Khusro I

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Khusro I
Khusro I in een jachtscène afgebeeld op een zilveren schaal
Khusro I in een jachtscène afgebeeld op een zilveren schaal
Shahanshah van het Sassanidische Rijk
Regeerperiode 13 september 531 - 31 januari 579
Voorganger Kavad I
Opvolger Hormazd IV
Vader Kavad I
Moeder Zus van Bawi
Geboren 496
Ardestan
Gestorven 31 januari 579
Ctesiphon
Religie Zoroastrisme
De ruïne van Taq-i Kisra, het paleis dat Khusro I in 540 liet bouwen

Khusro I of Chosro I (Kesra Nushin-Ravan), bijgenaamd Anoshirvan (Onsterfelijke ziel), (regeerperiode 531-579) was sjahansjah, koning der koningen, van de Iraanse dynastie der Sassaniden. Hij was een zoon van zijn voorganger Kavad I.

Khusro werd in Ardestan geboren, een oude stad die door de Achaemeniden was gebouwd, dichtbij de grote stad Spahan. Hij was Kavads derde zoon en zijn drie broers heetten Xerxes, Zamasp en Kawus. Khosrows moeder was de zuster van Bawi en zo was hij verbonden aan het Parthische Huis van Ispahbudhan.

Op zijn sterfbed in 531 benoemde Kavad zijn derde zoon Kosrow tot zijn opvolger. Khusro I had, naast het conflict met Byzantium, ook in zijn eigen land te maken met onrusten. De Mazdakieten, de volgelingen van de profeet Mazdak gaven hun steun aan Kawus, Kavads oudste zoon. De edelen en zoroastrische Magi steunden Khusro. De twee zonen raakten slaags en Khusro versloeg zowel zijn broer Kawus als de Mazdakieten. Mazdak en het merendeel van zijn volgelingen werden om hun ketterse geloof geëxecuteerd en Khusro nam plaats op de Sassanidische troon. Toen hij van de samenzwering hoorde om Zamasp tot koning te maken, liet hij al zijn broers en hun kinderen ombrengen, samen met Bawi en andere edelen, die bij het complot betrokken waren.

Khusro I tekende in 532 een verdrag met keizer Justinianus van het Byzantijnse Rijk dat eeuwige vrede tussen Byzantium en Perzië beloofde. Acht jaar later viel hij Syrië binnen en vernietigde Antiochië. In 562 werd er een nieuw verdrag gesloten (voor 50 jaar dit keer), waarin de Byzantijnen meer schatting gingen betalen, maar wel Lazica terugkregen. Het Byzantijnse Rijk had zijn handen vol op andere fronten en Perzië werd onder Khusro's leiding steeds machtiger.

In 550 kwam zijn zoon Anoshazad tegen hem in opstand en ook met dit gevaar wist Khusro I af te rekenen.

Hij liet in 540 het paleis Taq-i Kisra bouwen. Onder zijn regering werd Gondesjapoer beroemd om de Academie van Gondesjapoer: een centrum voor geneeskunde, filosofie, theologie en natuurwetenschappen. Khusro I liet Burzoë, zijn lijfarts, rond 570 de Pancatantra vertalen van het Sanskriet in het Oud-Perzisch (Pahlevi). Het kreeg de titel Kalila u Dimana, naar de jakhalzen Karataka (Voorzichtig) en Damanaka (Sluw), die in de Pancatantra voorkomen. Het boek heette het levenselixer te zijn, dat de doden (onwetenden) weer deed opstaan. Burzoë nodigde Indiase en Chinese geleerden uit om naar Gondesjapoer te komen. Zij vertaalden er Indische teksten over astronomie, astrologie, wiskunde, geneeskunde en Chinese teksten over medicinale kruiden en religie. Khusro I werd ook wel Filosoof Koning genoemd. Bozorgmehr was zijn vizier. Bozorgmehr wist te bedenken hoe het schaakspel gespeeld moest worden, dat door een Indiase koning ten geschenke was gegeven. Zelf verzon hij het spel Nard (Backgammon). De Indiërs wisten niet hoe het gespeeld moest worden en moesten daarom, volgens de Shahnameh van Ferdowsi, aan Perzië tribuut betalen.

Khusro I werd opgevolgd door zijn zoon Hormazd IV.

Achaemeniden:Cyrus · Cambyses · Smerdis · Darius I · Xerxes I · Artaxerxes I · Darius II · Artaxerxes II · Artaxerxes III · Darius III
Macedoniërs:Alexander de Grote · Philippos III Arridaios · Alexander IV
Seleuciden:Seleucus I Nicator · Antiochus I Soter · Antiochus II Theos · Seleucus II Callinicus · Seleucus III Ceraunus · Antiochus III de Grote · Seleucus IV Philopator · Antiochus IV Epiphanes
Parthen:Arsaces I · Arsaces II · Priapitius · Phraates I · Mithridates I de Grote · Phraates II · Artabanus I · Mithridates II de Grote · Gotarzes I · Orodes I · Sinatrukes · Phraates III · Mithridates III · Orodes II · Phraates IV · Tiridates II · Phraataces · Orodes III · Vonones I · Artabanus II · Tiridates III · Vardanes I · Gotarzes II · Sanabares · Vonones II · Vologases I · Vardanes II · Vologases II · Pacorus II · Artabanus III · Vologases III · Osroes I · Mithridates IV · Vologases IV · Osroes II · Vologases V · Vologases VI · Artabanus IV
Sassaniden:Ardashir · Sjapoer I · Hormazd I · Bahram I · Bahram II · Bahram III · Narses · Hormazd II · Sjapoer II · Ardashir II · Sjapoer III · Bahram IV · Yazdagird I · Bahram V · Yazdagird II · Hormazd III · Peroz · Valash · Kavad I · Zamasp · Khusro I · Hormazd IV · Khusro II · Bahram VI · Kavad II · Ardashir III · Boran · Hormazd V · Yazdagird III
Ghaznaviden:Alptigin · Sebük Tigin · Ismail · Mahmud · Mohammed · Mas'ud I
Il-kans:Hulagu · Abaka · Teguder · Arghun · Geikhatu · Baidu · Ghazan · Öljeitü · Abu Sa'id · Arpa · Musa · Mohammed
Timoeriden:Timoer Lenk · Pir Mohammed · Shahrukh Mirza · Abu'l-Qasim Bābar · Sjāh Mahmūd · Ibrāhim · Sultān Abu Sa'id Gūrgān · Yādgār Muhammad · Sultān Hussayn · Badi ul-Zamān · Muzaffar Hussayn
Safawieden:Ismail I · Tahmasp I · Ismail II · Mohammad Khodabanda · Abbas I · Safi · Abbas II · Suleiman I · Soltan Hoseyn I · Tahmasp II · Abbas III · Suleiman II · Ismail III
Afshariden:Nadir Sjah Afshar · Adil Sjah Afshar · Ebrahim Sjah Afshar · Shahrokh Sjah Afshar
Zand:Karim Khan · Mohammad Ali Khan · Abol Fath Khan · Sadiq Khan · Ali Murad Khan · Jafar Khan · Lotf Ali Khan
Kadjaren:Agha Mohammed Khan Kadjar · Fath'Ali Kadjar · Mohammad Sjah Kadjar · Ali · Hossein Ali Kadjar · Naser ed-Din Kadjar · Mozaffar ed-Din Kadjar · Mohammed Ali Kadjar · Soltan Ahmad Kadjar · Ali Reza Khan-e Kadjar · Nasir al-Mulk · Mohammed Hassan Mirza
Pahlavi:Reza Pahlavi · Mohammad Reza Pahlavi