Lodovico Guicciardini

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Stadsplan van Bergen uit de zestiende eeuw. Gemaakt door Lodovico Guicciardini.[1]

Lodovico Guicciardini, in het Nederlands Lowijs Guicciardijn (Florence, 19 augustus 1521Antwerpen, 22 maart 1589) was een Italiaans-Nederduitse koopman, humanist en geschiedschrijver.
Hij was een neef van Francesco Guicciardini.

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

In 1541 vestigde hij zich te Antwerpen. Hij schreef een eigentijdse geschiedenis van de Nederlanden (Oorspronkelijke titel Commentarii delle cose più memorabili seguite in Europa, specialmente in questi Paesi Bassi, della pace di Cambrai, del MDXXIX, infino a tutto l'anno MDLX). Uitgegeven in 1565 was dit in wezen nog maar een eenvoudige jaarkroniek.

Beroemdheid verwierf hij door zijn meesterlijke beschrijving van de stad Antwerpen (De idyllische Nederlanden: Antwerpen en de Nederlanden in de 16e eeuw). In 1987 verscheen er van dit boek zelfs nog een heruitgave (De Vries Brouwers, Antwerpen; Amsterdam).

Hij is vooral bekend door zijn geschiedschrijving over de toenmalige Nederlanden: Descrittione di tutti i Paesi Bassi, altrimenti detti Germania inferiore (1567, te Antwerpen door Willem Silvius). Dit werk werd 33 maal uitgegeven binnen één eeuw. Het werd vertaald in het Duits door Daniël von Federmann von Hemmingen (Niderlands Beschreibung etc., Bazel 1580), in het Frans (1582, uitgave Plantijn), en Overgheset in de Nederduytsche Spraecke door Cornelius Kiliaan en P. van den Berghe (Montanus) onder de titel Beschryvinghe van alle de Nederlanden, anderssins ghenoemt Neder-Duytslandt door M. Lowijs Guicciardyn, edelman van Florencen te Amsterdam bij Willem Jansz. (Blaeu) (1612) en ook in het Engels (1593), Latijn (1613) en Spaans (1622).
De laatste uitgave was in 1662, een Nederlandstalige editie door Jacob van Meurs. Deze was min of meer gelijk aan de uitgave van Janssonius uit 1652.
In zijn beschrijving van de Lage Landen vermeldt hij Mayken Verhulst als een van de vijf belangrijkste vrouwelijke kunstenaars.[2]

Omdat Guicciardini kritiek had op de tiende penning van Alva werd hij in 1569 gearresteerd. Daarop volgde een gevangenschap van 16 maanden. Ook in 1582 kwam hij in de gevangenis terecht. Ditmaal omdat hij verdacht werd van Spaanse sympathieën.

Illustraties[bewerken | brontekst bewerken]

De boeken van Guicciardini werden geïllustreerd met kaarten, stadsgezichten en plattegronden. Diverse bekende graveurs werkten mee aan de prenten, o.a. Kaerius en Visscher. De stadsgezichten en plattegronden vertonen veel gelijkenissen met de prenten in de stedenboeken van Braun & Hogenberg. Dit is te verklaren door gebruikmaking van hetzelfde bronmateriaal, o.a. het werk van Jacob van Deventer.

Frontispice Descrizione di tutti Paesi Bassi[bewerken | brontekst bewerken]

Titelbladen Descrizione di tutti i Paesi Bassi, 1581

Het frontispice van de uitgave van de Descrizione van 1588 door Christoffel Plantijn (identiek aan deze afbeelding hiernaast), is van de hand van de Antwerpse kunstenaar Chrispijn van den Broeck, en werd gegraveerd door Abraham de Bruyn. Chrispijn van den Broeck zet de personificatie van de Lage landen (de Nederlandse maagd, 'Belgia') in een rivierdelta met op haar hoofd de stedenkroon: Guicciardini ziet in de Nederlanden een verstedelijkt land, met als hoogtepunt de stad Antwerpen: de skyline van Antwerpen met de Lieve-vrouwentoren prijkt links op de achtergrond. Aan de voeten van Belgia liggen de allegorische belichamingen van de grote stromen die het land welvaart schenken : de Rijn met druiven op zijn hoofd, de Maas met een vis en vooraan de Schelde met een leeuw (het wapendier van Vlaanderen en Brabant, waar hij door stroomt). Rondom de personages zien we attributen van bedrijvigheden waarin Belgi uitblinkt : penselen en de burijn van schilders en graveurs, opgerolde stoffen en een tapijt vertewenwoordigen de weef- en tapijtnijverheid. Boeken en papieren staan voor de boekdrukkunst. Zelf houdt Belgia een visnet vast. De tekst boven haar hoofd is een lofzang :

"Op de zee en de rivieren vol zeilen, de fraaie steden, de scheppende handen die haar tot de gelijke van grotere rijken maken"

De achteruitkijkspiegel in Belgia's hand is het attribuut voor de voorzichtigheid, een onmisbare eigenschap in tijden van oorlog.

Helemaal beneden een motto, in een vrije vertaling uit het Latijn : 'zonder gerechtigheid geen welvaart'.[3]

Tentoonstellingen[bewerken | brontekst bewerken]

In 2021 werd de tentoonstelling Komt een Italiaan naar de Nederlanden in het Museum Plantin-Moretus aan hem gewijd [4][5].

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • M. Lowijs Guicciardijn, Beschryvinghe van alle de Nederlanden &c. Herdruk in facsimile van de uitgave door Willem Jansz. (Blaeu) uit 1612, Amsterdam/Nieuwkoop, 1968
  • Henk Deys ea, Guicciardini Illustratus. De kaarten en prenten in Lodovico Guicciardini’s "Beschrijving van de Nederlanden". ISBN 90 6194 089 3, Universiteit Utrecht/Hes & De Graaf Publishers, 2001


Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • R.H. Touwaide, Messire Lodovico Guicciardini, gentilhomme florentin, 1975. ISBN 9789060043455

Weblinks[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Lodovico Guicciardini van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.