Funiculì Funiculà

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dit artikel gaat over het Napolitaanse volksliedje en niet over het Vlaamse muziekprogramma op Radio 2 (Vlaanderen). Zie daarvoor: Funiculi Funicula (radioprogramma).

Funiculì Funiculà is wellicht het bekendste Napolitaanse volkslied.

Het lied werd geschreven in 1880 door Peppino Turco (tekst) en Luigi Denza (muziek) ter gelegenheid van het feest van Piedigrotta, op 8 september van dat jaar. Sinds de jaren dertig van de 19e eeuw werd op dit festival een schrijfwedstrijd voor Napolitaanse liederen gehouden. Turco en Denza schreven dit lied voor de grap in Napolitaans dialect naar aanleiding van de opening van de eerste kabelspoorweg (funicolare) op de Vesuvius op 6 mei 1880, die de toeristen naar de krater van de vulkaan bracht. Het lied won de wedstrijd op het festival en wordt sindsdien beschouwd als het lied dat aan het begin stond van de bloei van de Napolitaanse liedtraditie.

Vele Italiaanse zangers hebben het nummer intussen op hun repertoire staan, onder wie Luciano Pavarotti.

Vista-kmixdocked.png
Funiculì Funiculà, Francesco Daddi, 1906 (download·info)

Tekst[bewerken | brontekst bewerken]

Aissera, Nanninè, me ne sagliette,
tu saie addò? Tu saie addò?
Addò sto core ngrato chiù dispiette
farme non pò... farme non pò
Addò llo fuoco coce, ma si fuie
te lassa stà, te lassa stà,
E non te corre appriesso, non te struje
sulo a guardà. Sulo a guardà!

Jammo, jammo, ncoppa jammo, ja
Jammo, jammo, ncoppa jammo, ja
Funiculì, funiculà, funiculì, funiculà,
ncoppa jammo ja, funiculì, funiculà.

Nè jammo dalla terra a la montagna
no passo nc'è, no passo nc'è.
Se vede Francia, Procida, la Spagna
e io veco a te, e io veco a te.
Tirate co lli fune nnitto, nfatto
'ncielo se va, 'ncielo se va.
Se va comm'a llo viento, à l'antrasatto
Gué, saglie sà! Gué, saglie sà!

Jammo, jammo, ncoppa jammo, ja ...

Se n'è sagliuta, oie Nè, se n'è sagliuta
la capa già. La capa già.
È ghiuta, pò è tornata, e pò è venuta,
stà sempre ccà! Sta sempre ccà!
La capa vota vota attuorno attuorno,
attuorno a te. Attuorno a te.
Llo core canta sempe no taluorno
sposammo, oie Nè! Sposammo, oie Nè!

Jammo, jammo, ncoppa jammo, ja ...

Varianten[bewerken | brontekst bewerken]

In de Jordaan in Amsterdam werd een variant bekend waarin zowel de Jordanese liefde voor het Napolitaanse lied als voor jenever tot uitdrukking kwam.

Jajem, jajem, jajem moet er zijn.
Jajem, jajem, jajem moet er zijn.
We nemen er een, we nemen er twee, we nemen er drie, we nemen er vier.
En als er dan geen jajem is dan drinken we maar bier.

(Jajem is Bargoens voor 'jenever'.)

Richard Strauss nam het melodietje van "Funiculì, Funiculà" op in zijn symfonisch gedicht "Aus Italien"; hij vermoedde dat het een originele Italiaanse volksmelodie was. Toen Luigi Denza dit ontdekte, ging hij naar de rechter en klaagde Strauss aan voor plagiaat en eiste royalty's. Denza won. Ook de Italiaanse componist Alfredo Casella nam de melodie op in zijn orkestwerk "Italia". Rimski-Korsakov en Schoenberg maakten bewerkingen van dit lied.

Cornettist Herman Bellstedt gebruikte het als de basis voor een themalied genaamd Napoli; een transcriptie voor eufonium is ook populair met veel artiesten. Modernistische componist a transcription for euphonium is also popular among many performers. Modernistische componist Arnold Schoenberg regelde een versie voor ensemble in 1921.

In 1933, Arthur Fields en Fred Hall publiceerde een parodie van "Funiculì, Funiculà" genaamd "My High Silk Hat". Deze parodie was meerdere keren heruitgeven, zoals in de 1957 Gilwell Camp Fire boek.

In 1964, song parodist Allan Sherman's album For Swingin' Livers Only! omvatte "America's a Nice Italian Name", die dezelfde melodie gebruikt.

In 2004, Activision publiceerde een videospel versie van de Sam Raimi Spider-Man 2 film. In de film en in het spel, Peter Parker heeft een baan als pizzakoerier. In het spel, de speler moet op verschillende plaatsen pizza bezorgen in New York, voordat een verkorte accordeon versie van "Funiculì, Funiculà" speelt. Naarmate de spelversie van het nummer vordert, gaat het tempo omhoog, wat aangeeft dat het nummer bijna ten einde is.

Earthworm Jim 2 heeft meerdere bonus levels die het liedje in de achtergrond spelen.

De Japanse anime serie Girls und Panzer gebruikt een variant het liedje gemaakt door componist Shiro Hamaguchi als het themalied voor Anzio High School, een school gebaseerd op het Koninkrijk van ItaIië.