
Portaal  Portaalicoon   Economie

PostNL is een Nederlands postbedrijf. De aandelen van PostNL N.V. zijn sinds mei 2011 beursgenoteerd, na opsplitsing van TNT N.V. in de aparte beursgenoteerde bedrijven PostNL N.V. en TNT Express N.V. Het bedrijf is de afgelopen jaren frequent van naam veranderd. Het is een erfgenaam van het Staatsbedrijf der PTT.

PostNL is door de Nederlandse rijksoverheid aangewezen als bedrijf dat is belast met het uitvoeren van de universele postdienst (UPD). Dat houdt onder andere in dat het bedrijf vijf dagen per week (dinsdag t/m zaterdag) post dient te bezorgen en brievenbussen dient te legen en minimaal 95 % van de aangeboden post de volgende bezorgdag dient te bezorgen. Verder moet PostNL minimaal 2000 dienstverleningspunten hebben en moet er binnen een straal van 500 meter een brievenbus zijn in woonkernen met meer dan 5000 inwoners. PostNL is tevens actief in België, Luxemburg, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Italië.

In totaal werken er bij PostNL Nederland 66.000 mensen, waarvan zo'n 22.000 postbezorgers in parttime dienst en 5.500 fulltime postbodes. Het aantal postbodes, die voornamelijk de voorbereiding van de postwijken doen, is drastisch afgenomen. Voor het bezorgen van de post heeft PostNL vele parttime postbezorgers in dienst, die minder verdienen (en dus ook minder kosten) dan de postbodes.

Sinds eind mei 2011 heet het bedrijf PostNL, met een geheel nieuwe huisstijl.[2] Dit is de vierde naam en huisstijl die het bedrijf draagt in minder dan 10 jaar tijd: Tot 2002 droeg het bedrijf de naam PTT Post, tussen 2002 en 2005 de naam TPG Post en tussen 2006 en 2011 de naam TNT Post.

Geschiedenis[bewerken]

Brievenbussen op verschillende hoogte met PostNL logo

In 2002 kwam het bedrijf TPG Post voort uit PTT Post. In 2005 had het bedrijf een omzet van 4 miljard euro[3] en verwerkte 8,7 miljard poststukken, waarvan 3,7 miljard in Nederland.

Op 16 oktober 2006 werd TPG Post hernoemd tot TNT Post. TNT Post was een onderdeel van de beursgenoteerde onderneming TNT NV. Vanwege de naamsverandering van TPG Post naar TNT Post werden er tot december 2008 wekelijks in Nederland 100 oranje brievenbussen geplaatst.

Op 25 mei 2011 splitste TNT NV zich op in de koeriersdienst TNT Express N.V. en het postbedrijf PostNL. Deze splitsing was met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2011 effectief. Belangrijkste argument voor de splitsing was het verschil in bedrijfsactiviteiten. De postdivisie kampt met een krimpende Nederlandse markt waar steeds minder post wordt verstuurd door de opkomst van e-mail en door liberalisering van de postmarkt. Bij TNT Express ligt de nadruk op groei van de netwerken in Europa en in opkomende landen. Bij de splitsing kreeg PostNL bijna een derde van de aandelen van TNT Express mee. In december 2013 verkocht PostNL bijna 82 miljoen aandelen TNT Express voor in totaal € 507 miljoen. De opbrengst wordt gebruikt om de schuld van het bedrijf af te lossen.[4] Na de verkoop heeft PostNL nog een belang van circa 14,8% in TNT Express.

Tijdlijn[bewerken]

Tijdlijn van de bedrijven die onderdeel waren van de APT/PTT en de opvolgers.
Vanaf 1881 1915 1918 1928 1977 1986 1989 1998 2002 2006 2009 2011 2016 heden
Telefonie APT PTT PTT Telecom KPN
Koeriersdiensten PTT Post TPG Post TNT Post TNT Express (FedEx)
Post(pakketten) PostNL
Spaarbank Rijkspostspaarbank (RPS) Postgiro/RPS Postbank ING
Bank Postcheque- en Girodienst

Activiteiten[bewerken]

