Centrale Hemweg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Centrale Hemweg in 2009. Vooraan het schakelstation, daarachter de kolengestookte Eenheid 8 en geheel achteraan de gasgestookte Eenheid 7.

De Centrale Hemweg is een elektriciteitscentrale in de Nederlandse stad Amsterdam. Het huidige complex bestaat uit twee eenheden, een nieuwe gasgestookte centrale Hemweg 9 en een kolengestookte (Hemweg 8), die samen een netto elektrisch vermogen van ongeveer 1065 MWe (megawatt elektrisch vermogen) kunnen leveren.

Geschiedenis[bewerken]

Met de bouw van de Centrale Hemweg, die onder meer de Centrale Noord moet vervangen, wordt in 1948 begonnen. Het gebouw is in opdracht van het GEB Amsterdam ontworpen door de Dienst Publieke Werken van de Gemeente Amsterdam. In eerste instantie zijn vier eenheden voorzien, met mogelijkheid tot uitbreiding naar acht. In 1952 wordt de centrale in gebruik genomen, en op 3 oktober 1953 wordt zij officieel geopend door wethouder B.C. Franke. De maand daarvoor brengt prins Bernhard een bezoek aan de gloednieuwe centrale. Het gebouw, met een markante rij van acht schoorstenen die tot 80 meter hoogte reiken, is beeldbepalend in het gebied rond de Nieuwe Hemweg.

In de jaren zestig worden twee nieuwe eenheden bijgebouwd, eenheid 5 en 6, samen ook wel "Hemweg II" genoemd. Deze eenheden kunnen aardgas en olie stoken. De schoorsteen is op dat moment met 150 meter het hoogste punt van Amsterdam.

Eind jaren zeventig wordt de gasgestookte eenheid 7 gebouwd (soms ook "Hemweg III"). Deze komt in 1979 in gebruik (officiële opening 17 december 1979), en het jaar daarop wordt "Hemweg I" gesloopt. Alleen het schakelgebouw blijft in gebruik. In 1988 wordt een gasturbine aan deze eenheid toegevoegd, die daarmee een combi-centrale wordt. De gasturbine kan zowel afzonderlijk draaien (en levert dan 150 MWe) als samen met de "traditionele" eenheid, en verhoogt dan het maximale effectief vermogen van 511 MWe naar 599 MWe. Deze eenheid werd gesloten en per medio 2012 vervangen door de moderne Hemweg 9.

In datzelfde jaar gaat de centrale over van het GEB Amsterdam naar UNA. In het kader van de Elektriciteitswet 1989 worden productie en distributie gescheiden; de productie-eenheden van het P.E.N. (Noord-Holland), het PEGUS (Utrecht) en het GEB Amsterdam worden ondergebracht in een apart productiebedrijf, UNA (Utrecht, Noord-Holland, Amsterdam), dat gezamenlijk eigendom is van de Provincie Noord-Holland, de Gemeente Amsterdam en de N.V. PEGUS, waarin de provincie en de gemeente Utrecht deelnemen.

Eenheid 8 komt in 1994 in bedrijf en is dan een van de modernste kolengestookte centrales in Europa. De centrale verstookt poederkool, bij vollast (effectief vermogen 630 MWe) ruim 60 kg per seconde. De schoorsteen is 175 meter hoog. In 1996 worden de eenheden 5 en 6 gesloopt.

In 1999 besluiten de aandeelhouders van UNA hun aandelen te verkopen aan het Amerikaanse bedrijf Reliant Energy, waarmee de centrale voor het eerst in particuliere handen komt. In 2003 neemt Nuon de centrale over. In 2011 is het productiedeel van Nuon overgegaan naar Vattenfall.

In 2006 wordt aan eenheid 8 een zogeheten DeNOx-installatie toegevoegd om de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) te beperken. In 2005 stond de centrale nog nummer 5 in de lijst met Nederlandse bedrijven die stikstofoxiden uitstoten,[1] de DeNOx-installatie verkleint de uitstoot met 80%.

Huidige situatie en nabije toekomst[bewerken]

Het centralecomplex is eigendom van het Nederlandse energiebedrijf Nuon, en omvat de twee eenheden Hemweg 8 (kolengestookt, poederkool, maximaal effectief elektrisch vermogen 630 MW) en Hemweg 9 (gasgestookt, aardgas, maximaal effectief elektrisch vermogen 435 MW). In principe draait Hemweg 8 volcontinu.

In april 2010 nam Nuon een investeringsbesluit om de Hemweg 7 centrale te vervangen door een nieuwe gasgestookte STEG-centrale.[2] Deze Hemweg 9 is door Siemens (turnkey) gebouwd. De nieuwe eenheid staat op de bestaande terrein van Nuon in het westelijk havengebied van Amsterdam. Deze locatie beschikt over de juiste infrastructuur; alle vereiste aansluitingen zijn aanwezig en er is voldoende koelwatercapaciteit. De nieuwe centrale krijgt een hoog rendement van circa 59%. Deze zogenaamde singleshaft eenheid zal ca. 435 MW moeten gaan leveren. Hemweg 9 is geschikt om ook warmte te leveren. Op dit moment is er in de nabije omgeving onvoldoende warmtevraag. Stijgt de vraag dan kan de centrale relatief eenvoudig worden aangepast om in de warmtebehoefte te voorzien. Wanneer de productie van warmte wordt opgestart zal de energie-efficiëntie verder worden verhoogd. Medio 2012 is de nieuwe centrale operationeel geworden. Op 1 januari 2013 is de Hemweg 7 na 34 jaar dienst gesloten. Deze centrale zal gedeeltelijk gesloopt worden en alleen de gasturbine zal in gebruik blijven voor piek momenten in de elektriciteitsvraag.[3]

Zie ook[bewerken]

Geraadpleegde literatuur[bewerken]

Algemeen[bewerken]

  • Jan Vredenberg, ‘Trotse Kastelen en Lichtende Hallen’: Architectuur van elektriciteitsbedrijven in Nederland tot 1960, proefschrift Katholieke Universiteit Nijmegen, Matrijs, Utrecht, 2003
  • Digitale Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam
  • N.V. NUON, Centrales cluster Amsterdam, 2008

Referenties[bewerken]

  1. A.P Weem e.a., Schieten, om te kunnen scoren, rapport InfoMil (SenterNovem)
  2. N.V. NUON, Nuon bereidt twee moderne gascentrales in Noord-Holland voor, persbericht 16 apr 2008
  3. N.V. NUON, Nuon vernieuwt productiecapaciteit op Hemweg locatie, persbericht 16 apr 2010