GGZ Friesland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

GGZ Friesland is de grootste aanbieder van geestelijke gezondheidszorg in de Nederlandse provincie Friesland. De organisatie biedt hulp bij alle voorkomende psychische problemen. Op meer dan 160 locaties in heel Friesland werken ruim 2000 medewerkers. Zorgverleners zijn geregistreerd in het BIG-register en de behandelingen zijn gebaseerd op de landelijke behandelrichtlijnen.

Historie[bewerken]

Academie Gasthuis[bewerken]

De geschiedenis van de psychiatrische zorg in Friesland is nauw verbonden met de stad Franeker. In 1848 besloot het provinciebestuur van Friesland om in de academiegebouwen van de voormalige Universiteit van Franeker (tot 1845 nog in gebruik als atheneum) psychiatrische patiënten onder te brengen. Op 31 maart 1851 arriveerden de eerste bewoners (18 mannen en 9 vrouwen), afkomstig uit het Sint Elisabeth Gesticht in de stad Deventer, waar Friese 'krankzinnigen' tot dan toe verzorgd werden. Dit was het begin van meer dan anderhalve eeuw psychiatrische zorg in het centrum van Franeker.

De eerste 25 jaar werden de ‘patiënten’ in de inrichting min of meer gevangengezet. Contact met de rest van de samenleving in Franeker was er op dat moment niet of nauwelijks. Inwoners van Franeker zagen slechts dat patiënten af en toe werkzaam waren op één van de akkers buiten de stad. En een enkeling werkte overdag voor een baas in de stad. Na 25 jaar kwam aan deze afzondering een einde. Een eerste stap hierin was het instellen van bezoekuren voor de familie en bekenden van de patiënten. Tot dusver was dit niet mogelijk geweest. Daarnaast werden er enkele bijeenkomsten georganiseerd in het Academie Gasthuis, de toenmalige locatie van het Psychiatrisch Ziekenhuis te Franeker (PZF).

Geneeskundig-directeur Lammerts van Bueren, die leiding gaf aan het ziekenhuis gedurende de eerste 25 jaar, begon al met de plannen van een verblijfplaats buiten de stad. Dit omdat veel van de patiënten uit een landbouwomgeving kwamen. Om deze reden werd in 1901 de kleine buitenplaats Groot Lankum gekocht. Deze buitenplaats lag ten westen van de stad Franeker. De aankoop van de buitenplaats droeg weer bij aan de bekendheid van het PZF onder de Franeker bevolking. Vanaf dit moment gingen er steeds meer patiënten lopend of per wagen van het Academie Gasthuis naar de buitenplaats om in de akkers te werken.

Groot Lankum[bewerken]

Deze buitenplaats was de grondslag van het huidige Groot Lankum waar GGZ Friesland heden ten dage nog steeds de behandeling verzorgt van mensen met psychiatrische stoornissen. En dit is tot op heden het fundament van het Psychiatrisch Ziekenhuis Franeker (PZF). In 1928 werd hier door de commissaris van de koningin, mr P.A.V. baron van Harinxma thoe Slooten, de eerste steen gelegd; Twee jaar later kon door hem de inrichting officieel geopend worden. Het nieuwe gebouw betekende ook weer een nieuw tijdperk. Waar het Academie Gasthuis met de verschillende huiskamers een erg huiselijke sfeer had, was het nieuwe gebouw een echt ziekenhuis geworden. Dit door zijn lange gangen en vele zalen.

Met de ingebruikname van Groot Lankum werd een nieuwe fase in de geschiedenis van GGZ Friesland gestart. De patiënten werden weer uit de stad Franeker weggehaald. Rondom het PZF was er voldoende ruimte voor de patiënten om werkzaamheden op de akkers te gaan doen.

Oorlog[bewerken]

In 1935 werd J.C. van Andel aangesteld als geneeskundig-directeur. In dit jaar werd ook de naam officieel ‘Psychiatrische Inrichting’. Tot die tijd werd er gesproken van een geneeskundig gesticht. Onder Dr. J.C. van Andel beleefde het PZF een zware tijd. Op 10 mei 1940 brak de Tweede Wereldoorlog uit in Nederland en dit had ook voor Franeker gevolgen. Twee maanden na het uitbreken van de oorlog op 30 juni 1940 vielen er bij Kie, een streek op een paar honderd meter afstand van het PZF, bommen in een weiland neer. Waarschijnlijk zijn deze losgelaten door een geallieerd vliegtuig die ze onderweg naar Duitsland per ongeluk heeft laten vallen. De opluchting was groot toen bleek dat er op een paar gesprongen ramen na geen schade was. Zelfs de koeien waren niet geraakt door de rondvliegende scherven.

