Kurkuma (specerij)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Geelwortel
De gemalen specerij

Kurkuma, (Surinaams-Nederlands) koenier, (Indisch-Nederlands) koenjit, Indiase geelwortel, en vroeger ook tarmeriek genoemd, is een specerij gewonnen uit de plant Curcuma longa.

Koenjit (kunyit) is de van oorsprong Maleise naam van de specerij. Het wordt gemaakt van de wortel van de plant. Het is een vast bestanddeel van kerriepoeder (curry) en geeft hieraan zijn gele kleur (die ook de bijnaam Indiase saffraan verklaart). De specerij is mild bitter van smaak. Het merendeel van de kurkuma-oogst komt uit India.

Kurkuma heeft een zeer duidelijk aroma. Het is een van de meest gebruikte ingrediënten in currygerechten en zorgt voor smaak en kleur.

Handen met kurkuma gekleurd voor een Hindoestaans festival

Gemalen kurkuma is vooral een gele kleurstof om andere kruiden en gerechten te kleuren. Het wordt bijvoorbeeld wel aan rijst toegevoegd om deze een gele kleur te geven.

Het kan ook worden gebruikt als kleurstof voor inkt.

Papier dat in een oplossing met kurkuma gedrenkt en vervolgens gedroogd is, wordt wel als reagens gebruikt om de aanwezigheid van een base (alkali) aan te tonen. Het krijgt bij aanwezigheid van alkalische stoffen een bruinrode kleur. Het omslagpunt ligt ongeveer bij een pH van 8-9.

Medicijn[bewerken]

Onderzoek heeft uitgewezen dat kurkuma de werking van geneesmiddelen beïnvloedt, en kan daarmee in potentie gevaarlijke effecten hebben.[1] Kurkumapoeder wordt in India traditioneel gebruikt voor de behandeling van wondjes en schrammen. In 1995 werd in de VS een patent toegekend aan de Universiteit van Mississippi op een wondbehandelingsmiddel gebaseerd op kurkuma. Dit patent werd het jaar daarop aangevochten door de Indiase Council of Scientific & Industrial Research en ingetrokken. De reden hiervoor was niet het eeuwenoude gebruik van kurkuma, maar het feit dat dat gebruik eerder beschreven was in een wetenschappelijk tijdschrift.[2]

In Azië wordt van kurkuma wel eens verondersteld dat het zou werken als medicijn tegen allerlei ziektes, zoals trombose en hersenaandoeningen, waaronder de ziekte van Alzheimer en Parkinson[3] [4][5]. Reageerbuisonderzoek constateerde dat curcumine zich inderdaad bindt aan giftige metalen en ontstekingsremmend werkt. Er wordt op populair wetenschappelijke websites daarom wel eens geconcludeerd dat het veelvuldige gebruik van koenjit (kurkuma) in Indiase gerechten de oorzaak is dat alzheimer in India nauwelijks voorkomt. Dit bleek een feitelijk onjuiste conclusie: dementie komt voornamelijk op oudere leeftijd voor en in India zijn relatief weinig ouderen (In 2012 was zo'n 6% van de Indiase bevolking ouder dan 65 jaar. In Nederland was dat 16%). Als we alleen naar mensen van 65 jaar en ouder kijken dan is er nauwelijks verschil tussen Nederland en India qua aantallen mensen met dementie, en met Oost en Centraal-Europa zelfs geen enkel verschil.[6]