Kortessem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kortessem
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Kortessem Wapen van Kortessem
(Details) (Details)
Kortessem
Kortessem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Tongeren
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
33,9 km² (2011)
84,83%
8,93%
6,25%
Coördinaten 50° 52' NB, 5° 23' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
8.359 (01/01/2017)
49,93%
50,07%
246,58 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
19,34%
66,96%
13,70%
Buitenlanders 1,94% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Tom Thijsen (CD&V)
Bestuur CD&V, N-VA
Zetels
CD&V
Open Vld
N-VA
sp.a
19
8
6
4
1
Economie
Gemiddeld inkomen 17.162 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,40% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3720
3721
3722
3723
3724
Deelgemeente
Kortessem
Vliermaalroot
Wintershoven
Guigoven
Vliermaal
Zonenummer 011 - 012
NIS-code 73040
Politiezone Kanton Borgloon
Website www.kortessem.be
Detailkaart
Kortessem Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Kortessem (Limburgs: Kotsoeve) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Limburg vlak bij Hasselt. De gemeente behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon. Geografisch en landschappelijk behoort het tot de Haspengouwse Fruitstreek. De gemeente telde anno ruim 8.000 inwoners.

Etymologie[bewerken]

De oudste schriftelijke vermelding (741) spreekt van Curtricias, en in 1150 sprak men van Cortesem. Het is een samenvoeging van het Latijnse curtis (hof) en het Germaanse -heim (woonplaats).

Geschiedenis[bewerken]

Opgravingen, uitgevoerd in 1959, 1989 en 1993 leverden Romeinse overblijfselen op, maar duidden niet op uitgebreide bewoning.

Het dorp ontstond als een driehoekige nederzetting, geflankeerd door de Heerbaan van Hasselt naar Tongeren (tegenwoordig: Mersenhovenstraat), de Klokkenhofsteeg en de (huidige) Dorpsstraat. Van belang is de weg van Hasselt naar Tongeren, welke omstreeks 1740 werd aangelegd (zie: Steenweg op Luik). De doorgaande weg van Borgloon naar Diepenbeek kruist deze weg ter hoogte van de dorpskom. Later ontstond lintbebouwing langs de doorgaande wegen, en weer later werd de wijk Hachen aangelegd, ten noordwesten van de dorpskom.

In de Middeleeuwen was Kortessem een Loons leen met de titel van baronie. De heren van Kortessem stamden achtereenvolgens uit de geslachten:

Naast deze heerlijkheid bestond er binnen Kortessem nog de vrije heerlijkheid Printhagen.

Telgen uit het -vanouds in het land van Altena zetelende- geslacht Van Altena, hebben diverse bezittingen van de Abdij van Sint-Truiden, waaronder Son, Strijp, Nuenen en Gerwen, vermoedelijk van de Abdij geroofd of anderszins wederrechtelijk verkregen. Zij zijn waarschijnlijk door familiebanden in bezit van de heerlijkheid Kortessem gekomen. Het was de latere Dirk III van Altena (ongeveer 1180-1240), die in 1225 het kapittel van Kortessem stichtte, naar verluidt uit dankbaarheid, omdat hij van ziekte zou genezen zijn tijdens een bedevaart in 1211 naar Santiago de Compostella.

Het kapittel verwierf het patronaatsrecht en een deel van het tiendrecht van de parochies van Son, strijp, Nuenen en Gerwen, en bovendien soortgelijke rechten van Kortessem, Wintershoven en Kuttekoven. In 1238 werd het kapittel kanoniek opgericht. Het bestond uit een proost en zes kanunniken. Willem II van Horne, heer van Kortessem, verwierf het recht om de kanunniken aan te stellen. Dit bleef zo tot 1798, toen het kapittel (en de heerlijkheid) werd opgeheven.

Kortessem kende in de loop van de geschiedenis diverse plunderingen, zoals door de troepen van Karel de Stoute (1468), die van Maximiliaan van Oostenrijk (1482), troepen van Willem van Oranje (1568) en muitende Spaanse soldaten (1579). Ook de Successieoorlogen in de 18e eeuw eisten hun tol. De Hollandse troepen wisten in 1830, tijdens de Tiendaagse Veldtocht, tot Kortessem door te dringen, waar het Belgische Maasleger zich verzameld had. De Hollanders werden uiteindelijk verslagen, mede door toedoen van de troepen van Saksen-Weimar.

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Sinds de fusie van steden en gemeenten in 1977 bestaat de gemeente Kortessem uit vijf deelgemeenten met in totaal zes kerkdorpen, namelijk Kortessem, Guigoven, Vliermaal met kerkdorp Zammelen, Vliermaalroot en Wintershoven.

