Lanaken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lanaken
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Lanaken Wapen van Lanaken
(Details)
Lanaken
Lanaken
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Tongeren
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
59 km² (2011)
68,41%
12,22%
19,37%
Coördinaten 50° 53' NB, 5° 39' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
25.783 (01/01/2014)
50,37%
49,63%
437,03 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
17,97%
65,46%
16,57%
Buitenlanders 27,57% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Marino Keulen (Open Vld)
Bestuur Open Vld, sp.a-Groen
Zetels
Open Vld
CD&V
N-VA
sp.a-Groen
Vlaams Belang
29
14
7
4
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.282 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 7,35% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3620
3620
3620
3620
3621
Deelgemeente
Lanaken
Gellik
Neerharen
Veldwezelt
Rekem
Zonenummer 089
NIS-code 73042
Politiezone Lanaken - Maasmechelen
Website www.lanaken.be
Detailkaart
Lanaken Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België
Zicht op de Maas en Maastricht vanuit Smeermaas

Lanaken is een plaats en een gemeente in de provincie Limburg in België. De gemeente telt 25.000 inwoners en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Maasmechelen. Lanaken omvat de woonkernen Kesselt, Gellik, Smeermaas, Neerharen, Veldwezelt, Lanaken, Rekem, het Gellikse gehucht Briegden, het Neerharense gehucht Herbricht en de Rekemse dorpskern Oud-Rekem.

Etymologie[bewerken]

Lanaken werd in 810 vermeld als Ludinaca en in 1106 als Lonenaken. Hierin is haka (zandplaat) aanwezig, verbonden met de persoonsnaam Hlodo of Ludo.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Archeologische vondsten op het grondgebied van Lanaken zijn bekend van het neolithicum, van de Romeinse en van de Merovingische periode.[1] Er bevonden zich diverse Gallo-Romeinse begraafplaatsen en in Smeermaas lag de Gallo-Romeinse villa van Smeermaas.

In de middeleeuwen behoorde het domein van Lanaken vermoedelijk aan de keizer van het Heilige Roomse Rijk. Van de 12e eeuw af maakte Lanaken deel uit van de Loonse heerlijkheid Pietersheim, waarvan de heren omstreeks 1186 de Abdij van Hocht stichtten. In 1106 werd het patronaatsrecht van de parochiekerk aan het Maastrichtse kapittel van Sint-Servaas geschonken.

In 1808 werd de huidige deelgemeente gevormd, waarbij Lanaken werd samengevoegd met Smeermaas, Hocht, Pietersem, Ca(u)berg, Bessemer en Briegden. In 1839 werd de gemeente gesplitst in een Belgisch en een Nederlands deel (Caberg). Caberg werd daarna een zelfstandige parochie. Smeermaas kreeg in 1870 een eigen kerk.[2] Bessemer ging later voor een groot deel naar de gemeente Zutendaal.

Van 1824-1829 werd de Zuid-Willemsvaart aangelegd, en van 1930-1934 het kanaal Briegden-Neerharen. Deze kanalen doorsneden het grondgebied van Lanaken. In 1856 volgde de spoorlijn Hasselt-Maastricht, welke in 1954 voor het personenvervoer werd gesloten.

Op 4 oktober 1914 werd het centrum van Lanaken door de Duitsers in brand gestoken, deels als vergelding voor het verzet van een Belgische vrijwilligersgroep onder leiding van burgemeester Edgard de Caritat de Peruzzis.

Om onderzoek mogelijk te maken en de beroepsziekten, vooral stoflong, van de mijnwerkers van het Kempens steenkoolbekken te bestrijden richtten de Limburgse mijnen in 1957 het Sint-Barbara ziekenhuis op in Lanaken.


In 1976 fuseerde Lanaken met de omliggende gemeenten Gellik, Neerharen, Rekem en Veldwezelt tot de huidige fusiegemeente Lanaken.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Sint-Ursulakerk
  • Het Kasteel Pietersheim en de aanpalende burchtruïne behoren tot de meest bezienswaardige historische gebouwen van de gemeente. Het bezit een bezoekerscentrum voor het Nationaal Park Hoge Kempen en is één van de zes toegangspoorten van dit park.
  • Van de voormalige cisterciënzer abdij van Hocht resten in een ommuurd domein van ruim 9 ha nog enkele opmerkelijke gebouwen.
  • De Sint-Ursulakerk is de neogotische parochiekerk van Lanaken uit 1864
  • De Heidemolen is een watermolen op de Molenbeek, die een aftakking is van de Asbeek
1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Lanaken

Natuur en landschap[bewerken]

