Rekem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rekem
Deelgemeente in België Vlag van België
Wapen van Rekem
Rekem
Rekem
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Lanaken
Coördinaten 50° 55′ NB, 5° 42′ OL
Algemeen
Inwoners (2013) 4508
Hoogte 42-97 m
Overig
Postcode 3621
Netnummer 089
Detailkaart
Rekem
Rekem
Portaal  Portaalicoon   België

Rekem is een deelgemeente van Lanaken in de provincie Limburg in België.

Toponymie[bewerken]

Rekem werd voor het eerst vermeld in 1140 als Radekeim, en in 1143 als Radenchen. Vermoedelijk is het een samentrekking van de Germaanse persoonsnaam Rado en ing of heim (woonplaats).

Geschiedenis[bewerken]

Prehistorie tot Middeleeuwen[bewerken]

Vondsten uit de Neolithische tijd, de La Tène-periode en de Romeinse tijd tonen aan dat het gebied, omwille van de ligging aan de oude maasloop en de Romeinse heirbaan Tongeren - Nijmegen, al vroeg bewoond werd. Op het terrein van de laat-Romeinse villa van Neerharen-Rekem is aardewerk gevonden dat overeenkomt met dat uit het vrije Germanie ten noorden van de Rijngrens. Het gebied is rond het midden van de derde eeuw verlaten en in de late vierde eeuw weer als nederzetting ingericht. Het bevatte twee of drie houten gebouwen en 25 hutkommen, wat typisch Germaans is. Er zijn ruim vijfhonderd vierde-eeuwse bronzen munten gevonden waarvan men aanneemt dat ze gebruikt zijn in een monetair systeem, mogelijk als soldij of voor de handel.[1] De nederzetting was in het midden van de vijfde eeuw nog bewoond.[2]

In de Middeleeuwen was Rekem een vrije rijksheerlijkheid, die ook het gehucht Wezet (tegenwoordig: Bovenwezet en Daalwezet) omvatte.

Omstreeks 1300 werden Uikhoven en Boorsem aan deze heerlijkheid toegevoegd.

De Sint-Pietersparochie van Rekem is zeer oud en stamt vermoedelijk uit de Karolingische tijd. De eerste kapel dateert van 989 en bevond zich binnen de muren van het kasteel. In 1231 werd een kerk gebouwd.

Ook waren er diverse kloosters in Rekem. Zo was er van 1140-1795 een Norbertinessenklooster, van 1679-1684 een Karmelietenklooster, en van 1707-1797 en van 1847-2004 een Minderbroedersklooster.

Heersers van Rekem[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Rijksgraafschap Rekem

De eerste heer van Rekem was Arnold van Rekem (1108). Bij huwelijk van Gijsbert I van Bronckhorst kwam Rekem in bezit van het geslacht Van Bronkhorst. In 1140 komt hij voor als Gijsbert van Bronckhorst de Radekeim. Hij zou getrouwd zijn met vrouwe Rousch(e); Rouche zou een verschrijving zijn van Rothem. Mogelijk was hij gehuwd met Hadewich, dochter van Arnold van Rothem en Alidis van Cuyck.[3] Rekem zou tot 1317 in bezit van de familie Van Bronkhorst blijven. Uit twee oorkonden van 20 april 1317 blijkt dat Willem III van Bronckhorst Rekem van de hand doet.[4]

Van 1317 tot 1335 was Gerard Van der Marck heer van Rekem. Nadat Gerard van der Marck kinderloos stierf kwam Rekem in handen van Arnold van Stein, gevolgd door Hendrik van Stein. Onder Hendrik wordt Rekem in 1356 verheven tot rijksbaronie. Hendrik stierf kinderloos maar schonk de baronie voor zijn dood aan zijn neef Willem I van Sombreffe in 1397. Zijn zoon Willem II volgde hem op en vervolgens werd Willem II opgevolgd door Frederic. Doordat deze laatste geen erfgenamen had ging de baronie in 1501 over op de broers Evrard en Jan Van Pirpont. Ook de heren van Pirmont lieten geen erfgenamen achter en na de dood van Jan in 1514 ging Rekem over op diens schoonbroer Graaf Robert van der Marck en Arenberg, die in 1541 opgevolgd werd door zijn kleinzoon Robert II. Na diens dood kwam de baronie bij gebrek aan erfgenamen onder direct bewind van Keizer Karel V die in 1545 Jan van Hennin benoemt tot landheer.

Jan van Hennin verkoopt Rekem in 1553 aan Willem van Vlodrop. Na het huwelijk van diens zuster Anna met Jan van Quaadt van Wyckraedt komt die laatste in 1564 in het bezit van Rekem. Zijn zoon Willem ruilt de baronie met Herman van Lynden tegen landgoederen in Duitsland. De baronnen (en vanaf 1623 graven) van D'Aspremont Lynden regeren in Rekem tot 1795.[5]

In deze tijd was Rekem een dwergstaatje met een eigen leger, munt en douanekantoor. Dit duurde tot de opheffing van het ancien régime, einde 18e eeuw.

Franse tijd tot nu[bewerken]

Onder de Fransen was Rekem, als onderdeel van de provincie Limburg, vanaf 1795 een kantonhoofdplaats van zes gemeenten. Die functie moet het evenwel in de 19e eeuw aan Mechelen-aan-de-Maas laten. Rekem verviel geleidelijk tot een landbouwdorp. In 1921 werd in het kasteel een psychiatrische inrichting gevestigd, hetgeen eveneens werkgelegenheid opleverde. Na de aanleg van de Zuid-Willemsvaart, die Rekem afsnijdt van Uikhoven, en de N78 valt het uiteen in drie delen: Oud-Rekem, de gehuchten Boven- en Daalwezet en de nieuwe woonwijken ten noorden en zuiden van de Populierenlaan en aan de N78. Sinds de gemeentelijke fusie van 1977 valt Rekem onder het bestuur van de gemeente Lanaken.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie voor de oude kern van Rekem ook: Oud-Rekem.

Natuur en landschap[bewerken]

Rekem bevindt zich in de Maasvallei, op ongeveer 42 meter hoogte. Naar het westen toe gaat het over in het Kempens Plateau, dat via een steilrand oprijst en hier hoogten tot 92 meter bereikt. Daar bevindt zich tegenwoordig het Kinderopvangcentrum "Molenberg", en het voormalig sanatorium Onze-Lieve-Vrouw ter Dennen. Ten noorden daarvan bevindt zich het natuurreservaat Ziepbeek.

Direct ten oosten van Rekem loopt de Zuid-Willemsvaart.

Bekende Rekemnaren[bewerken]

Geboren of woonachtig: De bekendste Rekemnaar is wellicht Eric Gerets, ex-topvoetballer en de ex coach van het Marokkaans voetbalelftal. De Nederlandse wielrenners Karsten Kroon en Bram Tankink wonen in Rekem.

Trivia[bewerken]

  • Het kerkdorp Oud-Rekem werd op 29 mei 2008 door Toerisme Vlaanderen verkozen tot het "mooiste dorp van Vlaanderen".

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Neerharen, Opgrimbie, Uikhoven, Zutendaal

Externe links[bewerken]