Vanouds kende Kortessem drie gehuchten: Daaleinde, Herbroek en Opeinde. Deze zijn tegenwoordig goeddeels aan de dorpskern vastgebouwd, evenals het gehucht Mersenhoven dat gelegen is op het grondgebied van de deelgemeenten Guigoven en Wintershoven. In de deelgemeente Vliermaal bevinden zich eveneens de gehuchten Eggertingen, Grimmertingen en Hullertingen.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2003)
I Kortessem 10,83 3307
II Guigoven 3,53 1040
III


Vliermaal
- Centrum
- Zammelen
9,37


1829
1605
224
IV Vliermaalroot 6,34 1360
V Wintershoven 4,08 507

Bron:Studiecel Demografie Provincie Limburg

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Guigoven, Wellen, Wimmertingen, Diepenbeek, Wintershoven

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Hasselt (Wimmertingen  Diepenbeek   Hoeselt (Romershoven
 Wellen  Brosen windrose nl.svg  Hoeselt (Schalkhoven
 Borgloon (Gors-Opleeuw  Tongeren (Overrepen  Hoeselt (Sint-Huibrechts-Hern

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Kortessem ligt in het kieskanton Borgloon en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Kortessem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Hasselt Kortessem
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden Borgloon Kortessem
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1989 - 2007 Hugo Philtjens (PVV / VLD)
2007 Willy Claes[1] (waarnemend, sp.a)
2007 - 2012 Hugo Philtjens (Open Vld)
2013 - heden Tom Thijsen (CD&V)

Legislatuur 2007 - 2012[bewerken]

In maart 2007 werd de reeds benoemde burgemeester Hugo Philtjens uit zijn functie ontheven vanwege het overtreden van propagandaregels gedurende de campagne voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Philtjens ging tegen zijn schorsing als gemeenteraadslid in beroep bij De Raad van State. De Raad van State vernietigde in juni 2007 het besluit van de Vlaamse Controlecommissie voor de Verkiezingsuitgaven en maakte de schorsing ongedaan, zodat Philtjens zijn functie van burgemeester terug kon uitoefenen.

Legislatuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Tom Thijsen (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 19 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4]
Stemmen / Zetels % 17 % 17 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19
CVP1 / CVP-GB2 / CD&V-D23 / CD&V4 43,861 9 24,71 4 22,441 4 - 28,312 5 40,503 8 36,994 8
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 7,041 0 19,091 3 25,011 5 40,522 8 49,32 11 40,842 9 31,133 6
SP1 / sp.a-spirit2 / sp.a3 7,741 0 10,411 1 11,121 1 8,591 1 8,811 1 10,082 1 11,523 1
N-VA - - - - - - 20,35 4
Vlaams Belang - - - - - 8,58 1 -
TWEEDU1 / D-Twee2 - - - 18,371 3 13,592 2 - -
GB1 / NIEUW2 41,361 8 45,81 9 41,441 9 32,532 7 - - -
Totaal stemmen 4340 4874 5527 5717 6035 6062 6196
Opkomst % 98,63 97,63 97,09 97,46 95,88
Blanco en ongeldig % 2,12 2,65 2,99 3,43 3,3 2,9 3,9

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

Boerderijwoning, heropgebouwd te Provinciaal Domein Bokrijk
hoeve, heropgebouwd te Provinciaal Domein Bokrijk
de restanten van de 'Onze Lieveherenboom' nadat hij door een rukwind op 18 juli 2009 omwaaide
1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Kortessem
  • De romaans-gotische Sint-Pieterskerk is één van de belangrijkste monumenten van Kortessem en tevens de hoofdkerk van de federatie.
  • Het Kasteel Printhagen (begin 17-de eeuw).
  • Kasteel Fauconval met in het kasteelpark het grootste exemplaar van de mammoetboom in Belgisch-Limburg. [5].
  • Op de grens met de gemeente Wellen stond tot 18 juli 2009 de Onzelieveherenboom, een duizendjarige eik. Een hevige rukwind velde de reeds gehavende boom.
  • De Bombroekmolen
  • De Luimertingenmolen
  • Het Huis Houbrechts, aan Dorpsstraat 7, is het oudste huis van Kortessem, gesticht omstreeks 1640. Het is oorspronkelijk in vakwerk gebouwd.

Natuur en landschap[bewerken]

Kortessem is gelegen in Vochtig-Haspengouw, nabij het dal van de Mombeek en de Winterbeek. De hoogte bedraagt 38 tot 67 meter.

Een deel van het grondgebied wordt ingenomen door de fruitteelt. Langs de Mombeek vindt men gras- en hooilanden en populierenplantages. Omdat veel hiervan niet meer als zodanig in gebruik is, gaat het geleidelijk over in meer begroeid terrein, zoals broekbossen.

Ten zuiden van de kom van Kortessem bevindt zich, deels op het grondgebied van Gors-Opleeuw, het Bellevuebos.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

  • Nacht van de Hoegaarden, het grootste evenement in Kortessem, goed voor jaarlijks circa 4000 bezoekers.[6]

Economie[bewerken]

Vanouds was Kortessem een landbouwdorp. Tegenwoordig speelt ook de fruitteelt een belangrijke rol. Tot de nijverheid behoorden diverse watermolens en rosmolens, drie brouwerijen (1833), een jeneverstokerij, een dakpannenbakkerij en een zandgroeve. Tegenwoordig is er een bedrijventerrein en vinden veel inwoners werk buiten de gemeente.

Kortessem kende twee tramlijnen: Éen van Hasselt via Kortessem naar Oerle (1899-1949) en één van Kortessem naar Tongeren (1904-1949).

Bekende Kortessemenaren[bewerken]

Geboren in Kortessem[bewerken]

Woonachtig in Kortessem[bewerken]

Externe links[bewerken]