Freek Vonk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Freek Vonk
Vonk (2016)
Persoonlijke gegevens
Volledige naam Freek Jacobus Vonk
Geboortedatum 24 februari 1983
Geboorteplaats Dordrecht
Nationaliteit Vlag van Nederland Nederlands
Wetenschappelijk werk
Vakgebied scheikunde en farmaceutische wetenschappen
Onderzoek herpetologie
Overig onderzoek bioloog
Instituten Vrije Universiteit Amsterdam
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Herpetologie

Freek Jacobus Vonk (Dordrecht, 24 februari 1983) is een Nederlands evolutiebioloog, televisiepresentator en bijzonder hoogleraar.

Loopbaan[bewerken | brontekst bewerken]

Jeugd en opleiding[bewerken | brontekst bewerken]

Vonk bezocht in Dordrecht het Titus Brandsmacollege.[1] Hij studeerde biologie aan de Universiteit Leiden en specialiseerde zich in de evolutiebiologie van reptielen. In 2006 werd een artikel waarvan hij medeauteur was gepubliceerd in Nature.[2] In 2007 schreef Vonk voor Litteratura Serpentium zijn eerste eigen wetenschappelijke artikel. In datzelfde jaar werd hij genomineerd voor de Academische Jaarprijs.[3] In 2008 publiceerde hij als eerste auteur een cover artikel in Nature over de evolutionaire ontwikkeling van giftanden bij slangen.[4] In datzelfde jaar kreeg Vonk een Toptalentbeurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek ter waarde van 180.000 euro waarmee hij zijn promotieonderzoek financierde.[5] Vonk promoveerde in september 2012 aan de Universiteit Leiden op het proefschrift Snake evolution and prospecting of snake venom.[6] Ook won hij toen de Eurekaprijs voor wetenschapscommunicatie.[7] In 2013 publiceerde hij het eerste slangengenoom, dat van de koningscobra, in het wetenschappelijk tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences USA.[8] In 2014 ontving hij van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek een VENI-subsidie van 250.000 euro om zijn onderzoek naar de eigenschappen van slangengif voort te zetten.[9]

Mediacarrière[bewerken | brontekst bewerken]

Tijdens zijn studie verscheen Vonk veelvuldig in de media, bijvoorbeeld in de programma's De Wereld Draait Door, GIEL en Vroege Vogels. Daarnaast schreef hij columns voor onder andere Sp!ts, KIJK, National Geographic Magazine,[10] TrosKompas, De Telegraaf en Vrij Magazine.

Televisie[bewerken | brontekst bewerken]

Vonk maakte en presenteerde vanaf 2012 diverse televisieprogramma's voor National Geographic en Discovery Channel.[11] Vanaf januari 2012 zond de VPRO in Villa Achterwerk de serie Freek op safari uit.[12] Daarna volgden Freek in 't Wild (2012-2013) en Freeks Wilde Wereld (2014-heden). Op 15 oktober 2015 won hij met Freeks Wilde Wereld de Gouden Stuiver, een televisieprijs voor beste kinderprogramma.[13]

Ook maakte Vonk voor BNNVARA In 2014 de serie Freek Vonk in Australië, Freek Vonk in Latijns-Amerika en in 2016 de vierdelige documentaireserie Freek tegen de stropers.[14] Deze laatste opnames maakten zoveel indruk op Vonk dat hij daarna bij DWDD bekend maakte een eigen stichting te hebben opgezet om stroperij tegen te gaan, stichting No Wildlife Crime.[15] Met NWC biedt hij financiële steun aan projecten die de strijd aangaan tegen stropers.[16]

In december 2014 gaf hij op televisie een hoorcollege in de reeks DWDD University met als onderwerp gif, waar ongeveer 1,5 miljoen mensen naar keken.[17] In 2016 kreeg dit een vervolg met een college over 'Evolutie' en in 2017 over 'Superzintuigen'. Eind 2014 presenteerde Vonk de Nationale Wetenschapsquiz Junior, waarin hij basisschoolleerlingen verrassende vragen over de wetenschap stelde.[18]

