Gebaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gebaar voor "Goed zo!"

Een gebaar is een beweging van handen, hoofd en/of andere lichaamsdelen vanuit de intentie om te communiceren of om de gesproken communicatie te ondersteunen; Vele dieren waaronder de mens maken gebaren om een paringswens aan te geven. De bekwaamheid om gebaren te meten heet Antropo-acting. Gebaren zijn bij met name doven een onderdeel van een uitgebreide gebarentaal. Gebaren zijn dikwijls cultureel bepaald. Ze worden ook in vele godsdiensten gebruikt.

Sommige van de hieronder beschreven gebaren kunnen als zeer kwetsend of beledigend worden beschouwd.

Gebaren en gedachten[bewerken]

Er zijn enkele specifieke gevallen van gebaren die gedachten uitdrukken of je helpen om je gedachten uit te drukken.

  • Emblemen: emblemen zijn cultuurgebonden gebaren die gedachten uitdrukken. Voorbeelden hiervan zijn de middelvinger opsteken, de duim omhoog, ...;
  • Gesticulatie: dit zijn gebaren die je helpen om je gedachten te verwoorden. Hieronder verstaan we onder andere het meetellen op de vingers tijdens een opsomming of met de handen "enerzijds" en "anderzijds" weergeven;
  • Dan zijn er ook nog gebaren die een gesprek regelen, zoals knikken tijdens een gesprek, om het gesprek op gang te houden;
  • Technische gebaren zijn gebaren die aangeleerd moeten worden en die enkel door een beperkte groep mensen gebruikt wordt. Desmond Morris beschrijft dit soort gebaren in zijn boek De naakte mens, waarin hij gebarentaal voor brandweerlui verklaart. Ook de vlaggentaal die gebruikt wordt op luchthavens en schepen vallen onder deze categorie.


Culturen en situaties[bewerken]

Gebaren zijn dikwijls cultureel bepaald, tenzij het gebaar zo universeel is dat het door iedereen op dezelfde manier begrepen worden. Wanneer dit niet het geval is kan een gebaar verkeerd of zelfs als een belediging worden opgevat. Ook de gepastheid van gebaren verschilt per cultuur en per situatie. In sommige landen is uitgebreide gebaren te maken bij het praten. In andere landen wordt dat niet gewaardeerd. Ook in zakenkringen, vergaderingen en bij zakelijke toespraken is het niet gebruikelijk veel gebaren te maken, hoewel deze soms een spreker kunnen helpen de aandacht vast te houden.

  • Een Nederlander die een cirkel van zijn duim en wijsvinger maakt, duidt daarmee goedkeuring aan. In andere landen is dit echter een uitgesproken seksueel gebaar.
  • Grieken maken knikkende hoofdbewegingen als ze 'ja' bedoelen en schudden hun hoofd lichtjes bij 'nee'. Bovendien is het Griekse woord voor 'ja' 'nè', wat nou net weer lijkt op de neewoorden in de verschillende Europese talen ('nee', 'no', 'nein', 'njet', 'non').
  • Wijzen is over het algemeen toegestaan wanneer men naar een object wijst. Direct naar een persoon wijzen wordt in veel landen als denigrerend gezien.
  • Ook het 'kom eens hier' gebaar wordt in veel situaties niet gewaardeerd. Ouders en leraren maken het gebaar immers naar hun (stoute) kinderen en prostituees naar mogelijke klanten, en niemand wil als ondeugend kind of hoerenloper worden aangemerkt.

Met één hand[bewerken]