PostNL is door de rijksoverheid aangewezen als bedrijf dat is belast met het uitvoeren van de universele postdienst (UPD). Dat houdt onder andere in dat het bedrijf zes dagen per week post dient te bezorgen en brievenbussen dient te legen en minimaal 95% van de aangeboden post de volgende bezorgdag dient te bezorgen. Per 1 januari 2014 dient het bedrijf vijf dagen per week post te bezorgen, omdat maandag als bezorgdag is komen te vervallen. In de toekomst wordt het aantal bezorgdagen wellicht teruggebracht naar drie. Verder moet PostNL minimaal 2000 dienstverleningspunten hebben en moet er binnen een straal van 500 meter een brievenbus zijn in woonkernen met meer dan 5000 inwoners. PostNL heeft 2.400 postkantoren en er zijn 225 businesspoints. Minister Henk Kamp van Economische Zaken heeft in het voorjaar van 2013 de eisen voor de UPD bijgesteld. Het aantal brievenbussen wordt teruggebracht van zo'n 20.000 naar 8.700. Het aantal postkantoren mag worden verminderd naar 1000. Tevens mag de prijs van de postzegel met 8% stijgen. Kamp wil PostNL hiermee tegemoetkomen om het uitvoeren van de UPD haalbaar te houden in het kader van sterk dalende postvolumes.

Brievenbussen[bewerken]

Voor het verzamelen van de post wordt gebruikgemaakt van brievenbussen. Als gevolg van de splitsing met TNT Express moesten de oude brievenbussen worden vervangen. Er werden echter ook veel brievenbussen op een andere locatie geplaatst of verwijderd. Het vervangingstraject voor de rode brievenbussen zag er als volgt uit:

  • Vanaf februari 2006 tot en met medio 2009 werden jaarlijks ruim 4000 oranje brievenbussen geplaatst (nieuw model);
  • De oude rode brievenbussen kregen na de zomer van 2006 een sticker met het TNT Post logo;
  • De 5300 reeds geplaatste nieuwe rode brievenbussen (nieuw model) kregen na de zomer van 2006 een nieuwe rode klep met TNT Post logo;
  • In 2009 en 2010 werden de 5300 al geplaatste nieuwe rode brievenbussen (nieuw model) en de eenlingbrievenbussen als laatste vervangen door oranje brievenbussen;
  • Tot en met het einde van 2007 werden er wekelijks 100 oranje brievenbussen geplaatst.

Bezorgen van brieven[bewerken]

Een van de kernactiviteiten is het bezorgen van brieven en drukwerk. Een postzegel voor het verzenden van een standaardbrief (tot 20 gram) binnen Nederland kost 73 eurocent in 2016, dit wordt aangeduid met waarde 1, poststukken van 20 tot 50 gram dienen gefrankeerd te worden met een postzegel met waarde 2. De brief wordt normaal gesproken de volgende dag (behalve zondag en maandag) bezorgd. PostNL heeft 20.000 brievenbussen. Het doel is om 15.000 brievenbussen te hebben, aangezien er steeds minder post door consumenten verzonden wordt. Per 1 januari 1989 kreeg PTT Post bij de verzelfstandiging de exclusieve concessie voor het vervoer tegen betaling van brieven (waaronder briefkaarten) van ten hoogste 500 gram. Deze concessie is vanwege de privatisering tenietgedaan.

De meeste post (meer dan 90%) is zakelijke post en wordt niet via de oranje brievenbussen verstuurd. Vanaf 1 april 2009 is de postmarkt vrij voor poststukken van minder dan 50 gram. Bedrijven kunnen dus ook contracten afsluiten met concurrenten van PostNL voor kleinere poststukken zoals bijvoorbeeld bankafschriften. Veel van deze concurrenten hanteren de werkwijze van het afleveren van ongesorteerde post bij de bezorger. Bij PostNL wordt de post eerst bij distributiepunten gesorteerd en vanaf dat punt bezorgd bij de geadresseerden.

De afzender bepaalt het adres, ook al komt de naam niet overeen. Op die manier kan een postbezorger uit Groningen binnen een aantal dagen tot een week leren een wijk in Maastricht te bezorgen, omdat men niet op de naam van de geadresseerde hoeft te letten en er een logische volgorde zit in de postwijken, waarbij men steeds weer bij de fiets (of soortgelijk vervoermiddel) uitkomt. De bezorger is verplicht het adres, het huisnummer en de woonplaats te controleren voor de post in de brievenbus wordt gestopt. De sorteermachines sorteren op land, postcode, nummer en woonplaats.