Dit was voor het bestuur van het Psychiatrisch Ziekenhuis echter wel aanleiding om voorzorgsmaatregelen te gaan treffen. Het besef van het gevaar van de oorlog kwam en het bestuur liet schuilkelders aanleggen en schafte een fornuis met enorm grote ketels aan. Dat deze later in de oorlog van groot belang zouden worden wist men toen nog niet. De inrichting werd later in de oorlog een opvang voor verschillende hulpbehoevenden. Zo vonden 500 patiënten en personeel van het ziekenhuis Vogelenzang uit Bennebroek vanaf 1943 onderdak in Franeker nadat de bezetter hun gebouw had gevorderd. In 1945 was dit nogmaals het geval voor 150 Haagse hongerkinderen en 528 patiënten en personeel uit het gesticht ‘Dennenoord’ in Zuidlaren. Ook zij moesten hun onderkomen verlaten omdat de Duitsers hun gebouw vorderde.

J.C. van Andel had destijds met zijn personeel een zware klus aan het onderhouden van 5.000 mensen in een inrichting die oorspronkelijk gemaakt was voor 700 mensen. Uiteindelijk stief ongeveer 10% van de evacués door voornamelijk dysenterie en tuberculose. Dit door de slechte leefomstandigheden in deze zware periode.

Wederopbouw[bewerken]

Na de oorlog moest Nederland herstellen van en zware periode. Alles moest weer opnieuw georganiseerd worden. Het PZF veranderde haar werkwijze in deze periode. De massale behandeling verdween meer en meer. Er kwam steeds meer oog voor het kleine probleem van de ene patiënt. De hiërarchische verhoudingen worden herzien. In deze periode werd er ook hard gewerkt aan nieuwe bouwkundige voorzieningen. Het Academie Gasthuis was zwaar verouderd en de toename aan patiënten zorgde voor een gebrek aan capaciteit. Hierdoor werden steeds vaker patiënten geweigerd. Uiteindelijk werd in augustus 1956 begonnen aan de bouw van de nieuwe accommodatie.

Een mijlpaal voor het PZF is op 5 juni 1974. Op deze dag neemt het PZF het ‘dorp’ Lankwert op Groot Lankum in gebruik. Deze woonvoorzieningen op het terrein van Groot Lankum zijn tekenend voor het veranderende patroon in de psychiatrie. Alleen al de wijze waarop men zich in en rond deze woongelegenheden voortbewoog, soms ook op fiets en bromfiets, geeft dit weer. Bezoek- en uitgaansmogelijkheden werden in deze periode aanmerkelijk genormaliseerd.

De overgang van de naam psychiatrische inrichting naar psychiatrisch ziekenhuis in 1975 is veelbetekenend. ‘Inrichting’ was een te beladen woord geworden en dekte niet meer de volledige gang van zaken. Er was een nieuwe geest in verzorging, verpleging en behandeling gekomen.

In 1997 fuseerde het PZF met het Algemeen Psychiatrisch Ziekenhuis Zuid-Oost Friesland, RIAGG Friesland, RIBW Friesland en Kinder- en Jeugd Psychiatrisch Centrum Het Groene Hart. Daarmee ontstond het conglomeraat Stichting GGZ Friesland. Tegenwoordig worden op Groot Lankum door GGZ Friesland patiënten behandeld met een psychische stoornis en Anno 2010 is op Groot Lankum onder meer nog een verblijfsafdeling voor forensische psychiatrie en voor schizofreniepatiënten gevestigd.[1]

Behandelaanbod[bewerken]

Crisisdienst[bewerken]

GGZ Friesland biedt crisisinterventie aan personen in een psychiatrische crisis zodat deze zo snel en zo goed mogelijk worden opgevangen. Indien noodzakelijk kan de patiënt direct opgenomen worden in een kliniek. De crisisdienst is 24 uur per dag telefonisch bereikbaar.

Zorgprogramma's[bewerken]

GGZ Friesland werkt met zorgprogramma’s. Een dergelijk programma richt zich op de behandeling van één type aandoening middels een zorgplan, waarbij meerdere disciplines betrokken kunnen zijn. Iedere patiënt met dezelfde aandoening doorloopt een vaste structuur, ook wel genoemd ketenzorg en geprotocolleerd werken. Middels indicatoren kan het verloop van de behandeling worden vastgesteld. Elk zorgprogramma bevat ook een onderdeel dat zich richt op preventie c.q. opsporing van risicogroepen.

Hulpprogramma's[bewerken]

GGZ Friesland kent verschillende hulpprogramma's:

  • Kinnik is een hulpprogramma voor kinderen en jongeren met psychische en psychiatrische klachten.[2]
  • MindUp helpt mensen met psychische of psychosociale problemen door hen dagbesteding aan te bieden, te begeleiden bij leren of werken, of door ze te betrekken bij activiteiten.
  • Denk biedt hulp aan mensen met lichte en matig-ernstige psychische klachten. Behandeling bij Denk past binnen de generalistische basis-GGZ.
  • Medalert is een hulpprogramma waarbij deelnemers het innameschema van hun medicijnen via een website kunnen vastleggen. Met een sms wordt de deelnemer dan herinnerd aan het juiste tijdstip van inname.[3]

Vestigingen[bewerken]

GGZ Friesland heeft vestigingen in Beetsterzwaag, Dokkum, Drachten, Franeker, Harlingen, Heerenveen, Leeuwarden, Oosterwolde, Sint Nicolaasga, Sneek, Suameer en Workum.

Externe link[bewerken]