Hoefijzermodel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Extreemlinks en -rechts worden op resp. de linker- en rechteruiteinden van het hoefijzer geplaatst, die relatief dicht bij elkaar liggen.

Het hoefijzermodel is een model van het politieke spectrum waarin de gebruikelijke twee uitersten, extreemlinks en extreemrechts dichter bij elkaar geplaatst worden dan hun gematigde varianten. Het spectrum is in dit model geen rechte lijn van links naar rechts, maar een open cirkel die aan een hoefijzer doet denken.

Redenen voor het gebruik van het hoefijzermodel zijn:

  • Overeenkomsten in methodes (buitenparlementair activisme, soms geweld) en denkbeelden (verwerping van het parlementaire systeem) tussen extreemlinkse en extreemrechtse bewegingen;
  • Overeenkomsten in standpunten;
  • De overstap van personen tussen deze bewegingen, die vaker blijkt plaats te vinden dan men bij een lineair spectrum zou verwachten;
  • Het bestaan van hybride stromingen, zoals het Russische nationaal-bolsjewisme, het Italiaanse fascisme en het Duitse nationaalsocialisme.

Het hoefijzermodel wordt bekritiseerd door Hardt en Negri in hun boek Empire: De nieuwe wereldorde. Daarin stellen ze dat niet het samenkomen van uitersten, maar de nadruk op nationale soevereiniteit die zowel het nazisme als het stalinisme kenmerkt, volgens hen debet aan het totalitarisme van beide stromingen is.