Erfaanvallen in Zuid-Afrika

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Europese geschiedenis in Zuid-Afrika

Charles Bell - Jan van Riebeeck se aankoms aan die Kaap.jpg

Van
VOC Tussenstation (1652)
tot en met de
Republiek Zuid-Afrika (heden)


Vlag van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie Vlag van Nederland Vlag van de Bataafse Republiek Vlag van Republiek Natalia Vlag van Oranje Vrijstaat Vlag van Transvaal
Vlag van Kaapkolonie Vlag van kolonie Oranjerivier Vlag van kolonie Transvaal Vlag van Zuid-Afrika 1912-1928
Vlag van Zuid-Afrika 1928=1994 Vlag van Zuid-Afrika
..Naar chronologie
  • Brits Zuid-Afrika (1806-1910)
  • Onafhankelijkheid (1931-heden)

Portaal  Portaalicoon  Zuid-Afrika
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis
Monument waarbij kruisen zijn geplaatst voor elke vermoorde persoon.

Erfaanvallen in Zuid-Afrika - in het Afrikaans Plaasmoorde - zijn aanvallen en berovingen van Zuid-Afrikaanse boeren - veelal blanken - met soms een dodelijke afloop. De boerengemeenschap heeft hier vooral sinds het einde van de apartheid mee te maken, wat vertaald wordt in de meerderheid van blanke boeren die worden aangevallen. Het aantal dodelijke slachtoffers bedraagt - volgens 'onofficiële' statistieken - 3770 mensen op 31 december 2010.[1] De Zuid-Afrikaanse regering twijfelt aan deze aantallen maar geeft toe dat er in 2008 en 2009 fouten zijn gemaakt met de gepubliceerde cijfers. Sinds 2007 worden er geen afzonderlijke cijfers meer bijgehouden van de erfaanvallen.[2] In april 2010 kreeg dit conflict ook internationale aandacht door de moord op Eugène Terre'Blanche[3][4], de toenmalige leider van de Afrikaner Weerstandsbeweging. Volgens de 'onofficiële' statistieken was dat de 3368ste plaasmoord.[5]

De aanvallen worden vooral gekenmerkt door de sadistische manier waarop mannen, vrouwen én kinderen worden gemarteld, verkracht en vermoord.

Definitie[bewerken | brontekst bewerken]

De Afrikaanse term “plaasmoorde” betekent letterlijk erfmoorden. Het Afrikaanse woord "plaas" is een verbastering van het Nederlandse woord plaats en het wordt tegenwoordig naar het Nederlands vertaald als boerderij. Hierbij moet men dan denken aan de grond waar de boerderij op gebouwd is, want het Afrikaanse woord voor boerderij is "boerdery".

De Zuid-Afrikaanse politie heeft het verschijnsel van erfaanvallen gedefinieerd en gebruikt hiervoor de Engelse term “farm attacks”. De definitie luidt als volgt:

”Attacks on farms and smallholdings refer to acts aimed at the person of residents, workers and visitors to farms and smallholdings, whether with the intent to murder, rape, rob or inflict bodily harm. In addition, all actions aimed at disrupting farming activities as a commercial concern, whether for motives related to ideology, labour disputes, land issues, revenge, grievances, racist concerns or intimidation, should be included”[6]

Deze Engelse definitie sluit echter de term “social fabric crimes” uit, de misdaden die door leden van de boerengemeenschap jegens een ander lid plaatsvinden. Toch was een lid van de Veiligheid en Beschermingscommissie van de provincie Mpumalanga - Dina Pule - het oneens met deze definitie. Volgens haar is dit enkel de juiste definitie wanneer het om het leven brengen van de persoon het enige motief is.[7]

Ook Human Rights Watch heeft het gebruik van de term afgekeurd. Volgens hen wordt door het gebruiken van die term het idee gewekt dat om een militaire of terroristische misdaad gaat.[8]

Meningen[bewerken | brontekst bewerken]

Boeren[bewerken | brontekst bewerken]

De Afrikaner-Boeren vinden dat de erfaanvallen en -moorden op blanke boeren politiek geïnspireerd zijn en dat er een mogelijk verband is met de beoogde landhervorming. Deze motivering wordt nog versterkt doordat het ANC zonder coalitiepartners meteen heeft geprobeerd om de grondhervormingen te versnellen[9] en doordat er op 1 maart 2018 een motie is goedgekeurd om boeren hun land te onteigenen,[10] ondanks het feit dat de ANC-minister van Landelijke Ontwikkeling en Grondhervorming - Gugile Nkwinti - op 2 maart 2010 verklaarde dat 90% van de reeds hervormde grond braak ligt.[11] Verwijzingen naar de situatie van de landbouwsector in Zimbabwe zijn hierdoor op hun plaats.

