Oud-Rekem

**Oud-Rekem**
Dorp in België
	;
Situering
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Limburg
Gemeente	Lanaken
Coördinaten	50° 56′ NB, 5° 42′ OL
Algemeen
Inwoners	300
Detailkaart
	; Locatie in Limburg (België)
Foto's
	Sint-Pieterskerk Oud-Rekem (1722)
Portaal	België

Oud-Rekem is het oudste gedeelte van de deelgemeente Rekem van gemeente Lanaken in de provincie Limburg in België. Het ligt aan de Zuid-Willemsvaart vlak bij de rivier de Maas, die hier de grens met Nederland vormt, ongeveer 10 km ten noorden van Maastricht. Het dorp heeft een van de meest authentiek bewaarde dorpskernen van België.^[1]

Oud-Rekem heette tot in de jaren 1950 gewoon Rekem (en voordien Rechheim en Radekein). Het was tot in de 19de eeuw een omwald stadje met een grafelijk kasteel. Tot 1795 was het een Rijksgraafschap, een vrij keizerlijk graafschap dat rechtstreeks afhing van de Duitse keizer van Heilige Roomse Rijk. Het functioneerde als een mini-vorstendom met een eigen bestuur, rechtspraak, tolheffing, munt en zelfs een klein leger. Onder het Franse Bewind kwam er een einde aan het graafschap en werd Rekem een zelfstandige gemeente in het Franse departement Nedermaas. Stilaan verloor het zijn belang. De stadsmuren werden begin 19de eeuw gesloopt. Rekem evolueerde tot een kleine landbouwgemeente. In de eerste helft van de 19de eeuw was er de aanleg van de Zuid-Willemsvaart en de Rijksweg Maastricht-Maaseik. Daardoor viel Rekem uiteen in drie delen: de vroeger omwalde stad met het grafelijk kasteel, de oude gehuchten Boven- en Daalwezet en de nieuwe woonwijken.

Vanaf de jaren 1950 ontstond er tussen de oude kern en de Rijksweg N8 een nieuw centrum van Rekem met een nieuwe kerk, nieuwe scholen en gemeentehuis en daarrond nieuwe woonwijken. Van dan af werd de oude, historische kern Oud-Rekem genoemd. In de jaren 1970-1980 was Oud-Rekem een achtergebleven buurt met oude verwaarloosde huizen en gebouwen. Het kasteel was sedert 1809 eerst landloperskolonie en vanaf 1920 psychiatrisch ziekenhuis maar was al een tijd verlaten. Na de start van een initiatief voor de restauratie van het kasteel in 1992 ontstond er bij andere particulieren interesse in het verwerven en opknappen van de oude huizen. Ondertussen zijn ook de oude bijgebouwen van het psychiatrische ziekenhuis omgevormd tot woningen.

De oude kern van het vroegere mini-staatje is vrij goed bewaard met straten in een onregelmatig dambordpartroon met naast het 16de eeuwse Kasteel d'Aspremont-Lynden en twee kerken, belangrijke herenhuizen uit de 17de, 18de en 19 eeuw en voornamelijk burgerhuizen uit de 19de eeuw met een oudere kern en enkele vroegere stadsboerderijen. Het dorp is ondertussen pittoresk gerestaureerd.

De volledige oude kern van Rekem werd in 1994 als stadsgezicht beschermd, en 23 gebouwen en structuren erin zijn beschermd als monument.

Op 29 mei 2008 werd Oud-Rekem door Toerisme Vlaanderen verkozen tot "het mooiste dorp van Vlaanderen".

Enkele bezienswaardigheden

Te Oud-Rekem bevindt zich het kasteel d'Aspremont-Lynden in Maaslandse renaissance, gebouwd in 1595 op de plaats waar voorheen oude burchten stonden. In het kasteel woonden de graven van het rijksgraafschap Rekem, waaronder Ferdinand Gobert d'Aspremont Lynden. In de Franse tijd (1795 tot 1805) was er een militair hospitaal; tussen 1809 en 1891 was er een bedelaarsgesticht en van 1921 tot 1980 het OPZC in het gebouw gevestigd. Het is nu een beschermd monument.

Van de vroegere drieledige omwalling bleven de Ucoverpoort en delen van de stadsmuren bewaard.

De kerk van Oud-Rekem, gelegen aan de centrale Groenplaats^[1], voltooid in 1722, was tot 1956 de parochiekerk van Rekem. Het barokke kerkgebouw heeft zijn religieuze functie verloren en functioneert als tentoonstellingsruimte en concertzaal. Het kerkgebouw huisvest ook de infobalie voor toerisme.

Aan de westelijke rand van Oud-Rekem bevindt zich de Paterskerk, een kloosterkerk uit 1710 van de minderbroeders, deel van het vroegere minderbroedersklooster. Die is omgevormd tot demonstratieruimte van vleugelpiano's.