Morganatisch huwelijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een morganatisch huwelijk (Latijn: matrimonium morganaticum, afgeleid van het Gotische woord morgjan, "afkorten" of "beperken"; ook wel verbonden met morgengave) of huwelijk met de linkerhand is een in de Europese adel – en dan vooral in de Duitse landen – vroeger niet zelden voorkomende vorm van huwelijk waarbij een der beide partners (meestal de vrouw) van lagere stand was dan de ander. Bij gelijke stand is sprake van een ebenbürtig huwelijk.

Een morganatisch huwelijk betekende dat de bruid en al de kinderen uit dit huwelijk afstand deden van alle rechten op de titels van de bruidegom, zijn rechten en bezittingen.

Een morganatisch huwelijk kon dienen om de verhouding met een maîtresse een officiële status te geven of in het geval dat een regerend monarch die al kinderen (en dus een troonopvolger) had weduwnaar werd en alsnog een huwelijk uit liefde wilde aangaan; of als een huwelijkse verbinding met iemand anders van dezelfde stand tot dynastieke problemen kon leiden. Niet zelden sloten ook jongere zoons uit vorstenhuizen – die toch al niet voor troonopvolging in aanmerking kwamen – morganatische huwelijken.

In Nederland en de Engelse landen kwamen en komen morganatische huwelijken niet voor. Het Franse equivalent was het zogenaamde geheime huwelijk.

Wettelijke consequenties[bewerken]

Een morganatisch huwelijk had niet dezelfde wettelijke consequenties als een gewoon huwelijk, maar werd door staat en kerk officieel erkend als geldig. De uit een dergelijk huwelijk geboren kinderen waren wettige nakomelingen van de vader, die zich in sommige gevallen tot in de hoogste kringen begaven.

Nakomelingen kregen de rechten van de partner van de laagste stand, meestal dus de moeder. Ze kregen de adellijke titel van de partner van de laagste stand, waren in de regel niet erfgerechtigd en waren (indien van toepassing) uitgesloten van troonopvolging. De partner kreeg vaak wel een hogere titel.[1]

Daar de weduwe en nakomelingen niets erfden moest de echtgenoot op een andere wijze zorg dragen voor hun financiële positie na zijn dood, de zogenaamde morgengave.

Frans Ferdinand met zijn gezin

Voorbeelden[bewerken]

  • In 1900 trouwde de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand zeer tegen de zin van keizer Frans Jozef met gravin Sophie Chotek, een hofdame van keizerin Elisabeth (Sisi). Zij werd verheven tot hertogin van Hohenberg. De uit dit huwelijk voortgekomen kinderen kregen deze titel ook en werden van troonopvolging uitgesloten.
  • De nakomelingen van prins Alexander van Hessen en zijn vrouw gravin Julia van Hauke droegen de titel prins van Battenberg. Hun zoon Alexander van Battenberg werd in 1879 op de troon van Bulgarije gezet. Het geslacht Battenberg verbond zich door huwelijk ook met de koninklijke huizen van Spanje en Engeland ("Mountbatten"). Prins Philip, de echtgenoot van de Engelse koningin Elizabeth II is een Mountbatten doordat hij de naam van zijn moeder Von Battenberg 'verengelste'. Van geboorte is de prins echter een Prins van Griekenland.