De omvang van het probleem zou volgens het Vrijheidsfront Plus er op kunnen wijzen dat zekere delen van Zuid-Afrika reeds in een toestand van een laag intensieve burger- of rassenoorlog verkeren.[12] Ook zou de ANC-Jeugdliga door middel van stimulering van geweldpleging een boodschap aan de regering willen sturen om het proces van landhervorming te versnellen.

De Zuid-Afrikaanse regering werd meermaals opgeroepen om de erfaanvallen publiekelijk te veroordelen maar dat werd altijd genegeerd.[13] Tot in april 2010 toenmalig president Jacob Zuma opriep tot kalmte.[14] na de veelbesproken moord op Eugene Terre'Blanche.

Vaak motiveren zwarten de landonteigening met het feit dat hun land door de Voortrekkers zou zijn gestolen, maar dit werd door koning Mswati III van eSwatini ontkracht. De koning bevestigde dat de toenmalige koning van eSwatini in de 19de eeuw het gebied dat nu de provincie Mpumalanga is heeft gegeven door middel van ruilhandel met o.a. vee.

ANC-regering[bewerken | brontekst bewerken]

Volgens de ANC-regering zijn rooftochten de verklaring voor de erfaanvallen en -moorden omdat dit de makkelijkste manier zou zijn om geld en waardevolle spullen te stelen. Veel daders denken blijkbaar dat boeren grote geldbedragen en wapens op hun boerderijen bewaren en volgens officiële politieverslagen wordt de overgrote meerderheid van boerderijaanvallen nog steeds toegeschreven aan roof.

De minister van Politie, Nathi Mthethwa , heeft gezegd dat erfaanvallen niet racistisch zijn:

“Misdaad is misdaad. Dit heeft geen kleur of voorkeur. Deze kwestie houdt niet verband met ras of politiek. Dit zijn gewoon misdaden tegen Zuid-Afrikanen en de regering moet alles doen om dit te verhoeden – of dit door een werker, werkgever of vreemdeling gepleegd is – wij onderzoeken dit.”[15]

Ook verwerpt de regering de veronderstellingen dat erfaanvallen en –moorden op boeren een onderliggende politieke motivering zouden hebben en mogelijk verband zouden houden met de beoogde landhervorming. Op 24 augustus 2010 heeft de ANC-regering de aantijgingen van Afrikaner-genocide als “onzin” bestempeld.[16]

Daarnaast probeert de regering het 'fenomeen" rond de erfaanvallen en de berichten hieromtrent als rechtse propaganda af te schilderen .

Verder heeft de Zuid-Afrikaanse regering bijna twee weken na de moord op Eugene Terre'Blanche fel kritiek geuit op de erfaanvallen en –moorden.[17] Ook zei de minister van Landbouw, Visserij en Bosbouw - Tina Joemat-Petterson - dat veiligheid van de erven de hoogste prioriteit moet krijgen.[18]

Statistieken[bewerken | brontekst bewerken]

Officieel[bewerken | brontekst bewerken]

De politie noteerde een stijging van het aantal erfaanvallen van 327 in 1991 naar 1011 in 2001 en van het aantal effectieve plaasmoorde van 66 in 1991 naar 147 in 2001. Bij de 1011 incidenten in 2001 vielen er 1398 slachtoffers, waarvan er 147 of 10,5% overleed. 12,3% van de vrouwelijke slachtoffers werd verkracht, hiervan was 71% zwart. Het totaal van 1398 slachtoffers in 2001 bestond voor 61,6% uit blanken, 33,6% uit zwarten, 4,4% uit Aziaten en 0,7% uit kleurlingen.[19]

Sinds 2007 worden er geen officiële statistieken meer bijgehouden over de aanvallen en moorden op de boerengemeenschap omdat de Zuid-Afrikaanse politie keer op keer in opspraak komt over de misdaadstatistieken. In 2010 hebben ze eerdere fouten in hun statistieken erkend.[2]

Niet officieel[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn twee niet-officiële en niet-onpartijdige organisaties die de aanvallen en moorden op de boerenbedrijven wel bijhouden:

  • De boerenbond Agri SA, die de belangen van de boerengemeenschap behartigt.[5]
  • De Pro Afrikaanse Aksie Groep (PRAAG), die opkomt voor de belangen van de Afrikaners en voor de Afrikaanse taal.

