De Zwaluw (Birdaard)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Zwaluw
De Zwaluw (2015)
De Zwaluw (2015)
Basisgegevens
Plaats Birdaard
Bouwjaar 1862/1986
Type stellingmolen
Kenmerken achtkante bovenkruier
Vlucht 23,50 / 23,60 m
Functie korenmolen, pelmolen en houtzaagmolen
Bestemming  Het malen van graan op professionele basis en het zagen van hout op vrijwillige basis
Monumentnummer  15585
Externe link(s) en afbeelding
Molendatabase
De Hollandsche Molen
februari 2012
februari 2012
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Zwaluw is een koren-, pel- en houtzaagmolen in het Friese Birdaard (Fries: Burdaard).

De oorspronkelijke molen werd in 1875 gebouwd en werd volgens sommigen toen direct uitgerust met zelfzwichting. Standaardwerken op het gebied van molens vermelden echter dat de Eva in Usquert in 1891 als eerste Nederlandse molen met zelfzwichting werd uitgerust. De molen in Birdaard (toen nog aangeduid als Wanswerd aan de Streek) werd naast een koren- en pelmolen ook een zaagmolen. Uniek is dat de molen niet centraal in de zagerij staat, zoals de Fram in Woltersum. De romp van een paltrokmolen werd los naast de molen geplaatst en wordt door middel van een extra overbrenging, een overwerker, vanuit de molen aangedreven. Naast de molen staat in een aparte schuur ook nog een elektrisch aangedreven zagerij met een horizontale zaag.

De molen brandde in 1972 uit nadat de molen al jaren stilstond. Na een zeer moeizaam verlopen proces werd de molen geheel gerestaureerd in 1988 weer in gebruik genomen.

De molen heeft twee maalkoppels, een elektrisch aangedreven maalstoel en twee pelkoppels. Verder zijn er een buil, een graanpletter en twee mengketels aanwezig.

Voor het ophijsen is er een sleepluiwerk aanwezig. Daarnaast is er een jakobsladder.

De roeden zijn in 1986 gelast door de firma Buurma. De binnenroede heeft nummer 170 en de buitenroede 171.

De bovenas is in 1985 gegoten door de ijzergieterij Hardinxveld en heeft nummer 1.

De molen wordt gevangen met een vaste, vlaamse vang, die bestaat uit vijf vangstukken. De vang wordt bediend met een wipstok. De vangbalk rust bij een draaiende molen op een duim.

De kap draait op een neutenkruiwerk. Het kruien gebeurt met een kruilier.

Als korenmolen is de molen professioneel in gebruik, de zagerij wordt regelmatig door vrijwilligers in bedrijf gesteld. De molen is thans eigendom van gemeente Ferwerderadeel. De huidige combinatie van functies is uniek, al had de eerder genoemde nog bestaande molen van Woltersum vroeger ook deze gecombineerde functies.

Zaagmolen en zagerij[bewerken]

De zaagmolen bestaat uit de zaagschuur van een paltrokmolen en heeft drie zaagramen, die via een houten overwerkas door de wind worden aangedreven.

Overbrengingen zaagmolen:

  • De overbrengingsverhouding is 1 : 2,33
  • Het bovenwiel heeft 70 kammen
  • De bovenschijfloop heeft 38 staven
    • De spilschijfloop op de koningsspil heeft 40 staven
    • De overwerkschijfloop zaagspil heeft 35 kammen
    • De bonkelaar overwerkas heeft 38 kammen
    • De overwerkschijfloop heeft 26 staven
    • Het krukwiel heeft 57 kammen

Fotogalerij zaagmolen en zagerij[bewerken]

Koren- en pelmolen[bewerken]

Overbrengingen molen:

  • Het bovenwiel heeft 70 kammen
  • De bovenschijfloop heeft 38 staven
  • Het spoorwiel heeft 117 kammen

Overbrengingen korenmolen:

  • De overbrengingsverhouding is 1 : 7,18
    • De steenschijflopen van de maalkoppels hebben 30 staven

Overbrengingen pelmolen:

  • De overbrengingsverhouding is 1 : 10,77
    • De steenschijflopen van de pelstenen hebben 20 staven

Fotogalerij koren- en pelmolen[bewerken]