Christelijke Volkspartij (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Niet te verwarren met de Christene Volkspartij (CVP)
Christelijke Volkspartij
(CVP)
Afbeelding gewenst
Algemene gegevens
Partijvoorzitter Stefaan De Clerck
Actief in Vlag van België België (1945 - 1972)
Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen (1945 - 2001)
Vlag Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brussel (1945 - 2001)
Hoofdkantoor Wetstraat 89
1040 Brussel
Vlag van België België
Ideologie / Geschiedenis
Richting Centrum
Ideologie Christendemocratie
Opgericht 1945 (1972)
Opheffing 2001
Ontstaan uit UCB (KVV / PCS)
Opgegaan in CD&V
Verwante organisaties
Jongerenorganisatie Jong-CVP
Portaal  Portaalicoon   Politiek
België

De Christelijke Volkspartij (CVP) was een christendemocratische Belgische politieke partij en was de opvolger van het Katholiek Verbond van België (UCB). In 2001 werd de partij omgevormd tot Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V).

Geschiedenis[bewerken]

Oprichting na Tweede Wereldoorlog[bewerken]

De Christelijke Volkspartij (afgekort als CVP) werd opgericht op 18-19 augustus 1945 onder voorzitterschap van August de Schryver en was de opvolger van de Katholieke Partij, de Katholieke Vlaamse Volkspartij (KVV) en de Parti catholique social (PCS). Bij de verkiezingen van 1946 was de CVP meteen de grootste partij. In de eerste jaren na de oorlog beroerde de koningskwestie de maatschappij en politiek. Vanaf maart 1947 tot aan de verkiezingen van 13 juni 1999 nam de CVP vrijwel onafgebroken deel aan de regering, met uitzondering van de periode 1954-1958 toen een coalitie van socialisten (BSP) en liberalen (LP) onder leiding van Achiel Van Acker aan de macht was.

In 1950 behaalde de partij de absolute meerderheid in de Kamer van Volksvertegenwoordigers én de Senaat - de laatste keer dat een partij die in beide Kamers kon behalen. Van 1950 tot 1954 vormde de CVP homogene regeringen. Na vier jaar paars van 1954 tot 1958 haalt de CVP opnieuw de absolute meerderheid in de Senaat - in de Kamer haalde ze die nét niet. Daarop volgt de laatste homogene regering in de Belgische geschiedenis, die echter reeds na vier maanden valt. Tot aan de verkiezingen van 1961 werd dan met de liberalen bestuurd. De Eenheidswet en het grote protest bezorgen de CVP een lagere verkiezingsscore in 1961.

De jaren vijftig staan in het teken van de schoolstrijd. De CVP verdedigt de belangen van de vrije (vaak katholieke) scholen en wil ze financieel ondersteunen. In 1958 komt onder leiding van Gaston Eyskens het schoolpact.

Van unitaire partij naar splitsing[bewerken]

Als gevolg van de taalstrijd en meer bepaald de strijd om de totale vernederlandsing van de Leuvense universiteit in de jaren zestig, werd de unitaire partij in 1969 opgesplitst[1] in een Vlaamse en een Franstalige partij, de laatste onder de naam PSC (Parti Social Chrétien, sinds mei 2002 omgevormd tot cdH, Centre démocrate humaniste).

De CVP-staat[bewerken]

Eind jaren 60 komt er binnen de CVP een nieuwe generatie aan de macht. Wilfried Martens als partijvoorzitter, maar vooral de populaire Leo Tindemans zorgen ervoor dat de CVP de grootste partij van het land blijft. In de jaren 70 gaat de meeste aandacht uit naar de staatshervorming. Tussen 1977 en 1981 zijn er 8 verschillende regeringen onder leiding van Tindemans, Martens, Vanden Boeynants en Mark Eyskens. Tijdens de verkiezingen van november 1981 lijdt de CVP een zeer zware nederlaag. In de jaren 80 zorgt de kwestie-Voeren en de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten op Belgisch grondgebied voor beroering. De meningen over dit laatste zijn verdeeld, ook binnen de CVP. Bij de verkiezingen van 1985 herstelt de CVP, maar bij de verkiezingen van 1987 scoort ze bijna even slecht als in 1981.