Onderstaande lijst komt van de website projek2010.co.za en is bijgewerkt tot 31 december 2014.[20]

Monument[bewerken | brontekst bewerken]

Tegen de hellingen van de Ysterberg, tussen Polokwane (het voormalige Pietersburg) en Potgietersrus, is een monument opgericht door Afrikaners om de (blanke) dodelijke slachtoffers te herdenken. Het is opgericht op 16 juni 2004.[21] De Afrikaanse naam van het monument is het Witkruismonument. Daar zijn 1.600 kruizen opgericht voor de slachtoffers uit de jaren 1991 tot 2004. In 2011 kwamen er nog 2.000 kruizen bij en bestaat het monument uit 3.600 kruizen.[22]

“Schiet de Boer”-controverse[bewerken | brontekst bewerken]

Het lied “Dubul'ibhunu”, oftewel “Schiet de Boer” is een van de oude anti-Apartheidsliederen van het ANC. Dit nummer ligt vooral erg gevoelig bij de Afrikaner boeren.

De oude liederen, die vele mensen kunnen kwetsen, worden over het algemeen niet meer gezongen. Echter Julius Malema, leider van de ANC-Jeugdliga, zong het lied in 2010 tijdens een politieke bijeenkomst van de ANC-Jeugdliga aan de Universiteit van Johannesburg.[23] Dit zorgde voor veel ophef, mede omdat hij een relatief hoge functie heeft. Op 1 april 2010 werd het door de rechter van het Hooggerechtshof in Pretoria verboden om het lied te zingen;[24] dit bevel is geldig tot de eerste dag waarop de zaak behandeld wordt door het Gelijkheidshof in Zuid-Afrika. De zaak is nu (op 4 november 2010) nog niet begonnen. Malema hield zich echter niet aan de uitspraak van de rechter, en zong het lied drie dagen later tijdens een bezoek aan Zimbabwe, met de reden dat “het hofbevel in Zimbabwe niet van toepassing is.”[23] De controverse bereikte een kookpunt toen op 10 april 2010 – vlak na de moord op Eugene Terre'Blanche – vier gewapende mannen een boerderij in Bynespoort, ten oosten van Pretoria, binnendrongen en schreeuwden: “Sterf! Viva, Malema!”[25]

Na veel druk, ook vanuit de ANC-regering, waaronder van president Jacob Zuma heeft Malema zijn lied aangepast. Hij zingt nu “Zoen de boer, zoen de boer”, gevolgd door “Schiet die lafaard”.[26]

Op 12 september 2011 werd Malema (ook na het aanpassen van het lied) veroordeeld door de rechtbank in Johannesburg voor haat zaaien. De rechter bevestigde de uitspraak van de Zuid-Afrikaanse Menseregtekommissie dat het lied "Skiet die Boer" aanzet tot haat jegens blanke boeren.[27]

Film[bewerken | brontekst bewerken]

In 2015 werd de film 'Treurgrond' gemaakt waarin wordt afgebeeld wat een invloed de plaasmoorde kunnen hebben op de hele boerengemeenschap. In 2018 is ook de documentaire Farmlands uitgekomen van Canadese activiste en journaliste Lauren Southern. Hierin deed ze ook onderzoek naar de plaasmoorde in Zuid-Afrika.

Verenigde Staten[bewerken | brontekst bewerken]

In augustus 2018 hield Fox News host Tucker Carlson een segment over de herverdeling van land van blanke boeren zonder compensatie, en bestempelde daarin de Afrikaanse regering als racistisch. Als reactie daarop stuurde Amerikaanse President Donald Trump een tweet[28] waarin hij liet weten dat hij Secretary of State Mike Pompeo de landonteigeningen en erfaanvallen in de gaten zou laten houden. Zowel het oorspronkelijke segment als de reactie van Donald Trump werden al snel bestempeld als racistisch in de Amerikaanse pers: Zij ontkenden dat blanke boeren meer risico lopen in Zuid Afrika dan de gemiddelde persoon, en legden de nadruk op het feit dat er tot nu toe nog geen land onteigend is.[29][30]

De Zuid-Afrikaanse overheid verwierp dit beeld van Afrika, dat enkel bedoeld zou zijn om tweedracht te zaaien.[31]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]