Lanaken wordt gekenmerkt doordat het aan de zuidrand van het Kempens Plateau is gelegen, door het Albertkanaal afgescheiden van de zuidelijker gelegen streek Haspengouw. In het zuidoosten wordt Lanaken door het Kanaal Briegden-Neerharen afgesneden van Smeermaas en het Maasbekken. Lanaken zelf ligt op een hoogte van ongeveer 60 meter, naar het noordwesten toe vindt men steilranden naar het plateau, dat hoogten tot 100 meter bereikt, en de diep uitgesneden dalen van Asbeek en Ziepbeek. Dit gedeelte, dat onderdeel uitmaakt van het Nationaal Park Hoge Kempen, kent drassige laagten, heidevelden, en bossen, bestaande uit naaldbos, ooit aangeplant voor de productie van mijnhout, en gemengd bos. De bekendste gebieden zijn Pietersembos en Asbroek.

Zowel bij het Kasteel Pietersheim als bij de parkeerplaats nabij het Sint-Barbaraziekenhuis, starten gemarkeerde wandelingen door dit gebied.

Economie[bewerken]

Lanaken groeide ten gevolge van de aanwezigheid van spoorlijn en kanalen, er was forenzenverkeer naar Maastricht en er kwam werkgelegenheid in de steenkoolmijn van Eisden. Ook vestigden zich onder meer een papierfabriek (tegenwoordig: Sappi), een rubberfabriek (tegenwoordig: Hercorub) en een fabriek voor kunstvezels (Celanese).

Papierfabrikant Sappi heeft een vestiging in Lanaken en is een belangrijke bron van tewerkstelling voor de inwoners van de gemeente. De beide Sappi-vestigingen van Lanaken en Maastricht worden weer verbonden met een spoorlijn, de werken hiervoor zijn gestart in juli 2007. De eerste fase voorziet in de aansluiting van de twee vestigingen van Sappi; de tweede fase de verdertrekking van de spoorlijn naar Hasselt.

Op zijn vroegst 2018 zal de nieuwe sneltramverbinding tussen Maastricht en Hasselt deze spoorlijn gaan volgen. Dit project is bekend onder de naam Spartacusplan.

In 2005 werden vier windturbines geplaatst door Interelectra bij de Celanese (kunstvezelfabriek) die, met een hoogte van 100 meter,destijds tot de hoogste van België behoorden. Het windmolenpark omvat bij voltooiing 12 turbines.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Lanaken ligt in het kieskanton Maasmechelen en het provinciedistrict Maasmechelen, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Lanaken Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Tongeren Lanaken
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Maasmechelen Maasmechelen Lanaken
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Marino Keulen (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en sp.a-Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 17 op 29 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 25 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 29
CVP 50,8 14 52,98 17 56,85 17 41,77 12 37,49 11 - -
CD&V+N-VA - - - - - 29,18 9 -
CD&V Lanaken - - - - - - 23,54 7
N-VA - - - - - - 15,83 4
PVV1/VLD2 12,411 2 8,671 1 12,21 3 31,092 9 37,952 11 - -
VLD-VIVANT - - - - - 39,63 13 -
Open VLD Lanaken - - - - - - 42,33 14
VIVANT - - - - 1,52 0 - -
SP1/sp.a2 11,031 2 12,081 3 14,921 3 - - 9,692 2 -
sp.a-Groen - - - - - - 11,35 3
CFP 25,76 7 21,66 6 16,03 4 - - - -
JONG - 4,62 0 - - - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 3,11 0 7,551 1 12,732 3 6,952 1
INZET - - - 24,05 6 15,48 4 - -
Onbegrensd Lanaken - - - - - 5,20 0 -
Verdi EN Groen! - - - - - 3,57 0 -
Totaal stemmen 11563 12761 13875 13956 14855 16105 15574
Opkomst % 96,4 95,62 94,77 95,49 92,74
Blanco en ongeldig % 2,62 3,97 4,24 3,7 3,17 3,05 2,37

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen bij elke verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Geboren en/of woonachtig (geweest) in Lanaken[bewerken]

Trivia[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Veldwezelt, Kesselt, Gellik, Smeermaas, Neerharen, Zutendaal

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed: Lanaken (ID: 20367)
  2. Omdat de parochiekerk in Wolder lag en de afstand daarheen voor de bewoners van het Nederlandse deel van Smeermaas te ver was, vroegen ze aan het Bisdom Roermond in eerste instantie om in een eigen kerk of kapel in Smeermaas ter kerke te mogen gaan. Dit is hen nooit toegestaan, wel kwam er toen een kerk in Oud-Caberg.
  3. Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  4. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  5. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012