Libertarisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Libertarisme
Algemene info
Ontstaan Jaren zestig
Locatie Verenigde Staten
Ideologen Robert Nozick, Murray Rothbard
Stromingen
Agorisme
Libertarisch communisme
Anarchokapitalisme
Groen libertarisme
Libertarisch Marxisme
Libertarisch socialisme
Links libertarisme
Minarchisme
Panarchisme
Rechts libertarisme
Voluntarisme
Vrije-marktanarchisme
Organisaties
Politieke partijen België:
LDD
ROSSEM
Nederland:
Libertarische Partij van Nederland
Verenigde Staten:
Libertarische Partij van de Verenigde Staten
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Ama-gi, vrijheid in het Sumerisch, wordt door sommige libertariërs als logo of symbool gehanteerd.
Politieke ideologieën
Dit artikel is een deel van

de reeks over politiek

Ideologie

Anarchisme
Christendemocratie
Communisme
Communitarisme
Conservatief-liberalisme
Conservatisme
Ecologisme
Fascisme
Franquisme
Feminisme
Islamisme
Klassiek-liberalisme
Liberalisme
Libertarisme
Linksnationalisme
Nationalisme
Pan-nationalisme
Progressief liberalisme
Nationaalsocialisme
Neoliberalisme
Sociaaldemocratie
Socialisme

Portaal  Portaalicoon  Politiek

Het libertarisme is een politieke filosofie waarvan de aanhangers streven naar zo veel mogelijk individuele vrijheid en een zo klein mogelijke - of zelfs helemaal geen - overheid.

Definitie[bewerken]

Het begrip "libertair" en de denkstroming libertarisme is in de jaren zestig geïntroduceerd in de Verenigde Staten door aanhangers van het 19e-eeuwse klassiek liberalisme en anarchistische stromingen zoals het anarchokapitalisme, om hun politieke filosofie te kunnen onderscheiden van het in die tijd in de VS dominant geworden Progressief liberalisme, waardoor Liberalisme in de VS, en later ook in Europa, synoniem werd voor een maatschappijvisie waarbij overheidsinterventie in de markt nodig is om vrijheid te creëren. Soms wordt de naam ook gebruikt voor het libertarisch socialisme.

Oorspronkelijk (1857) verwees de naam libertarisme naar het libertarisch communisme van Joseph Déjacque. Deze stroming valt tegenwoordig onder het libertarisch socialisme. In de laatste decennia van de twintigste eeuw is libertarisme vooral in zwang geraakt (Murray Rothbard) om de vrije markt (Laissez-faire) ideologie aan te duiden.

De grondslag van het libertarisme kan worden samengevat in het non-agressieprincipe: "iedereen heeft de vrijheid te doen en laten wat hij wil, zolang hij geen geweld gebruikt om iemands persoon of eigendom aan te tasten (je kunt wel geweld gebruiken als verdediging tegen iemand die deze regel overtreedt)". Geweld wordt in dit verband gedefinieerd als het aantasten van de persoon of het eigendom van een ander zonder toestemming of instemming van die ander, of het dreigen hiermee.[1] Het non-agressie principe is de basis voor het voluntarisme.

Libertarisme heeft raakvlakken met de politieke opvattingen van het Objectivisme. Libertarisme wordt wel eens verward met de levensfilosofie libertinisme. Deze laatste filosofie hangt echter het non-agressie principe niet aan.

Individuele vrijheid en verantwoordelijkheid[bewerken]

Uit het basisprincipe van het libertarisme volgt bijvoorbeeld dat je niet mag stelen, moorden, verkrachten enzovoort. Echter, als iemand anders met geweld begint mag je je wel met geweld verdedigen of laten verdedigen.

"De overheid is niet anders"[bewerken]

Dat burgers onderling onderhevig zijn aan de non-agressie-regel is algemeen geaccepteerd. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om te stelen, of ongevraagd een huis te betreden. Het libertarisme wijkt af van andere richtingen omdat het deze non-agressieregel ook van toepassing acht op mensen die handelen in opdracht van overheden. Een moord is een moord, ook al wordt deze gepleegd door een soldaat in dienst van een overheid. De reden dat mensen belasting betalen is dat een weigering belasting te betalen uiteindelijk leidt tot geweld van de overheid (met geweld in beslag neming van eigendommen en gelden van de weigeraar en/of vrijheidsberoving) waarmee de overheid zich niet onderscheidt van bijvoorbeeld de maffia. Als het slecht is als een persoon of organisatie iets met geweld afdwingt bij andere personen, dan is het ook slecht als een overheid precies hetzelfde doet.

Vrije markt[bewerken]

Omdat het libertarisme vindt dat alle relaties tussen mensen onderling gebaseerd moeten zijn op vrijwilligheid, en dat alle handelingen moeten zijn toegestaan behalve het beschikken over andermans leven of eigendom, zijn libertariërs voor een volledig vrije markt-economie ofwel puur kapitalisme. Libertariërs stellen dat het reguleren van de economie neerkomt op het reguleren van mensen. Elke regulering anders dan ter bescherming van leven of eigendom (zoals wetten tegen diefstal, fraude, mishandeling en het vervuilen van andermans milieu) zien libertariërs als een ongeoorloofde inbreuk op de vrijheid. De meeste economische regulering (belasting, vergunningenstelsels, anti-kartelwetgeving, prijsregulering, minimumlonen enzovoort) wordt daarom als ongeoorloofd gezien, en daarom streven libertariërs naar een volledig vrije markt. Ook economische regulering door marktpartijen in de vorm van prijsafspraken en kartels wordt als ongeoorloofd gezien, omdat hiermee de onderlinge concurrentie wordt ondermijnd en consumenten dus te veel betalen voor goederen en diensten.

Libertarisme en de overheid[bewerken]

De meeste libertariërs streven naar een minimale staat (een constitutionele republiek, het minarchisme of een nachtwakersstaat). Sommigen streven naar het volledig afschaffen van de staat (anarchokapitalisme). Minarchisten willen dat de overheid zich alleen bezighoudt met politie, rechtspraak en leger. De betaling voor die diensten dient vrijwillig te gebeuren en niet door middel van belastingen. In het geval van politie en rechtspraak zou betaald moeten worden voor de levering van specifieke diensten, al dan niet door middel van een verzekering. Het leger is moeilijker te financieren, omdat dat een collectief goed is, maar het idee is dat het toch zou kunnen worden betaald door donaties of doordat men sociale druk (of boycot-acties) gebruikt om iedereen over te halen zijn steentje bij te dragen.

Kritiek op het libertarisme[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Kritiek op het libertarisme voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Critici van het libertarisme wijzen onder andere op het gebrek aan positieve vrijheden waardoor hulpbehoevende mensen van liefdadigheid afhankelijk zijn. Ook gaan veel critici ervan uit dat het praktisch onmogelijk is dat de vrije markt tot een efficiënte oplossing komt als het collectieve goederen zoals natuur en milieu betreft.

Organisaties in Nederland en België die zich als libertarisch beschouwen[bewerken]

Politieke partijen:

Studenten:

Verenigingen en denktanks:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Beluister

(info)