Messier 4
| Messier 4 | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Sterrenbeeld Schorpioen | ||||
| Type | Bolvormige sterrenhoop | |||
| Messieraanduiding | M4 | |||
| NGC | NGC 6121 | |||
| Rechte klimming | 16u23m35,22s | |||
| Declinatie (Epoche 2000) |
−26° 31' 32,7" | |||
| Magnitude | 5,6 | |||
| Afstand | 7200 lichtjaar | |||
| Schijnbare afmeting | 36 boogminuten | |||
| Leeftijd | 13 miljard jaar | |||
| Dichtheidsklasse | IX | |||
| ||||
Messier 4, M4 of NGC 6121 is een bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Schorpioen of Scorpius. M4 is in 1746 door Jean-Philippe de Chéseaux ontdekt en in 1764 door Charles Messier in zijn catalogus van komeetachtige objecten als nummer 4 opgenomen. Het was de eerste bolhoop waarin individuele sterren werden waargenomen.
Messier 4 is een van de, zo niet de meest nabije bolhoop. NGC 6397 in het sterrenbeeld Altaar ligt op bijna dezelfde afstand op 7500 lichtjaar. Het is een van de minst compacte bolhopen met dichtheidsklasse IX. M4 had een van de mooiste bolhopen aan onze hemel kunnen zijn, ware het niet dat veel van het licht ervan door interstellaire stofwolken wordt geabsorbeerd.
In M4 is een pulsar, de PSR B1620-26 gevonden die een periode heeft van maar 3 milliseconden. Deze pulseert hiermee tien keer zo snel als die in de Krabnevel. Er zijn ook witte dwergen in M4 gevonden die tot de oudste behoren die ooit zijn waargenomen. Volgens waarnemingen van de Ruimtetelescoop Hubble zou een van deze witte dwergen een planeet met een massa van 2,5 keer Jupiter hebben, die even oud zou zijn als de witte dwerg, dus ongeveer drie keer zo oud als het zonnestelsel. De witte dwerg, de planeet en de pulsar vormen samen een drievoudig systeem. Er zijn ongeveer 43 veranderlijke sterren in M4 waargenomen.
M4 is onder goede omstandigheden net met het blote oog te zien, met een verrekijker of kleine telescoop duidelijk en op 1,3 graad westelijk van de ster Antares gemakkelijk te vinden. Dichter bij Antares staat nog een bolhoop, NGC 6144, deze is met magnitude 10,4 echter een stuk zwakker en wordt snel door Antares overstraald. M4 komt op de breedte van de Benelux nooit ver boven de zuidelijke horizon uit, wat de waarneming bemoeilijkt.
Het beeld van Messier 4 gezien door een telescoop werd door R Burnham vergeleken met wat men met een spinthariscoop ziet, een hyperkinetisch wolkje die uit ingevangen alfadeeltjes bestaat die even tot lichten worden gebracht.[1]
Lijsten
[bewerken | brontekst bewerken]- voetnoten
- ↑ bladzijde 1703 in Burnham's Celestial Handbook, Volume 3: Pavo through Vulpecula
- websites
- (en) SEDS pagina over M4
- (en) Messier 4 in SIMBAD
· 
· 
· ·