Kempenland (bestuur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het kwartier Kempenland in de historische Meierij van 's-Hertogenbosch

Het Kwartier van Kempenland, ook wel Kempen genoemd, was één der vier kwartieren van de Meierij van 's-Hertogenbosch. Het moet niet verward worden met de gelijknamige streek de Kempen, waarvan het kwartier weliswaar een klein onderdeel vormt.


Dit gebied vormde, samen met de kwartieren Peelland, Maasland en Oisterwijk, tot aan het einde van de 18e eeuw de vier kwartieren van de Meierij van 's-Hertogenbosch. Het Kempenland omvatte de volgende plaatsen: Lommel, Dommelen, Borkel en Schaft, Valkenswaard, Aalst, Stratum, Eindhoven, Eckart, Woensel, Best, Oirschot, Middelbeers, Oostelbeers, Westelbeers, Vessem, Casteren, Netersel, Bladel, Reusel, Bergeijk, Gestel, Blaarthem, Meerveldhoven, Zeelst, Veldhoven, Oerle, Wintelre, Hoogeloon, Hapert, Eersel, Duizel, Knegsel, Steensel, Riethoven, Westerhoven. Het dorp Luyksgestel behoorde tot het Prinsbisdom Luik en viel dus buiten dit kwartier.

De indeling in kwartieren werd ingesteld toen de Hertog van Brabant een groot deel van het huidige Noord-Brabant in bezit kreeg. Dit vond zijn beslag tijdens en na de ambtsperiode van Hertog Hendrik I van Brabant, vanaf 1203, toen Brabant het recht over dit gebied verwierf.

De hertog werd vertegenwoordigd door de kwartierschout, die te Oirschot zetelde. Deze zou al vóór 1246 gefunctioneerd hebben. De dorpsafgevaardigden kwamen bijeen te Oerle en later te Eindhoven.

Het kwartier was ingedeeld in gerichten, waarin de rechtspraak werd uitgeoefend door een schepenbank. Zij werden voorgezeten door een schout.

In Eersel en Oerle bestonden hoofddingbanken, die voorgezeten werden door een hoofdschout en over halszaken beslisten. Hiernaast waren er hoofddingbanken in Lommel, Bladel en Reusel. Voor zeer zware zaken moest men naar Antwerpen, want in Kempenland bestond Antwerps recht. Dit veranderde pas toen de Staten-Generaal het kwartier onder het recht van 's-Hertogenbosch bracht.

Tegenwoordig wordt onder Kempenland ongeveer hetzelfde gebied ten westen van Eindhoven verstaan zij het, dat Lommel is uitgeruild met Luyksgestel en dat Kempenland tot Nederland beperkt is, hoewel in België de streek de Kempen gewoon doorgaat. Het kerngebied van het huidige Kempenland (de Noord-Brabantse Kempen) wordt gevormd door de zogeheten Acht zaligheden. Afgezien van Eindhoven is de streek gelegen op de Kempenhorst en bestaat ze uit arme zandgronden.

Lijst van kwartierschouten[bewerken | brontekst bewerken]

Deze kwartierschouten hebben achtereenvolgens de hertog vertegenwoordigd:[1][2]

kwartierschout van - tot opmerking(en)
Ruiger van den Stayeeker ??1366??
Jan Heym 1489-1506
Karel Hermanszoon Cleynael 1511-1521 Wanneer hij precies kwartierschout is geworden is niet bekend.
Korstiaen Koenen 1526-1531
Jan Koenen ??1541??
Johan van Esch 1580-1587
Albert Dachverlies 1587-1597
Erasmus Schets, heer van Grobbendonck 1597-1598 Bewijs dat hij kwartierschout is geweest is vrij vaag (vermelding onder voorbehoud).
François Prouveur 1598-1648 De Staten Generaal benoemde in 1635 Eustagius van Assendelft tot kwartierschout

maar deze is nooit in Kempenland aangekomen.

Peter van Andel 1659-1668
Peter van Nahuys 1674-1677
Jacobus van Naheys 1681-1700 Zoon van Peter van Nahuys
Mr. Jean de Marcq 1733-1735 In 1735 doodgeschoten door Antony Andrieszoon Schepens
Vacature 1735-1737 ten gevolge van de moord geen snelle opvolger benoemd.
Anthony van Grevenbroeck 1737-1743
Vacature 1743-1747
Johan Bastiaanszoon de Voo 1747-1750
Carel Hendrik Jacob Sweerts de Landas 1750-1795

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  1. (nl) Lijten, J. (jan 1882). De kwartierschouten van Kempenland/schouten van oirschot en hun stadhouders. Campinia tijdschrift streekarchief Regio Eindhoven Kempenland 22 nr. 84
  2. (nl) Lijten, J. (oktober 1985). De Oirschotse schouten, drossaards en baljouw. Campinia - Streekarchief Zuid-Oost Brabant 15e jaargang nr. 59