In 2016 presenteerde Vonk samen met presentatrice Evi Hanssen De Super Freek Show op NPO 1. Ook lanceert hij in datzelfde jaar zijn eigen tijdschrift, Wild van Freek.[19]

Freek Vonk met litteken door haaienbeet (2017)

In 2017 kreeg Freek tegen de stropers een vervolg in de vorm van Freek naar de haaien. Hierin laat hij de kijker kennismaken met de schoonheid van de haai, de diverse soorten en het belang van deze dieren voor een gezonde oceaan. Vonk laat de unieke biologie zien van deze dieren, onderzoekt waarom we er zo bang voor zijn en volgt het spoor van de haaienvinnenhandel: van het slagveld op zee bij Maleisië tot de illegale handel in Hong Kong.[20]

In 2018 won Freeks Wilde Wereld de Zapp Award voor beste Zapp-programma.[21]

In het najaar van 2020 maakte Vonk een nieuw programma met BNNVARA: Freeks Jungle School, een studioprogramma waarin hij lesgeeft over zijn favoriete dieren.[22] In 2021 was het tweede seizoen hiervan op televisie te zien. [23]

Stemacteur[bewerken | brontekst bewerken]

Vonks stem is ook te horen in een aantal Nederlandse films, waaronder: Tarzan als Jim Porter,[24] Walking with Dinosaurs: The Movie (2013),[25] Pinguïns van Madagaskar (2014) als documentairemaker,[26] Paddington (2015) als ontdekkingsreiziger[27] Corgi (2019) als Jack de jackrusselterriër,[28] Bigfoot Familie (2020) als de dubieuze baas van een oliemaatschappij Conor Mandrake.[29]

Liveshows[bewerken | brontekst bewerken]

Eenmaal per jaar geeft Vonk meerdere shows in AFAS Live (voorheen Heineken Music Hall, Amsterdam) onder de titel Freek Vonk Live. Het begon met Freeks Wilde Wereld Live (2014, twee shows), Freeks Wilde Avonturen (2015, zes shows), Freek Vonk Live: van Dino tot Dolfijn (2016, acht shows) en Freek Vonk Live: Op Wereldreis (2017, negen shows). Deze laatste show werd in het voorjaar van 2017 nog 27 keer uitgevoerd in theaters verspreid door heel Nederland. In 2018 was de show Freek Vonk Live: In het Hol van de Leeuw tien keer te zien. Vonk verbrak hiermee zijn eigen record en kwam daarnaast op gelijke hoogte met het record van Najib Amhali, die in 2009 als enige ooit ook 10 shows gaf in AFAS Live.[30] In december 2019 stond Vonk er weer tien keer met zijn show Freek Vonk Live: Dwars door de Wildernis.[31] In het voorjaar van 2020 zou Vonk het land in trekken, langs verschillende theaters, voor Freek Vonk Live: On Tour.[32] Vanwege COVID-19 werd deze tournee uitgesteld tot het voorjaar van 2021.

Incidenten[bewerken | brontekst bewerken]

In 2012 werd Vonk in zijn hand gebeten door een zwartpunthaai.[33]

In 2013 nam Vonk een tekenziekte mee naar huis, na opnames in Afrika.[34][35]

In 2016 neemt Vonk larven mee terug van een reis naar Belize. Een botfly had een aantal eitjes in zijn been gelegd, waar deze larven uitkwamen. Dit heet myiasis. De larven zijn door artsen uit Vonks been gehaald.[36][37]

In 2017 werd Vonk in zijn rechterbovenarm gebeten door een Caribische rifhaai tijdens opnamen voor het tv-programma Freek naar de haaien. De wond werd gedicht met meer dan honderd hechtingen.[38][39]

In 2018 werd Vonk in zijn hand gebeten door een kaaiman, tijdens opnames in Suriname.[40][41][42]

In 2019 moest Vonk de opnames van zijn programma op de Filipijnen staken, omdat hij ziek werd van dengue, ook wel knokkelkoorts genoemd.[43][44]

In 2020 zette een tapijtpython zijn tanden in Vonks hand, tijdens opnames in Australië.[45]

Naturalis[bewerken | brontekst bewerken]

