Herk-de-Stad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Herk-de-Stad
Stad in België Vlag van België
Vlag van Herk-de-Stad Wapen van Herk-de-Stad
Herk-de-Stad
Herk-de-Stad
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
42,83 km² (2011)
80,24%
11,32%
8,44%
Coördinaten 50° 56' NB, 5° 10' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
12.390 (01/01/2014)
49,60%
50,40%
289,27 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
19,52%
64,48%
16,00%
Buitenlanders 2,11% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart Gruyters (CD&V)
Bestuur N-VA, Open Vld, CD&V
Zetels
sp.a
N-VA
Open Vld
CD&V
23
9
7
4
3
Economie
Gemiddeld inkomen 17.204 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,12% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3540
3540
3540
3540
Deelgemeente
Herk-de-Stad
Berbroek
Donk
Schulen
Zonenummer 013 - 011
NIS-code 71024
Politiezone West-Limburg
Website www.herk-de-stad.be
Detailkaart
Herk-de-Stad Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België
Oud-Gemeentehuis, nu Museum Centrum De Markten
Galgemmolen van Schulen, in 1954 overgebracht naar het Openluchtmuseum te Bokrijk

Herk-de-Stad is een stad in de provincie Limburg in België en is de hoofdplaats van het kieskanton Herk-de-Stad. Daarnaast behoort de stad tot het gerechtelijk kanton Hasselt 2.

Etymologie[bewerken]

Herk-de-Stad werd voor het eerst vernoemd in 1107, als Harcke (Keltisch: arica is kleine rivier; of Germaans: harc is woud). Vanaf de 13e eeuw tot 1794 werd de plaats Wuest-Herk (West-Herk) genoemd. Onder Napoleontisch regime werd de naam Herck-la-Ville ingevoerd, ofwel: Herk-de-Stad, dit ter onderscheid van Sint-Lambrechts-Herk. Later werd het vertaald naar Herk-de-Stad, maar de stad verloor in België zijn stadsrechten. In 1985 werden deze bij Koninklijk Besluit hersteld.

Geschiedenis[bewerken]

Sporen duiden erop dat er reeds tijdens de Romeinse Tijd een nederzetting geweest moet zijn. De ligging langs de handelsweg Brugge-Keulen duidt op het belang ervan.

In 1107 wordt in een pauselijk document de naam Harke vermeld. In 1318 werd koning Eduard II van Engeland er tot vicaris van het keizerrijk aangesteld. De stad floreerde in de 14e en 15e eeuw en werd reeds in de 14e eeuw versterkt (voor het eerst vermeld in 1389). Herk-de-Stad was een van de Goede Steden van het graafschap Loon. Het kreeg in 1386 zijn stadsrechten van de prins-bisschop van Luik. Er waren twee burgemeesters, tien raadsleden en vijf ambachten. De schepenen spraken vanaf 1417 Luiks recht voor de binnenkuip van de stad en Loons recht voor de buitengelegen gehuchten. Voor het Luiks recht trad de schepenbank van Luik op. Voor het Loons recht de buitenbank van Bilzen. De parochie behoorde tot het bisdom Luik, aartsdekenij Haspengouw, dekenij Sint-Truiden. Het patronaatsrecht van de kerk was in het bezit van het kapittel van Onze-Lieve-Vrouw van Maastricht en was de moederkerk van Schulen en Wijer.

In 1971 werd Donk bij Herk-de-Stad gevoegd en in 1977 Schulen (waar Berbroek reeds bij hoorde sinds 1971).

De middeleeuwse stad is nog duidelijk herkenbaar aan het ruime marktplein en het eivormig patroon van de stadsomwalling dat bewaard bleef in de lanen die sind het begin van de 20e eeuw de ringweg vormen rond het stadscentrum. Er waren stadspoorten naar Sint-Truiden, Hasselt en Diest.

Aangezien in 1669, 1679 en 1781 stadsbranden plaatsvonden, ging veel van de oudere bebouwing verloren. De meeste woningen zijn tegenwoordig 19e-eeuws, al kunnen ze een oudere kern bezitten. Het stratenpatroon in de binnenstad bleef grotendeels behouden, op enkele wijzigingen na. Zo werd, na de aanleg van de Sint-Truidersteenweg in 1845, de Zoutbrugstraat de belangrijkste zuidelijke uitvalsweg, waar dat voorheen de Ridderstraat was.

Vanaf 1900 werd de stad een knooppunt van buurtspoorweglijnen met twee lijnen:

  • 1 juli 1900: Hasselt - Herk-de-Stad, verlengd tot Halen op 7 augustus 1905.
  • 15 mei 1913: Sint Truiden - Herk-de-Stad.[1]

De laatste trams reden op 25 januari 1948. In de begintijd was dit met stoomtrams[2] en later werden reizigers vervoerd met dieselautorails.

Buiten de oude binnenstad ontstond lintbebouwing bij enkele gehuchten. Ten noorden van de stad verrees een bedrijventerrein, Daelemveld genaamd.

Geografie[bewerken]

Herk-de-Stad is gelegen in het westen van Limburg langs de rivier Herk en halverwege de steenweg en spoorweg van Diest naar Hasselt (treinhalte in Schulen). Het gebied daalt langzaam af van het zuiden (55 m) naar de depressie van de Demervallei in het noorden (22 m). De bodems bestaan uit vochtige zandleemgronden en natte rivierklei. In het noorden ligt het Schulensbroek, een natuurlijk moerasgebied langs de Demer dat met de aanleg van de E314 vergroot werd tot het Schulensmeer.

Herk-de-Stad ligt op de grens van Vochtig-Haspengouw, Hageland en de Kempen.

