Nationale Wetenschapsquiz

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Nationale Wetenschapsquiz is een televisieprogramma dat tegen het eind van het jaar wordt uitgezonden in Nederland, waarin naar de wetenschappelijke kant van alledaagse zaken en kwesties wordt gevraagd. De vragen van de quiz komen in de krant, tv-gidsen en op internet. De grande finale is een feestelijke televisie-uitzending rond Kerst. Dan probeert een team van leken een team van wetenschappers af te troeven bij het beantwoorden van 15 meerkeuzevragen, die ook al door krantenlezers konden worden opgelost en ingezonden. Na de uitzending worden de winnende inzenders van de quiz bekendgemaakt via internet.

Vanaf 1998 wordt naast de 'gewone' quiz een speciale jeugdvariant georganiseerd voor basisschoolleerlingen: Nationale Wetenschapsquiz Junior. Deze quiz, met vragen voor en door kinderen, wordt apart uitgezonden rond de kerstdagen.

Structuur en organisatie[bewerken]

De quiz, die sinds 1994 jaarlijks wordt georganiseerd, bestaat uit vijftien meerkeuzevragen met drie mogelijke antwoorden. De vragen zijn voor iedereen te begrijpen maar hebben vaak een niet-triviaal antwoord, op basis van een verrassend wetenschappelijk onderzoek of principe. Veel vragen kunnen thuis proefondervindelijk onderzocht worden en worden ook op televisie met eenvoudige proefjes gedemonstreerd.

Na publicatie op Internet, in landelijke en regionale dagbladen en tv-gidsen kunnen oplossingen ingezonden worden. Sinds 2012 kunnen deelnemers ook tijdens de uitzending de antwoorden live inzenden via een tweede scherm op Internet. Onder de beste inzenders worden reizen ('ontdekkingsreizen') verloot. Ook de beste schoolklas of groep wint een reis. Vanaf 2014 wordt een aparte prijs uitgereikt aan de winnaar onder de live-inzenders via het tweede scherm. Deze kreeg in 2014 een robotschildpad en in 2015 en 2016 een robotdinosaurus.

In 2013 hebben wetenschappers en onderzoeksgroepen van universiteiten het grootste deel van de vragen bedacht. Een vraag was afkomstig van de winnaars van de Academische Jaarprijs 2013 (Team Steenbergen).

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) organiseert samen met de VPRO de Nationale Wetenschapsquiz. Het televisieteam van VPRO staat onder leiding van Rob van Hattum, wetenschapsredacteur, televisiemaker en chef wetenschap van VPRO. Hij bedenkt de meeste proefjes op tv. Wetenschapsredacteuren van beide organisaties vormen de gezamenlijke quizredactie.

Presentatie[bewerken]

Gewone versie[bewerken]

De quiz wordt muzikaal omlijst door DJ St. Paul.

Junior-versie[bewerken]

Uitzending[bewerken]

In 2003 werden per abuis de vragen gepubliceerd in de VPRO-gids voordat de uitzending was opgenomen. Wim T. Schippers weigerde daarop de quiz in zijn oorspronkelijke vorm te presenteren. Hoewel de kandidaten beloofd hadden de vragen niet in te kijken, zou er volgens Schippers een 'sfeer van gesjoemel' blijven hangen. Hij eiste dat er nieuwe vragen zouden worden bedacht, maar de NWO en de VPRO weigerden daarop in te gaan, mede omdat zoiets maanden zou vergen. De uitzending werd in dat jaar gepresenteerd door Karen van Holst Pellekaan, nadat het script in een koortsachtige nacht pal voor de opname was herschreven.

In 2004 en 2005 werd er een Nationale Wetenschapsquiz Student georganiseerd, waarin studententeams van drie personen in een afzonderlijk evenement, zonder camera's, strijden tegen elkaar. De beste teams konden in 2004 meedoen met een speciale studentenronde die tegelijk met de opnames van de uitzending werd gehouden. In 2005 assisteerden vier teams in de uitzending zelf.

In 2006 kende de quiz voorrondes, waarin verschillende teams streden om een plaats in de finale, die tegen wetenschappers werd gespeeld. In 2006 bestonden de teams uit krantenlezers; in 2007 bond de knapste familie van Nederland de strijd aan met de wetenschap. Er konden reizen gewonnen worden naar Schapebout, Schellebelle (België), en Slettestrand (bij de Jammerbocht in Noord Jutland).

Externe links[bewerken]