In 1990 wordt de abortuswet tegen de wil van de CVP goedgekeurd. Begin oktober 1991 valt de regering na een bijzonder hevige communautaire confrontatie over de uitvoer van wapens naar het Midden-Oosten. Bij de daaropvolgende verkiezingen van november 1991 lijden de regeringspartijen een zware nederlaag, net als de Volksunie; de winst gaat vooral naar het Vlaams Blok, waardoor deze verkiezingsdag bekend werd als ‘zwarte zondag’. De toenmalige premier Wilfried Martens werd na deze verkiezingen vervangen als eerste minister door Jean-Luc Dehaene. Martens, die in 1990 voorzitter was geworden van de Europese Volkspartij, bleef in deze hoedanigheid wel politiek actief tot aan zijn dood in 2013.

Periode-Dehaene[bewerken]

In 1991 wordt Jean-Luc Dehaene premier. Onder zijn bewind wordt België een echte federale staat met het Sint-Michielsakkoord (1992-1993). In de jaren 90 moet er flink worden bespaard om de Maastrichtnorm te halen om in de eurozone te stappen.

De verkiezingen van 13 juni 1999[bewerken]

Een gestage electorale achteruitgang van de CVP sinds de jaren 80 en vooral een voedselschandaal dat in mei 1999 uitbrak, de zogenaamde dioxinecrisis, leidden bij de nationale en deelstaatverkiezingen van 13 juni 1999 tot een historische nederlaag voor CVP. Dehaene verliet daarop de nationale politiek, ondanks een groot aantal voorkeurstemmen. De CVP bleef weliswaar de grootste fractie in het Vlaamse parlement, maar moest in het federale parlement de VLD laten voorgaan. Bij de regeringsvorming belandde de CVP voor het eerst in veertig jaar in de oppositie, zowel op federaal als op Vlaams bestuursniveau. De coalitie zonder de CVP bestond uit drie partijen: liberalen, socialisten en groenen (de zogenaamde paars-groene coalitie van het kabinet Verhofstadt I). In de Vlaamse Regering kwam daar nog VU-ID bij.

Een nieuwe naam[bewerken]

Op 9 oktober 1999 werd Stefaan De Clerck gekozen tot algemeen partijvoorzitter (als opvolger van Marc Van Peel) en startte een organisatorische en ideologische hervorming. Bijgevolg veranderde de partij in 2001 haar naam in Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V).

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 zette zich enig herstel in en eind 2007, gedurende de interim-regering-Verhofstadt III, kwam de partij voor het eerst sinds de naamsverandering terug in de federale regering na 8 jaar afwezigheid.

Structuur[bewerken]

Voorzitters[bewerken]

Voorzitters CVP/PSC
Periode Voorzitter
1945-1949 August De Schryver
1949-1950 François-Xavier van der Straten-Waillet
1950-1961 Theo Lefèvre
1961-1966 Paul Vanden Boeynants
1966-1972 Robert Houben
Voorzitters afdeling CVP
1961-1963 Jos De Saeger
1963-1972 Robert Vandekerckhove

In 1961 werd het algemeen bestuur van CVP-PSC onderverdeeld in een Vlaamse vleugel en een Waalse vleugel.

Voorzitters CVP
Periode Voorzitter
1972-1979 Wilfried Martens
1979-1981 Leo Tindemans
1981-1988 Frank Swaelen
1988-1993 Herman Van Rompuy
1993-1996 Johan Van Hecke
1996-1999 Marc Van Peel
1999-2001 Stefaan De Clerck

Politieke mandaten[bewerken]

Verleden[bewerken]

Overzicht deelnames federale regering[bewerken]

