József Mindszenty

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
József Mindszenty
Standbeeld van Mindszenty in Boedapest
Standbeeld van Mindszenty in Boedapest
Kardinaal van de Katholieke Kerk
Wapen van een kardinaal
Rang kardinaal-priester
Ambt Aartsbisschop van Esztergom
Titelkerk Santo Stefano al Monte Celio
Creatie
Gecreëerd door paus Pius XII
Consistorie 18 februari 1946
Portaal  Portaalicoon   Christendom

József Mindszenty (Csehimindszent, 29 maart 1892Wenen, 6 mei 1975) was een Hongaars geestelijke en kardinaal-priester van de Rooms-katholieke Kerk.

Priester[bewerken]

József Mindszenty werd als József Pehm geboren in het Hongaarse comitaat Vas, waar zijn ouders boeren-wijnbouwers waren. Hij doorliep het gymnasium bij de premonstratenzer paters in Szombathely en vervolgens het seminarie in dezelfde stad. Op 12 juni 1915 werd hij tot priester gewijd, waarop hij kapelaan werd in Felsőpaty en vanaf 1917 godsdienstleraar in Zalaegerszeg. Daar ondernam hij ook politieke activiteiten: hij zette zich in voor de pas opgerichte Christelijke Partij, die premier Károlyi bestreed. In februari 1919 werd hij gearresteerd om pas in mei, inmiddels onder de Hongaarse Radenrepubliek, weer vrij te komen. Op 1 oktober 1919, enkele maanden na de val van de Radenrepubliek, werd hij deken van Zalaegerszeg, waar hij tot 1944 actief zou blijven, ook op politiek gebied.

Bisschop[bewerken]

Uit verontwaardiging over de Hongaarse oorlogsdeelname aan de kant van de asmogendheden ruilde hij in 1941 zijn Duitse naam Pehm in voor Mindszenty, naar zijn geboorteplaats. In 1944 werd Mindszenty bisschop van Veszprém. Tussen zijn benoeming op 4 maart en zijn bisschopswijding op 25 maart bezette Nazi-Duitsland Hongarije. Mindszenty's anti-Duitse instelling leidde opnieuw tot maandenlange gevangenschap, opgelegd door de Hongaarse marionettenregering.

Na de oorlog werd hij als opvolger van Jusztinián Serédi aartsbisschop van Esztergom en primaat van Hongarije. In 1946 werd hij bevorderd tot kardinaal. Als hevig tegenstander van het communisme werd hij door de Hongaarse regering op het einde van 1948 gearresteerd en beschuldigd van verraad en illegale geldtransacties. Tijdens een ophefmakend proces pleitte Mindszenty schuldig op de meeste hem ten laste gelegde feiten. Men ging ervan uit dat hij bekende onder invloed, omdat hij voordien had meegedeeld onder geen enkel voorwendsel ook maar iets te bekennen. Het hof veroordeelde hem tot levenslange opsluiting. Hij mocht, wegens gezondheidsredenen, in 1955 uit de gevangenis, maar bleef onder huisarrest, onder streng toezicht.

Ambassade[bewerken]

Tijdens de Hongaarse Opstand in 1956 werd hij bevrijd door de opstandige strijdkrachten. Toen de opstand werd onderdrukt vluchtte hij naar de Amerikaanse ambassade en vroeg er asiel aan. Hij weigerde Hongarije te verlaten zolang de Hongaarse regering weigerde hem te zuiveren van alle aanklachten. In 1971, na een akkoord tussen het Vaticaan en de Hongaarse regering, verliet Mindszenty zijn land en verbleef een tijd in het Vaticaan. Kort daarna vestigde hij zich in Wenen. In 1974 ontnam paus Paulus VI hem de functie van primaat van Hongarije in een poging de kerkelijke betrekkingen met communistisch Hongarije te verbeteren. József Mindszenty overleed in 1975 in ballingschap.

Populaire cultuur[bewerken]

  • Mijn leven. Memoires van Mindszenty. Vertaald [uit het Duits] door Jos Huygen. Amsterdam, 1974.
  • Guilty of treason, een film met Charles Bickford, Paul Kelly en Rosita Granville (1950).[1] Een Amerikaans reporter trekt naar Hongarije, waar hij kardinaal Mindszenty ontmoet, net voor deze gearresteerd zou worden. Mindszenty verzette zich tegen de inmenging van de Sovjet-Unie in het onderwijssysteem: net na de Tweede Wereldoorlog werden 3000 van de 5000 scholen van het land gecontroleerd door de Kerk. Volgens de Sovjet-Unie waren de scholen broeihaarden van patriottisch verzet. Mindszenty werd er ook van verdacht zich te verzetten tegen de landhervormingen, de collectivisering die vooral ten nadele ging van de grootgrondbezitters. De rolprent werd gemaakt in de periode van het Mccarthyisme, en heeft zoals gelijkaardige films als Red Danube [2] soms wat te lijden onder eenzijdigheid.
Bronnen, noten en/of referenties
Voorganger:
Jusztinián Serédi
Aartsbisschop van Esztergom
1945-1973
Opvolger:
László Lékai