Nautilus pompilius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nautilus pompilius
Nautilus pompilius in het aquarium van Pairi Daiza
Nautilus pompilius in het aquarium van Pairi Daiza
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Mollusca (Weekdieren)
Klasse: Cephalopoda (Inktvissen)
Orde: Nautilida
Familie: Nautilidae (Nautilussen)
Geslacht: Nautilus
Soort
Nautilus pompilius
Linnaeus, 1758
Afbeeldingen Nautilus pompilius op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Nautilus pompilius op Wikispecies Wikispecies
(en) World Register of Marine Species
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Nautilus pompilius is een inktvissensoort uit de familie van de nautilussen (Nautilidae).[1] De soort is een aaseter die ook wel kleine levende prooien pakt als de kans zich voordoet.

Naamgeving[bewerken]

De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1758 door Linnaeus.[2] Linnaeus beschreef de soort niet zelf. Hij volstond met de samenvatting "Nautilus testae apertura cordata, anfractibus contiguis obtusis laevibus" [Nautilus met een schaal (schelp) met een hartvormige opening, met een winding die glad op de aangrenzende aansluit], en citeerde vervolgens P. Belon (1553),[3] J. Jonston (1650),[4] M. Lister (1688),[5] G.E. Rumphius (1705),[6] F. Bonanni (1684),[7] N. Gualtieri (1742),[8] A.J. Dézallier d'Argenville (1742),[9] J. Petiver (1713),[10] idem (1702),[11] J.P. Breyne (1732)[12] en J.T. Klein (1753).[13] De soort was dus al door ten minste tien andere auteurs afgebeeld en beschreven. Ook de naam Pompilos, wat "loods" betekent en waaronder het dier bij Plinius bekend was, werd al door enkele van de genoemde auteurs (Jonston, Rumphius, Gualtieri) gememoreerd. Linnaeus was degene die de soort als eerste het geldige binomen Nautilus pompilius gaf. Als typelocatie noemt hij India, waarmee in die tijd de hele regio Oost-Indië werd aangeduid.

Verspreiding[bewerken]

Nautilus pompilius komt voor in het zoute water van het centrale deel van het Indopacifisch Gebied en heeft van alle soorten in het geslacht de grootste verspreiding.[14] De soort komt niet samen voor met de nauw verwante en sterk gelijkende Nautilus belauensis.

Nautilus pompilius kent verschillende populaties. In het grootste deel van het verspreidingsgebied is de gemiddelde schelpdiameter bij volwassen dieren tussen 170 en 180 mm. Individuen van de populatie voor de westkust van Australië worden aanzienlijk groter, met een gemiddelde diameter van 222 mm.

Verschil met verwante soorten[bewerken]

Van de twee Nautilus-soorten waarmee deze soort samen kan worden gevonden, N. macromphalus en N. stenomphalus, verschilt Nautilus pompilius door het ontbreken van een zichtbare navel in het centrum van de schelp: de laatste winding van de schelp bedekt de voorlaatste volledig.[14]

Ondersoorten[bewerken]

Er zijn twee ondersoorten van Nautilus pompilius beschreven: Nautilus pompilius pompilius en Nautilus pompilius suluensis.

N. p . pompilius is veruit de meest voorkomende en wijdverspreide van alle nautilussen. Deze soort wordt ook wel de keizer van de nautilussen genoemd vanwege zijn grote omvang. Het leefgebied van N. p . pompilius strekt zich uit over de Andamanse Zee ten oosten van Fiji en het zuiden van Japan het zuiden van het Groot Barrièrerif. Uitzonderlijk grote exemplaren met schelpdiameter tot 268 mm[15] [16] zijn opgenomen bij Indonesië en het noorden van Australië . Deze gigantische vorm werd beschreven als Nautilus repertus , maar de meeste wetenschappers beschouwen het niet als een aparte soort.[17]

N. p . suluensis blijft veel kleiner en heeft ook een kleiner verspreidingsgebied. Deze soort is alleen te vinden in de Suluzee bij de zuidwestelijke Filipijnen, waarnaar het is genoemd. Het grootst bekende exemplaar dat ooit is gemeten had een schelpdiameter van 160 millimeter.

Bronvermelding[bewerken]