Moche

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Moche
het gebied van de Mochica-cultuur
Regio Peru
Periode formatieve periode
Datering 0 tot 750 n.Chr.
Volgende cultuur Chimú
Portaal  Portaalicoon   Archeologie
Piramide van de Zon

De Moche- of Mochicha-cultuur was een beschaving in het huidige Peru die bestond van ongeveer 0 tot 750 n.Chr. in de dalen van de rivieren Moche en Chicarna aan de Peruaanse kust. In hun hoogtijdagen was het gebied 400 km groot. De hoofdstad bevond zich iets ten zuiden van de huidige stad Trujillo. De Piramide van de Zon en de Piramide van de Maan zijn overblijfselen die nu nog te bezichtigen zijn.

De Moche-cultuur was de voorloper van de Chimú-cultuur. Er werd lang beweerd dat de Moche-cultuur een staat was, maar de meeste huidige geleerden zijn het erover eens dat de Moche niet politiek georganiseerd waren als een enkele, unitaire, expansionistische staat.

Leefwijze[bewerken | brontekst bewerken]

De Mochica hadden akkers waarop ze vooral aardappelen en ook aardnoten, pompoenen, maïs en pepers verbouwden. Ze bouwden grote bevloeiingskanalen en aquaducten om de akkers met elkaar te verbinden. Daarnaast hielden ze kuddes vee en met hun rieten boten gingen ze op zoek naar zeeleeuwen en vis. Langs de kust jaagden ze op herten. Ze handelden in luxegoederen zoals turkoois en exotische schelpen.

Mogelijk zijn de Moche de bedenkers van het gerecht ceviche.

De cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

De Moche waren bekwame edelsmeden in goud, zilver, koper en legeringen. Ze gebruikten stukken klei, die ze in de lucht lieten drogen voor de bouw van hun tempels. De belangrijkste zijn de zonne- en maantempels bij de ingang van het Moche-dal. Van de Moche-sculptuur zijn vooral reliëfs bekend die voornamelijk een demonenstrijd voorstellen. Van Moche-wandschilderingen is weinig bekend.

Het aardewerk[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Moche-aardewerk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Moche-aardewerk behoort tot het meest gevarieerde ter wereld. Het variëert sterk in vorm en thema, en documenteert de belangrijkste sociale activiteiten in aardewerk, inclusief oorlog, metaalwerk, weven en seks.

Archeologische vondsten[bewerken | brontekst bewerken]

Tot de bekendste vondsten behoren de graven van de Heer van Sipán, in de buurt van Chiclayo en de Dame van Cao, ten noorden van de stad Trujillo. Andere belangrijke grafvondsten zijn deze van Heer van Ucupe, in de Huaca del Pueblo, ten zuiden van Chiclayo, en de vindplaatsen La Mina en Dos Cabezas in de Jequetepeque-vallei.

Kritiek over de Moche-staat[bewerken | brontekst bewerken]

De Moche-cultuur wordt vaak de eerste of een van de eerste staten in Zuid-Amerika genoemd. De interpretatie van de politieke organisatie van Moche varieerde, maar het idee van een enkele, unitaire, expansionistische staat, verspreid over verschillende valleien, werd ontwikkeld in 1970-1980 en wordt nog steeds ondersteund door verschillende geleerden. Eerst werd het concept van de staat Moche ontworpen en vervolgens werden de ondersteunende gegevens gevonden.[1]

Het concept over het bestaan van de Moche-staat was gebaseerd op een aantal gerelateerde datasets:

  1. Een keramische stijl van Moche.
  2. Een Moche architectuurstijl.
  3. Gestandaardiseerde bouwtechnieken met arbeidsbelasting.
  4. Militarisme, zichtbaar in de iconografie.
  5. Een gestandaardiseerde religie, ook zichtbaar in de iconografie.

Dit werd allemaal gezien als ondersteuning van het idee dat Moche een georganiseerde politieke eenheid was, waarbij het politieke systeem nauw verbonden was aan de staatsreligie.[1]

Maar verder onderzoek na 1990 laat zien dat er juist veel diversiteit is in de keramische en architecturale stijl van Moche. Het derde bewijs voor de Moche-staat is gebaseerd op het bestaan van een gestandaardiseerde huaca constructietechniek met arbeidbelasting in de vorm van gemarkeerde adobe-stenen. Recent onderzoek toont aan dat veel verschillende technieken werden gebruikt voor het bouwen van huacas en de aanwezigheid van gemarkeerde adobe-stenen suggereert alleen het bestaan van werkgroepen en duidt niet op een staatsautoriteit. Er is aanzienlijk bewijs dat er veldslagen en raids zijn geweest, maar er is nooit aangetoond dat deze invallen door een staat werden gestopt. Het bestaan van een gestandaardiseerde religie werd ook gezien als bewijs voor een staat, maar er lijkt juist veel variabiliteit in goden te zijn. Het bewijs voor variabiliteit kan worden gezien als een gedeeld religieus systeem met lokale variaties.[1]

Dus de criteria voor de Moche-staat ondersteunen het concept niet. Een aantal huidige geleerden hebben kwesties naar voren gebracht die direct of indirect twijfel doen ontstaan over het idee van een enkele hegemonische Moche-staat. De huidige Moche-specialisten zijn het er bijna allemaal over eens dat Moche ten noorden van de Chicama-vallei niet als eenheid was georganiseerd. Geleerden die nog steeds in de Moche-staat geloven, plaatsen de staat alleen in het zuidelijke Moche-gebied, hoewel het bewijs het idee van Moche als een enkele politieke eenheid niet ondersteunt. Het huidige bewijsmateriaal wijst op een veel gecompliceerder beeld van het verleden van de Moche-cultuur dan eerder werd overwogen toen het staatsmodel het dominante paradigma was.[1]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Moche van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.