Centro-sinistra Organico

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Centro-sinistra "organico")
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Centro-sinistra "Organico"
Amintore Fanfani (1983).jpg
Geschiedenis
Opgericht 1962
Opheffing 1976
Algemene gegevens
Actief in Italië
Richting Centrum-links
Ideologie Christendemocratie (DC)
sociaaldemocratie (PSDI)
socialisme (PSI)
sociaalliberalisme (PRI)
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Centro-sinistra "Organico" (Nederlands: Organisch Centrum-links), is de naam die gegeven wordt aan de centrum-linkse coalities die tussen 1962 tot 1976 over Italië regeerden.

Achtergrond[bewerken]

Na enkele jaren van centrum-rechtse kabinetten (1958-1962), schoof de belangrijkste politieke partij, Democrazia Cristiana (DC), meer op naar een positie links van het midden. In 1962 vormde de christendemocraat Amintore Fanfani een kabinet waarin naast christendemocraten, ook sociaaldemocraten en republikeinen zitting hadden. Het kabinet-Fanfani IV nationaliserende het elektriciteitsnetwerk en creëerde het staatsbedrijf Enel.

Aldo Moro, de charismatische leider van de linkervleugel van DC vormde in december 1963 een kabinet waarin voor het eerst sinds de jaren '40 ook leden van de Partito Socialista Italiano (PSI) zitting namen. Tot dan toe weigerde DC stelselmatig iedere politieke samenwerking met de socialisten, die tot voor kort nauw samenwerkten met de communisten. In 1958 kwam het echter tot een breuk tussen de socialisten en communisten toen de eersten het neerslaan van de Hongaarse Opstand door de Sovjet-Unie scherp veroordeelden, terwijl de communistische partij de actie van USSR goedpraatte. Sindsdien was er sprake van toenadering tussen DC en de PSI. Pietro Nenni, de leider van de PSI werd in het nieuwe kabinet opgenomen als minister. Moro's opvolger, Giovanni Leone, vormde in 1968 een kabinet dat uitsluitend uit ministers van de christendemocratische partij bestond.

Pietro Nenni (1891-1980), de naoorlogse leider van de PSI

Mariano Rumor die eind 1968 minister-president werd, vormde wederom een centrum-links kabinet met de PSI. Met een kort intermezzo bleven de socialisten tot aan 1972 de voornaamste coalitiepartners van de christendemocraten. Van 1972 tot 1974 bleven de socialisten, maar ook andere centrum-linkse partijen, zoals de republikeinse partij, buiten de regeringen die werden gevormd door de conservatieve christendemocraat Giulio Andreotti. In de periode 1974 tot 1976 waren Rumor en Moro wederom premier van centrum-linkse kabinetten. In sommige van zijn kabinetten hadden weliswaar geen socialisten zitting, maar in de regel gaven zij die kabinetten dan gedoogsteun.

In 1976 schoof DC onder Moro verder op naar links en begon de befaamde "opening naar links". De christendemocraten bleken onder bepaalde voorwaarden bereid om een kabinet vormen dat gedoogd zou worden door de Partito Comunista Italiano (PCI). DC sloot een coalitie met de communisten echter uit.

Na de breuk met de communisten schoven de socialisten meer op naar het politieke midden. Onder Bettino Craxi, die in de jaren '70 de nieuwe leider van de PSI werd, ontwikkelden de socialisten zich tot een pragmatische en tegelijkertijd populistische partij met een duidelijk anticommunistisch karakter.

Belangrijke hervormingen[bewerken]

Francesco De Martino (1907-2002), opvolger van Nenni als leider van de PSI. Hij was tweemaal vicepremier

Partijen[bewerken]

Premier Mariano Rumor (1915-1990)
Partij Voornaamste ideologie Leider
Democrazia Cristiana Christendemocratie Amintore Fanfani
Mariano Rumor
Aldo Moro
Partito Socialista Italiano Democratisch socialisme Pietro Nenni
Francesco De Martino
Partito Socialista Democratico Italiano Sociaaldemocratie Giuseppe Saragat
Partito Repubblicano Italiano Sociaalliberalisme Ugo La Malfa

Kabinetten[bewerken]

Coalitie periode samenstelling
Kabinet-Fanfani IV 21 februari 1962 - 20 juni 1963 DC, PSDI, PRI
Kabinet-Leone I* 21 juni 1963 - 5 november 1963 DC
Kabinet-Moro I 4 december 1963 - 26 juni 1964 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Moro II 22 juli 1964 - 21 januari 1966 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Moro III 23 februari 1966 - 5 juni 1968 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Leone II* 24 juni 1968 - 19 november 1968 DC
Kabinet-Rumor I* 12 december 1968 - 5 juli 1969 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Rumor II 5 augustus 1969 - 7 februari 1970 DC
Kabinet-Rumor III 27 maart 1970 - 6 juli 1970 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Colombo 6 augustus 1970 - 15 januari 1972 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Andreotti I* 17 februari 1972 - 26 februari 1972 DC
Kabinet-Andreotti II* 26 juni 1972 - 12 juni 1973 DC, PSDI, PLI
Kabinet-Rumor IV 7 juli 1973 - 2 maart 1974 DC, PSI, PSDI, PRI
Kabinet-Rumor V 14 maart 1974 - 3 oktober 1974 DC, PSI, PSDI
Kabinet-Moro IV 23 november 1974 - 7 januari 1976 DC, PRI

(*) = Dit waren geen centrum-linkse kabinetten.

Zie ook[bewerken]

Grote partijenDemocrazia Cristiana (DC) · Partito Socialista Italiano (PSI) · Partito Comunista Italiano (PCI)
Middelgrote partijenPartito Socialista Democratico Italiano (PSDI) · Partito Repubblicano Italiano (PRI) · Partito Liberale Italiano (PLI)
Kleine partijenMovimento Sociale Italiano (MSI) · Democrazia Proletaria (DP) · Liste Verdi · Fronte dell'Uomo Qualunque (UQ) · Partito Nazionale Monarchico (PNM) · Partito Monarchico Popolare (PMP) · Partito Democratico Italiano di Unità Monarchica (PDIUM) · Partito Democratico del Lavoro (DL) · Partito d'Azione (PdA) · Partito Radicale (PR) · Democrazia Nazionale - Costituente di Destra (DN-CD)
RegionaalUnion Valdôtaine (UV) · Südtiroler Volkspartei (SVP) · Partito Sardo d'Azione (PSA)
SeparatistischLega Nord (LN) · Movimento Indipendentista Siciliano (MIS) · Movimento Indipendentista Siciliano Democratico-Repubblicano (MISDR)
Historische coalitiesCentrismo (1947-1962) (DC · PLI · PRI · PSDI) · Centro-sinistra "organico" (1963-1979) (DC · PSI · PSDI · PRI) · Pentapartito (1980-1991) (PSI · DC · PSDI · PRI · PLI) Quadripartito (1991-1994) (DC ·PSI · PSDI · PLI)