Cassini-Huygens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Cassini ruimtesonde)
Ga naar: navigatie, zoeken
foto: NASA-JPL/Caltech

De Cassini-Huygens is een ruimtesonde die wordt ingezet voor de gelijknamige Cassini-Huygens-missie; een ruimtevaartmissie die een studie maakt van Saturnus en zijn manen. De missie vormt een samenwerkingsverband van NASA, ESA en ASI.

Samenstelling en apparatuur[bewerken]

Cassini werd gelanceerd met behulp van een Titan IV-raket. Hij bestaat uit een hoofdsonde (orbiter) en een kleine hulpsonde, Huygens. Het is een van de grootste, zwaarste en meest complexe interplanetaire sondes die tot nu toe gebouwd zijn. Cassini is meer dan 6,8 meter hoog en 4 meter in doorsnede. De hoofdsonde weegt 2150 kilogram, inclusief 365 kg instrumenten; Huygens is 350 kilogram zwaar. De sonde heeft een thermo-elektrische radio-isotopengenerator aan boord om de apparatuur van energie te voorzien. Enkele milieugroeperingen maakten hier overigens bezwaar tegen vanwege de radioactieve vervuiling die bij een mislukte lancering zou kunnen optreden. Cassini bereikte Saturnus op 1 juli 2004.

Op de ruimtesonde zijn 12 verschillende instrumenten gemonteerd, op de Huygenssonde 6. Met deze instrumenten worden 27 verschillende wetenschappelijke waarnemingen verricht. Tijdens de missie wordt de magnetosfeer en de atmosfeer van Saturnus onderzocht. Naast Saturnus zelf staan de manen van Saturnus in de belangstelling. Vooral Titan trekt de aandacht, omdat organische moleculen een groot deel van de atmosfeer van deze maan uitmaken; wellicht lijkt dit in zekere mate op de situatie zoals die vier miljard jaar geleden op de aarde bestond rond de tijd dat het leven ontstond.

Vluchtplan[bewerken]

Animatie Cassini-Huygens

In plaats van direct naar Saturnus te vliegen, heeft de sonde een aantal benaderingen van Venus, de Aarde en Jupiter gemaakt, om hun zwaartekracht te gebruiken om snelheid te winnen. Vooraf aan de lancering waren activisten bang dat de sonde bij het passeren van de Aarde in de atmosfeer terecht zou kunnen komen, hetgeen vanwege de radio-isotopengenerators (welke gevuld zijn met Plutonium-238) een ramp zou kunnen betekenen. Ondanks dat de kans hierop bijzonder klein is (de kans dat een raket tijdens de lancering ontploft is aanzienlijk groter), probeerde men tevergeefs via de gerechtelijke weg de lancering te verhinderen.

Cassini heeft, naast een gedetailleerde kijk op Saturnus zelf, zijn instrumenten gericht op de ringen, de magnetosfeer, en de kleine ijssatellieten van de gasreus. De sonde Huygens daalde af in de atmosfeer van Saturnus grootste maan Titan. Cassini heeft onder meer instrumenten aan boord om de atmosfeer van Saturnus te analyseren op samenstelling, windsnelheid en verschijnselen als bliksem. Van de ringen was namelijk de chemische samenstelling tot dan nooit precies bepaald en ook van de samenstelling van de ijsmanen (alle manen behalve Titan) was weinig bekend.

Het spectaculairste deel van de missie bestond uit het afdalen van Huygens in de atmosfeer van Titan. Huygens mat welke gassen in de atmosfeer van deze maan voorkomen. Ook had Huygens verschillende instrumenten aan boord, o.a. voor meting van temperatuur en windsnelheid.

Reisverslag[bewerken]

Lancering met Titan IVB/Centaur vanuit Cape Canaveral Air Station.

De lancering van de sonde vond plaats op 15 oktober 1997.

In januari 2000 passeerde Cassini de planetoïde Masursky.

In december 2000 passeerde Cassini de gasreus Jupiter. Deze planeet werd op dat moment al bestudeerd door de sonde Galileo. Wetenschappers hadden dus de unieke gelegenheid Jupiter van twee kanten tegelijk te bekijken.

Op 11 juni 2004 passeerde de sonde de maan Phoebe van Saturnus.

Na een reis van zes en een half jaar bereikte de Cassini ruimtesonde de planeet Saturnus op 1 juli 2004. De ruimtesonde maakte direct een vliegende start van zijn missie; om 04:11 bewoog de ruimtesonde zich door het ringvlak. Hierna, werden om 04:36 de remraketten ontstoken. Nadat de remraketten anderhalf uur gebrand hadden raasde Cassini op een afstand van slechts 18.000 kilometer langs Saturnus waarna om 07:58 het ringvlak opnieuw doorkruist werd. Op 25 oktober, 18:44 Nederlandse tijd, maakte Cassini ruimtesonde de eerste scheervlucht langs Titan. Op slechts 1176 kilometer van de maan werden diverse foto's, radarbeelden en spectra vastgelegd, die succesvol naar de aarde gezonden werden. In 2004 ontdekte Cassini drie nieuwe manen van Saturnus: Methone, Pallene en Polydeuces.

Op 14 januari 2005 drong de sonde Huygens, die in december 2004 van Cassini werd losgemaakt, de atmosfeer rond Titan binnen. Om 11:25 CET detecteerde een observatorium in West-Virginia de draaggolf van de sonde. Het signaal toonde aan dat de sonde zijn tocht door de dampkring en zijn landing had doorstaan. De eerste foto's (dampkring en landingsplaats) liepen dezelfde dag nog binnen. Ook Cassini zelf bestudeerde in 2005 het ringensysteem en de manen van Saturnus, Titan, Rhea, Hyperion, Tethys, Dione en Enceladus. De laatste bleek onverwacht een atmosfeer te hebben..

Op 9 maart 2006 werd bekendgemaakt dat op foto's die de Cassini ruimtesonde van Saturnusmaan Enceladus maakte, vloeibaar water zichtbaar is dat uit geisers spuit. Dit was een grote verrassing voor de geleerden, die tot dan toe aannamen dat Enceladus een ijzige wereld was zonder water in vloeibare vorm. De ontdekking leidde tot speculatie over mogelijk (primitief) leven op Enceladus.

Op 4 maart 2009 ontdekte Cassini een kleine maan in één van de buitenste ringen van Saturnus.

In 2010 overleefde Cassini twee gevaarlijke scheervluchten langs Enceladus. NASA maakte bekend financiële ondersteuning te hebben gekregen om Cassini tot 2017 te blijven volgen.

De Cassini-Huygens kijkt in het oog van een orkaan op Saturnus


Naamgevers[bewerken]

Cassini is vernoemd naar de Italiaanse astronoom Giovanni Domenico Cassini (1625-1712) die de scheiding in de ringen van Saturnus en tevens vier nieuwe manen ontdekte. Huygens is vernoemd naar de Nederlandse natuurkundige en astronoom Christiaan Huygens (1629-1695), die de ware aard van de ringen en Titan ontdekte.

Externe links[bewerken]