Vonk is verbonden aan Naturalis Biodiversity Center in Leiden. In 2013 was in Naturalis een tentoonstelling te zien over zijn lievelingsdieren, genaamd Freeks Favorieten.[46] In 2016 begeleidde hij de tyrannosaurus 'Trix' naar Naturalis voor de tentoonstelling T. rex in Town.[47] In 2017 had hij zijn eigen tentoonstelling: Gif![48]

Albert Heijn[bewerken | brontekst bewerken]

In 2015 start supermarktketen Albert Heijn met een educatieve spaaractie in samenwerking met Vonk, genaamd "Op avontuur met Freek".[49] De spaaractie krijgt tot driemaal toe een vervolg: in 2016 met "Terug naar de dino's met Freek",[50] in 2017 "Ontdek de wonderlijke wereld met Freek Vonk" [51] en 2019 "Top instecten".[52]

Game[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf eind 2020 heeft Vonk een eigen karakter in het spel Slide Stars, een spel voor Nintendo Switch en Playstation.[53] Ook brengt Vonk de app Expeditie X uit waarin kinderen worden aangemoedigd naar buiten te gaan, op zoek naar dieren.[54]

Scouting[bewerken | brontekst bewerken]

Op 24 september 2021 is Vonk benoemd tot Chief scout (hoofdverkenner) van Scouting Nederland, oftewel de belangrijkste ambassadeur en het gezicht van de organisatie. In de geschiedenis van scouting in Nederland, welke teruggaat tot 1911, is Vonk de tweede Chief scout van een nationale scoutingorganisatie. Van 1924 tot 1937 vervulde militair en politicus Jean Jacques Rambonnet die rol bij de De Nederlandsche Padvinders.[55]

Wetenschappelijke carrière[bewerken | brontekst bewerken]

Naast zijn werk als presentator was Vonk tussen september 2012 en maart 2014 verbonden aan de Bangor University in Wales waar hij, binnen de werkgroep moleculaire biologie en evolutie, onderzoek deed naar de koningscobra. Sinds september 2014 is hij werkzaam bij Naturalis in Leiden, waar hij onderzoek doet naar het genoom van de Maleise mocassinslang en de koningscobra.[56] In 2018 presenteerde Vonk in het wetenschappelijke tijdschrift Zoötaxa een nieuwe slangensoort, genaamd Vermicella parscauda.[57] In 2021 publiceerde hij samen met een groep internationale wetenschappers in het tijdschrift Scientific Reports een artikel over het eerste gedocumenteerde geval van voortplanting zonder seks (parthenogenese) door een koningscobra.[58][59]

Vonk is sedert begin 2020 bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam voor een periode van vijf jaar. Hij is verbonden aan de afdeling Scheikunde & Farmaceutische Wetenschappen. Hij zal zich met name richten op natuurlijke gifstoffen ten bate van behandelingen en gebruik als medicatie.[60]

Privé[bewerken | brontekst bewerken]

Van begin 2013 tot mei 2015 had Vonk een relatie met televisiepresentatrice Eva Jinek, nadat hij in een van haar praatprogramma's te gast was geweest.[61][62][63]

Bibliografie[bewerken | brontekst bewerken]

  • Freek Vonk: Op expeditie met Freek. Washington, National Geographic Junior et al., 2011. ISBN 9789048814596
  • (en) Freek Jacobus Vonk: Snake evolution and prospecting of snake venom. Universiteit Leiden, 2012. Geen ISBN.
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen, 2015. ISBN 9789082353303
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen - Evolutie, 2016. ISBN 9789082353310
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen - Op Expeditie, 2017. ISBN 9789082669718
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen - In de Aanval, 2018. ISBN 9789082669725
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen - Dwars door de Wildernis, 2019. ISBN 9789082669770
  • Freek Vonk: Freeks Wilde Avonturen - Nieuw Leven, 2020. ISBN 9789082669749
  • Freek Vonk: Freeks Wildste Avonturen - Verzameling I, 2021. ISBN 9789082669732
  • Menno Schilthuizen en Freek Vonk: Wie wat bewaart: Twee eeuwen Nederlandse natuurhistorie, 2020. ISBN 9789000362493
  • Freek Vonk: Freek Vonk & Kamili op zoek naar bosolifanten, 2021. ISBN 9789082669787[64]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]