Woonkernen[bewerken]

Herk-de-Stad heeft 3 deelgemeenten: Berbroek, Donk en Schulen. Daarnaast is ook het landelijke Schakkebroek een belangrijke woonkern.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01-01-2003)
I Herk-de-Stad - Schakkebroek 19,77 5.509
II Berbroek 5,48 1.523
III Donk 6,18 1.636
IV Schulen 11,40 2.909

Bron: Studiecel Demografie Provincie Limburg

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Lummen    
 Halen  Brosen windrose nl.svg  Hasselt 
 Geetbets (Vl.-Brab.)      Nieuwerkerken 

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Schulen, Berbroek, Stevoort, Halen, Donk, Schakkebroek, Rummen

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De stad Herk-de-Stad ligt in het kieskanton Herk-de-Stad en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Herk-de-Stad Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Hasselt Herk-de-Stad
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden Herk-de-Stad Herk-de-Stad
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2013-2018
9
4
3
7
De 23 zetels zijn als volgt verdeeld:

██ sp.a: 9

██ Open Vld: 4

██ CD&V: 3

██ N-VA NIEUW: 7

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van burgemeesters van Herk-de-Stad voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Tijdspanne Burgemeester
1823 - 1836 Louis Claes
1836 - 1848 Joseph Chapelle
1848 - 1872 Pierre Vliegen (Katholieken)
1872 - 1884 Lodewijk Vandersmissen (Kath. Partij)
1885 - 1890 Servais Truyens
1890 - 1912 Jan Lambrechts
1913 - 1933 Zacharie Warnants
1933 - 1942 Raymond Enckels
1942 - 1944 Gaston Gevers
1944 - 1945 Theophile Ectors
1946 - 1947 Emile Buset
Tijdspanne Burgemeester
1948 - 1959 Alfons Vreys (CVP)
1959 - 1961 Désiré Vanerum
1961 - 1964 Julien Windmolders
1965 - 1970 Firmin Huygen (CVP)
1971 - 1976 Joseph Minten (CVP)
1977 - 1982 Henri Ignoul (CVP)
1983 - 1989 Henri Knuts (BSP)
1989 - 2000 Firmin Steenbergen (SP)
2001 - 2010 Paul Buekers (SP / sp.a HdS)
2010 - 2012 Danny Pauly (sp.a HdS)
2013 - heden Bart Gruyters (CD&V)

Legislatuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Bart Gruyters (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, Open Vld en N-VA Nieuw. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 23 zetels. Opvallend is dat CD&V de kleinste partij van de coalitie is en toch de burgemeester levert, die weinig voorkeurstemmen heeft ten opzicht van andere verkozenen.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23
CVP1 / CD&V-Nieuw2 / CD&V3 44,331 10 40,931 10 25,311 5 20,81 4 20,471 4 30,042 7 13,33 3
SP1 / sp.a HdS2 27,871 6 35,971 8 39,941 10 42,581 10 41,21 10 40,292 9 34,782 9
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 - 10,741 1 14,191 2 14,762 3 20,762 4 19,832 4 19,353 4
N-VA-Nieuw - - - - - - 28,25 7
Groen - - - - - - 4,32 0
Vlaams Belang - - - - - 9,85 1 -
VU1 / NIEUW2 - 12,361 2 20,561 4 18,92 4 17,572 3 - -
W.O.W. - - - 2,97 0 - - -
GB 27,79 5 - - - - - -
Totaal stemmen 6398 7231 7729 8338 8821 9056 9305
Opkomst % 97,06 96,68 96,44 96,98 94,87
Blanco en ongeldig % 2,77 3,68 4,35 4,67 4,24 3,54 4,43

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Herk-de-Stad
Schilderij van de heilige Amandina van Schakkebroek op haar missiepost in Taiyuan te China
op 1 september 1944 werd deze trein die vliegende bommen naar hun lanceerplek bracht gebombardeerd en vernietigd te Schulen door Hawker Typhoons

.

Cutuur[bewerken]

Dialect[bewerken]

Het Herkse dialect is een typisch Oostgetelands dialect met overwegend Limburgse kenmerken. Opvallend is het verschil tussen het 'Herkers' en het 'Skielens', het dialect van deelgemeente Schulen, dat meer aansluit met het Hasselts.

Een kenmerk van het Herkers is de lange 'ui' klank. Verder kan men in het Herkers van oudere sprekers kenmerken terugvinden die erg aansluiten met kenmerken van het Oud-Nederlands, een stadium waaraan andere dialecten reeds lang voorbij zijn. Voorbeelden hiervan zijn de negatie met en/'n, en de verbuiging van het zelfstandig naamwoord na een voorzetsel.

Culinair[bewerken]

Economie[bewerken]

De stad heeft hoofdzakelijk een woonfunctie. In de kernen rond het oude stadsdeel is er veel agrarische bedrijvigheid. Industriële bedrijven zijn voornamelijk gegroepeerd in de zone tussen de steenweg Diest-Hasselt en de Herk. De stad kent momenteel een belangrijke toename van dag-, hoeve- en jeugdtoerisme. Het jaarlijkse festival Rock-Herk verwierf bekendheid wegens de gratis toegang.

Aan het marktplein bevindt zich De Markthallen, het Cultureel Centrum van de stad. Rondom de oude stadskern zijn er het Jessa-ziekenhuis, campus St.-Ursula, 2 secundaire scholen en het hoofdkantoor van de politiezone West-Limburg.

Bekende personen[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Herk-de-Stad of een andere significante band met de gemeente hebben:

Geboren[bewerken]