Huis aan huis[bewerken]

Bezorgers van PostNL bezorgen ook reclame huis-aan-huis folders, van dinsdag t/m zaterdag, afhankelijk van het aanbod. Een bezorger bezorgt maximaal 3 reclamefolders per dag per adres zonder sticker op de brievenbus. Op sommige dagen is er geen reclamebezorging en is de bezorger over het algemeen eerder klaar, wat eventuele uitloop bij 3 reclamefolders zou kunnen compenseren. De huis-aan-huis folders mogen niet bezorgd worden op adressen met een Nee-ja- of Nee-nee-sticker of een soortgelijke aanwijzing of sticker. Een uitzondering hierop is huis-aan-huis post van de gemeente of van de rijksoverheid, bijvoorbeeld stemlijsten voor verkiezingen of de jaarlijkse gemeentegids. Deze verspreidingen vinden op verschillende dagen plaats, aangezien het bezorgen van bijvoorbeeld gemeentegidsen veel extra tijd kost en deze apart bezorgd moeten worden. De bezorging van de gemeente of de rijksoverheid vindt over het algemeen eind van de week plaats, echter niet op zaterdag, omdat de meeste reclame op dinsdag of zaterdag verspreid wordt. Als iemand door een zelfgemaakte sticker of iets dergelijks aangeeft geen post van de overheid te willen, moet de postbezorger dit negeren, aangezien deze een bezorgplicht heeft. De bewoner kan zelf kiezen deze post al dan te accepteren.

Bezorgen van pakketpost[bewerken]

De bezorging van postpakketten wordt vaak verzorgd door de Pakketservice, een zelfstandig opererende organisatie binnen PostNL. Het kwam voort uit het moederbedrijf PTT Post en werd halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw verzelfstandigd onder de naam TNT Express. TNT verlegde zijn activiteiten echter meer naar het verzorgen van pakketdiensten voor het bedrijfsleven, waarna de pakketdienst van TNT verder ging onder de naam TPG Post Pakketservice voor de pakketdienst voor consumenten of van bedrijven naar consumenten. Nadat TPG Post in januari 2005 had besloten om te kiezen voor één merknaam, TNT Post, gaat het bedrijf thans verder als TNT Post Pakketservice. Bij de verzelfstandiging van PostNL is ook de Pakketservice hierin meegegaan.

Wanneer een pakket in de brievenbus past, wordt het gezien als een poststuk en wordt het bezorgd door de gewone postbezorgers. Pakketten die niet in de brievenbus passen, worden bezorgd door de bezorgers van de Pakketservice en soms door een postbezorger. Sinds 2015 worden brievenbuspakketten met barcode voor zowel particulieren als zakelijk door de Pakketservice (zelfstandige ondernemers die in naam van PostNL werken) bezorgd. Bij aflevering wordt het pakketje gescand en door de brievenbus gedaan. PostNL Pakketten bezorgde ongeveer 500.000 pakketten per dag in Nederland in 2015, rond Sinterklaas en kerstmis is dit rond de miljoen pakketten per dag.[5]

PostNL levert de pakketten van oudsher op dinsdag tot en met zaterdag. Alleen als de ontvanger van het pakket op zaterdag niet thuis is, vindt de tweede levering van het pakket op maandag plaats.

Een pakket kan ook worden afgeleverd bij een Pakketautomaat op een station. Hier kan de ontvanger het 24 uur per dag, 7 dagen per week, ophalen. Dit kan op diverse stations. Er zijn webwinkels waar de klant gelijk bij de bestelling kan aangeven het pakket af te willen halen bij de automaat of andere PostNL locatie. Bij andere webwinkels probeert PostNL het pakket eerst thuis te bezorgen, ook al weet de klant al van tevoren dat hij niet thuis zal zijn. Hij kan pas daarna aan PostNL opgeven het pakket af te willen halen bij de automaat of andere PostNL locatie.[6][7]

Privver[bewerken]

Vanaf de late jaren 90 van de vorige eeuw werd duidelijk dat het totaal aantal poststukken door het internet sterk zal gaan afnemen. In 2001 lanceerde TNT Post Privver, waarop consumenten digitale acceptgiro's van deelnemende bedrijven kunnen ontvangen en met een druk op de knop kunnen betalen. In maart 2009 viel het besluit Privver op te heffen. De banken (Rabobank, ABN AMRO en ING Postbank) hebben nu de rol overgenomen van 'portal' die de digitale acceptgiro's aan de eindconsument laat zien, en waarin deze met een druk op de knop kan betalen. De banken gebruiken hiervoor wel de Privver infrastructuur.

