Orangisme (Republiek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Orangisme (Nederland))
Ga naar: navigatie, zoeken
Staatkundige geschiedenis
van de Nederlanden
Noordelijke Nederlanden Zuidelijke Nederlanden H.R.R. &
D. Bond
Gouwen van Oost-Francië Gouwen van West-Francië Gouwen van O.-Fr.

Gelre

Utrecht

Friesland

Groningen

Ommelanden

Vlaanderen

Brabant

Heneg.-Holland

(e.a.)

Luik

Loon

Stavelot-Malmedy

Ravenstein

Horn

Thorn

Bouillon

(e.a.)

1384 Arms of the Duke of Burgundy since 1430.svg
Bourgondische Nederlanden
1482 Flag of the Low Countries.svg
Habsburgse Nederlanden
1543 Flag of the Low Countries.svg
Zeventien Provinciën
(vanaf 1566 in opstand)
1588 Statenvlag.svg
Republiek
der Zeven Verenigde Nederlanden
1585 Flag of the Low Countries.svg
Spaanse Nederlanden
1713 Flag of Austrian Low Countries.svg
Oostenrijkse Nederlanden
1795 Statenvlag.svg
Bataafse Republiek
1794 Flag of France.svg
Eerste Franse Republiek
1801 Statenvlag.svg
Bataafs Gemenebest
1806 Flag of the Netherlands.svg
Koninkrijk Holland
1810 Flag of France.svg 1804 Flag of France.svg
Eerste Franse Keizerrijk
1813 Flag of the Netherlands.svg
Vorstendom der Nl.
1814
Generaal-
gouvernementen
1815 Flag of the Netherlands.svg
Verenigd Koninkrijk
der Nederlanden
1815 Flag of Luxembourg.svg
Gh. Lux.

1830 Flag of the Netherlands.svg
Koninkrijk der Nederlanden


1830 Flag of Belgium.svg
Koninkrijk België


1848 & 1867 Flag of Luxembourg.svg
Gh. Lux.


Het orangisme of de prinsgezindheid was een politieke stroming in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588-1795).

De prinsgezinden stonden in deze periode tegenover de staatsgezinden. Deze tweedeling in de jonge republiek kan gezien worden als een politieke voortzetting van de tegenstelling tussen remonstranten (staatsgezinden) en contraremonstranten (prinsgezinden) tijdens het Twaalfjarig Bestand.

De remonstranten waren republikeins en legden meer de nadruk op tolerantie; zo hadden ze een vrijere opvatting over de interpretatie van de Bijbel en geloofden ze niet in predestinatie. De remonstranten werden geleid door mannen als Johan van Oldenbarnevelt. Als tegenstander van Oldenbarnevelt sloot prins Maurits van Oranje zich daarop aan bij de contraremonstranten, en die steunden hem in zijn aanspraken op een Nederlandse troon of stadhouderschap. Er dreigde even zelfs een burgeroorlog.

De staatsgezinde partij werd gekenmerkt door voorzichtigheid – vooral in alle zaken die de handel zouden kunnen benadelen – en had haar aanhangers vooral in de heersende klasse en regenten. Raadpensionaris Johan de Witt was leider van de staatsgezinden. Hij was het die in 1654 bij de vrede met Engeland (en zijn geestverwant Oliver Cromwell) een geheime Akte van Seclusie liet opnemen die het de Republiek verbood een Oranje als stadhouder aan te stellen. De Witt zette daarna alle zeven de "Provinciën" onder druk om deze akte aan te nemen.

De prinsgezinden werden aangevoerd door de stadhouder en mannen als Cornelis Tromp. Zij speelden een belangrijke rol in het verdrijven van de gebroeders De Witt. Dit mondde op 20 augustus 1672 uit in de georganiseerde moord op de gebroeders De Witt. Zij werden gelyncht op het Groene Zoodje bij het Haagse Binnenhof.

Zie ook[bewerken]