Extreemlinks

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Extreemlinks, ook wel uiterst links of ultralinks, is een verzamelnaam voor politieke overtuigingen die zich aan de uiterste linkerzijde van het politieke spectrum bevinden.

Termen als extreemlinks of links-extremisme zijn een uitdrukking van een subjectief waardeoordeel, net als extreemrechts of rechts-extremisme. Het onderscheid dat gemaakt wordt tussen "gewoon" links en extreemlinks is dan ook afhankelijk van de gebruiker van deze termen. Een gangbaar criterium voor dit onderscheid is opvatting over de strategie, de mogelijke wijze van maatschappijverandering.

Extreemlinks stromingen zoude de maatschappelijke orde willen omverwerpen, desnoods door middel van gebruik van geweld. Het woord "extreem" slaat dan op de middelen die men wil gebruiken, niet op de opvattingen. Dit in tegenstelling tot niet-extreem links, die streft naar vreedzame maatschappelijke veranderingen, in principe langs parlementaire weg. Een niet extreemlinkse beweging kan in sommige gevallen wel dezelfde doeleinden nastreven van radicale maatschappijhervorming. Deze maatschappijhervorming is over het algemeen gericht op het afschaffen van het kapitalisme om dit vervolgens te vervangen door een socialistische of communistische economie en regeringsvorm.[1]

De term extreemlinks wordt nogal eens als synoniem gebruikt voor "links-radicaal". Van oorsprong hebben de twee termen echter een fundamenteel andere betekenis. Radicalisme (van het Latijnse woord radix, vert. wortel) wordt binnen linkse kringen vaak geduid als het bij de wortel aanpakken van maatschappelijke problematiek, en draagt daarmee niet de subjectieve lading van het begrip "extreem".

Extreemlinks binnen het politieke spectrum[bewerken]

In een lineair model zijn extreemlinks en extreemrechts elkaars tegenpolen. Sommige politicologen zien het politieke spectrum daarentegen als een hoefijzervorm, waarbij extreemrechts en extreemlinks dichter bij elkaar geplaatst worden dan hun gematigde varianten.[bron?] Raakvlakken bestaan voornamelijk uit de vermeende sterke rol die beide stromingen zouden toekennen aan de overheid en de daaruit voortvloeiende afkeer van het kapitalisme. [bron?] Deze subjectieve politieke analyse gaat echter uit van een gelegitimeerd politiek middenveld en niet legitieme flanken. Daarbij is het ook erg onduidelijk welke criteria in dit model leidinggevend zijn voor de onderverdeling. Ideologieën die in die in het hoefijzermodel naast elkaar worden geplaatst, staan namelijk in sommige elementaire onderwerpen, recht tegenover elkaar. Sommige linkse ideologieën, zoals het libertair communisme, het anarchisme en het syndicalisme, streven echter naar een samenleving zonder staat of met een minimale overheid. Terwijl bijvoorbeeld autoritaire communistische stromingen een sterke overheid en nationalisering van de economie voorstellen. Tevens is het zo dat extreem-rechtse en extreemlinkse ideologieën sterk van mening verschillen over de inclusiviteit van hun maatschappelijke model. Hierom wordt vaak ook gebruik gemaakt van een model waarbij er naast de linkse en rechtse waarden, er een extra as wordt toegevoegd waarbij dit autoritaire en antiautoritaire karakter een plek heeft.[2]

Extreemlinks in Nederland[bewerken]

Er opereren verschillende groepen en organisaties aan de uiterste linkerzijde van het politieke spectrum in Nederland. Dit zijn niet per se extremistische organisaties:

Voorbeelden van links-extremistische organisaties zijn GroenFront! en enkele bewegingen die zich identificeren als antifascistisch.

De Nederlandse geheime dienst, de AIVD, publiceert jaarlijks verslagen waarin men mogelijke bedreigingen voor de democratische rechtsorde kenbaar maakt. De AIVD schaart hier ook politiek extremisme onder, wanneer "personen en groepen bewust de wet [overschrijden], waarbij wordt getornd aan democratische besluitvorming en (gewelddadige) illegale acties worden gepleegd".[3]

In zijn jaarverslag van 2009 schrijft de AIVD dat er sprake is van "een opleving van links-activisme en links-extremisme, vooral rond het antifascistisch extremisme en het verzet tegen het Nederlandse asielbeleid."[3]