naam gebaar betekenis
afkloppen met knokkels op hout kloppen hoop op succes, of het ongedaanmaken van ongeluk
afweren de spreker wendt zich af en houdt zijn gestrekte hand met de palm naar het gezicht van de ander "Ga weg, laat me met rust!"
babbelen vingers horizontaal en herhaaldelijk laten samenkomen met duim de ander babbelt te veel
corna wijsvinger en pink uitgestoken satanisme, afwenden van het kwaad
duimen duim omhoog "goed zo!", ook gebruikt om te liften
duimen (afkeurend) duim omlaag "Slecht!"
gek wijsvinger laten ronddraaien aan de slaap "je bent gek"
geld wijsvinger en duim over mekaar wrijven "er is geld nodig" of "dat is duur"
groet palm naar voor groeten
Hitlergroet palm naar voor met gestrekte rechterarm +- 45 graden tav horizontaal "Heil (leve) Hitler". Gebruikt door nazi's en neonazi's. Soms wordt het gebaar als teken van sarcasme of belediging gebruikt, eventueel met twee vingers onder de neus om Hitler's snor te simuleren. Het gebaar betekent dan: "Ik vind jou even walgelijk als Hitler" of "Dat zijn nazistische praktijken". Het gebaar is in o.a. Duitsland en Oostenrijk verboden en geldt tegenwoordig hoe dan ook als een zeer zware belediging, waar ook derden aanstoot aan kunnen nemen.
kruisteken de verticale hand met de vingers naar boven eerst naar beneden bewegen, dan van links naar rechts zegenen, goeds toewensen (eig. Rooms-katholiek)
middelvinger middelvinger omhoog "fuck you" (beledigend), in sommige culturen overwinningsteken
op de tafel slaan men slaat met de vlakke hand of vuist op tafel Dit is een zeer krachtig gebaar waarmee dat verschillende betekenissen kan hebben, zoals sterke afkeuring of frustratie, het eisen van de aandacht wanneer men zich genegeerd voelt, of het kracht bijzetten van de eigen woorden. Binnen de meeste situaties wordt dit gezien als (zware) etiquettebreuk. Soms worden voorwerpen gebruikt voor een harder geluid, zoals de zegel- of huwelijksring, of, in het geval van Nikita Chroesjtsjov in 1960, zijn schoen.
pico bello duim en wijsvinger samen (de toppen tegen elkaar), andere vingers omhoog "dit is zeer goed". In sommige culturen is het een beledigende suggestie naar homoseksualiteit (de vingers maken een cirkel en symboliseren zo de anus)
pistoolschot wijsvinger en duim uitgestrekt en wijzen "ik wil jou dood", "jij bent zo goed als dood"
de rekening doen of je schrijft in de lucht aan een kelner: "ik wil de rekening"
Servisch teken duim, wijsvinger en middelvinger omhoog "Ik houd van Servië!", "Ik ben een orthodoxe christen"
shaka duim en pink uitgestoken groet in Hawaï, ook "telefoneren"
stank met een hand voor de neus wuiven of heel overdreven de neus dichtknijpen het stinkt hier
stop palm vooruit "stop!"
Telgebaar met duim en wijsvinger over elkaar wrijven Aangeven dat iets duur is
tsk-tsk wijsvinger omhoog en van links naar rechts (metronoom) afkeuring
V-teken wijsvinger en middelvinger in de vorm van een V oorspronkelijk overwinning (victory), uitgegroeid tot vrede
V-teken (Verenigd Koninkrijk) wijsvinger en middelvinger in de vorm van een V, palm naar gezicht gedraaid "Val dood!"
vijg duim tussen wijs- en middelvinger hangt af van de cultuur
vingerknip knippen met duim en middelvinger hangt af van de cultuur
vingers gekruist middelvinger en wijsvinger gekruist hoop op succes
vraag stellen bovenarm omhoog langs het hoofd, gebalde vuist met wijsvinger in de lucht Duidelijk maken aan lerares of leraar dat je een vraag wilt stellen in de klas of tijdens een college.
vuist vuist ik ben boos op jou, ook teken van revolutie
verwerpen slaande beweging naar voren met de vlakke hand "Ga weg!"/"Val me daar niet mee lastig!"/"Wat een onzin!"
wenken palm naar boven en wijsvinger krullen "kom eens hier"
wijzen wijsvinger vooruit Aanwijzen. In veel landen wordt direct naar een persoon wijzen als beledigend ervaren.

Met twee handen[bewerken]

naam gebaar betekenis
aanhalingstekens aanhalingstekens tonen in de lucht "dit is een citaat", maar ook wel "soort van" (sort of)
afweren de gespreide handen worden met de palmen naar voren getoond "Dat hoeft u echt niet te doen voor mij!", "Nee dank je wel, ik hoef niet(s) meer.", "Ik wil daar helemaal niks mee te maken hebben!"
homoseksueel met gestrekte hand op de rug (de 'verkeerde kant') van de andere hand kloppen "Hij/zij zijn homoseksueel."
time-out T vormen met twee handen pauze in een spel, time out
hand(en) voor de mond hand(en) voor de mond doen geschokt/overrompeld zijn

Hand en lichaam[bewerken]

naam gebaar betekenis
gebogen elleboog een hand in de elleboog van de andere arm die een vuist maakt
  • "in geen geval!"
  • "dit zal je leren!"
  • "ga weg!" (Frankrijk, Slavische landen)
beffen wijs- en middelvinger in V-vorm voor mond en tong uitsteken verwijzing naar cunnilingus (obsceen)
braken de vinger wordt demonstratief in de keel gestoken uiting van walging of afkeuring, "Daar moet ik van overgeven!"
buigen, knielen buigen, knielen respect, groet
drinken denkbeeldig glas uitdrinken drinken
keel over hand over keel laten gaan "ik maak je dood!" of "stop"
kruisteken kruis maken (voorhoofd, borst, linkerschouder, rechterschouder) (katholicisme) zegening
mijn oog ooglid naar beneden trekken met één vinger verbazing, dubbelzinnigheid, "ik heb je wel gezien!", "pas op!" (hangt af van cultuur)
moonen men laat de broek zakken en keert de ander het ontblote achterwerk toe provocatie, minachting, wordt vaak voor de grap gedaan
gaatje in je hoofd wijsvinger tegen voorhoofd tikken "je bent gek!"
pijpen cilinder van hand maken en ritmisch op en neer naar open mond bewegen, tong in datzelfde ritme tegen wang duwen verwijzing naar fellatio (obsceen, vaak provocerend)
schroef los wijsvinger tegen slaap zetten, hand heen en weer draaien "je bent gek!"
stikken handen rond de keel "help mij, ik stik!"
zichzelf voor het hoofd slaan men slaat met de vlakke hand op het voorhoofd "Ach verdorie, dat was ik helemaal vergeten, wat stom van mij!"
zweet voorhoofd afvegen "dat scheelde niet veel!", opluchting, "het is warm hier!"
Schouders ophalen Schouders omhoog bewegen Onwetendheid, twijfel, onverschilligheid
Lange neus Eerste hand open met de top van de duim tegen de neus; de tweede hand sluit eventueel op dezelfde wijze aan op de pink van de eerste hand waarna met de vrije vingers kronkelende bewegingen gemaakt worden Provocerend, "Je kan de boom in!"

Lichaam en aangezicht[bewerken]

naam gebaar betekenis
oogrollen rollen met de ogen afkeuring, verveling, wanhoop
tong langs de lippen de tong wordt langs de lippen gehaald Lekker!
tong uitsteken de tong wordt uitgestoken verveling, kinderlijke provocatie
wenkbrauwen optrekken de wenkbrauwen worden opgetrokken verbazing, afkeuring

Zie ook[bewerken]