Arbeidsomstandigheden[bewerken]

Medio januari 2008 dreigde de Europese UNI, een overkoepelende organisatie van vakbonden, wereldwijd met een boycot van TNT, omdat het bedrijf zich niet zou houden aan het minimumloon voor postbodes.[bron?] TNT wil een alternatieve CAO invoeren en een uurloon betalen tussen de 6,50 en 7,50 euro per uur. De Bundesrat keurde eind 2007 het wetsvoorstel goed dat bepaalt dat Duitse postbodes vanaf 1 januari minimaal tussen de 8 en 9,80 euro per uur ontvangen. Een groot deel van de pakketbezorgers voor PostNL zijn niet in dienst van het bedrijf, maar worden aangestuurd via een constructie waarin zij zelfstandigen zonder personeel (zzp'er) zijn; omdat deze "zelfstandigen" grotendeels afhankelijk zijn van PostNL als hun enige opdrachtgever, is het bedrijf een symbool geworden van schijnzelfstandigheid, het misbruik door bedrijven van regelgeving voor zelfstandigen om personeel minder loon en rechten te geven dan gewone werknemers hebben.[8] De constructie, en het betalen van stukloon aan de bezorgers, leidde vanaf 2013 meermalen tot stakingen.[9] Volgens een berekening van FNV krijgen de "zelfstandige" bezorgers netto minder dan het minimumloon, doordat ze op eigen kosten een bestelbus moeten aanschaffen en zelf moeten sparen voor hun pensioen.[8] Herna Verhagen buitte op grote schaal zzp'ers uit en concurreerde oneerlijk. Nu alleen nog maar vaste krachten.[10]

PostNL International[bewerken]

In Luxemburg, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk bleef PostNL actief onder de naam TNT Post. Dit postbedrijf droeg de oude (Nederlandse) naam, maar heeft niets te maken met TNT NV. In deze landen is PostNL het op één na grootste postbedrijf. In België maakt PostNL al gebruik van zijn eigen naam.

In maart 2014 werd Postcon de nieuwe naam voor de dochtermaatschappij van PostNL in Duitsland.[11] In mei 2014 werd Nexive de nieuwe naam voor de activiteiten van PostNL in Italië.[12] De Engelse dochtermaatschappij werkt sinds september 2014 onder de naam Whistl.[13]

Whistl bezorgt sinds 2012 brieven in delen van het Verenigd Koninkrijk.[14] PostNL stapte in deze joint venture vanwege de liberalisering van de Britse postmarkt. Medio 2015 neemt het management het bedrijf over, maar PostNL behoudt een aandelenbelang van 17,5%.[14] De transactie zal later dit jaar worden afgerond. De verkoop leidt tot een verlies voor PostNL van enkele tientallen miljoenen euro’s.[14]

Reorganisatie[bewerken]

Vanwege de daling in postvolumes, veroorzaakt door de komst van internet en de liberalisering van de postmarkt, zijn in de loop der jaren reorganisaties ingezet. Het bezorgen van post wordt overgenomen door postbezorgers die op parttime basis werken, hetgeen ten koste gaat van banen voor fulltime postbodes. Via een programma onder de naam Mobility zijn tot nu toe (2013) 7000 medewerkers naar een andere werkgever begeleid. Ook op het hoofdkantoor zullen banen verdwijnen. Naast het schrappen van banen wil PostNL de efficiëntie vergroten door bestelcentra samen te voegen. De reorganisatie heeft in 2012 tot veel kwaliteitsverlies en klachten geleid. Daarom werd de reorganisatie dat jaar op een andere manier hervat. In plaats van de 2.800 ervaren fullime postbodes die overcompleet zouden raken is dit aantal bijgesteld naar 450 tot 650. Ongeveer de helft van de lokale vestigingen, die in eerste instantie zouden verdwijnen om plaats te maken voor enkele centrale sorteercentra, blijft bestaan. Op deze manier hoopt PostNL op een beter verloop van de veranderingen zonder dat de kwaliteit er verder onder lijdt.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]