Regering Premier Partijen Van Tot
Spaak III Paul-Henri Spaak BSP-PSB, CVP/PSC 20 maart 1947 27 nov. 1948
Spaak IV Paul-Henri Spaak BSP-PSB, CVP/PSC 27 nov. 1948 11 aug. 1949
G. Eyskens I Gaston Eyskens CVP/PSC, LP-PL 11 aug. 1949 8 juni 1950
Duvieusart Jean Duvieusart PSC/CVP 8 juni 1950 16 aug. 1950
Pholien Joseph Pholien PSC/CVP 16 aug. 1950 15 jan. 1952
Van Houtte Jean van Houtte CVP/PSC 15 jan. 1952 23 april 1954
G. Eyskens II Gaston Eyskens CVP/PSC 26 juni 1958 6 nov. 1958
G. Eyskens III Gaston Eyskens CVP/PSC, LP-PL 6 nov. 1958 3 sept. 1960
G. Eyskens IV Gaston Eyskens CVP/PSC, LP-PL 3 sept. 1960 25 april 1961
Lefèvre Théo Lefèvre CVP/PSC, BSP-PSB 25 april 1961 28 juli 1965
Harmel Pierre Harmel PSC/CVP, BSP-PSB 28 juli 1965 19 maart 1966
Vanden Boeynants I Paul Vanden Boeynants CVP/PSC, PVV/PLP 19 maart 1966 17 juni 1968
G. Eyskens V Gaston Eyskens CVP/PSC, BSP-PSB 17 juni 1968 20 jan. 1972
G. Eyskens VI Gaston Eyskens CVP/PSC, BSP-PSB 20 jan. 1972 26 jan. 1973
Leburton I Edmond Leburton BSP-PSB, CVP/PSC, PVV/PLP 26 jan. 1973 23 okt. 1973
Leburton II Edmond Leburton BSP-PSB, CVP/PSC, PVV/PLP 23 okt. 1973 25 april 1974
Tindemans I Leo Tindemans CVP/PSC, PVV/PLP 25 april 1974 3 juni 1977
Tindemans II Leo Tindemans CVP/PSC, BSP-PSB, VU/FDF 3 juni 1977 20 okt. 1978
Vanden Boeynants II Paul Vanden Boeynants CVP/PSC, BSP-PSB, VU/FDF 20 okt. 1978 3 april 1979
Martens I Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS, FDF 3 april 1979 23 januari 1980
Martens II Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS 23 januari 1980 18 mei 1980
Martens III Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS, PVV/PRL 18 mei 1980 22 okt. 1980
Martens IV Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS 22 okt. 1980 6 april 1981
M. Eyskens Mark Eyskens CVP/PSC, SP/PS 6 april 1981 17 dec. 1981
Martens V Wilfried Martens CVP/PSC, PVV/PRL 17 dec. 1981 28 nov. 1985
Martens VI Wilfried Martens CVP/PSC, PVV/PRL 28 nov. 1985 21 okt. 1987
Martens VII Wilfried Martens CVP/PSC, PVV/PRL 21 okt. 1987 9 mei 1988
Martens VIII Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS, VU 9 mei 1988 29 sept. 1991
Martens IX Wilfried Martens CVP/PSC, SP/PS 29 sept. 1991 7 maart 1992
Dehaene I Jean-Luc Dehaene CVP/PSC, SP/PS 7 maart 1992 23 juni 1995
Dehaene II Jean-Luc Dehaene CVP/PSC, SP/PS 23 juni 1995 12 juli 1999

Overzicht Vlaamse Regeringsdeelnames[bewerken]

Regering Minister-president Partijen Periode
Geens I Gaston Geens CVP, SP, PVV, VU 1981-1985
Geens II Gaston Geens CVP, PVV 1985-1988
Geens III Gaston Geens CVP, PVV 1988
Geens IV Gaston Geens CVP, SP, PVV, VU 1988-1992
Van den Brande I Luc Van den Brande CVP, SP 1992
Van den Brande II Luc Van den Brande CVP, SP, VU 1992
Van den Brande III Luc Van den Brande CVP, SP, VU 1992-1995
Van den Brande IV Luc Van den Brande CVP, SP 1995-1999

Gewezen ministers[bewerken]

1944–1971[bewerken]

Minister en staatssecretaris van de unitaire CVP/PSC partij waren:


1971–1999[bewerken]

Ministers en staatssecretarissen van de onafhankelijke CVP waren:


Partijvoorzitters: August de Schryver · François-Xavier van der Straten-Waillet · Théo Lefèvre · Jos De Saeger · Robert Vandekerckhove · Wilfried Martens · Leo Tindemans · Frank Swaelen · Herman Van Rompuy · Johan Van Hecke · Marc Van Peel · Stefaan De Clerck · Yves Leterme · Jo Vandeurzen · Marianne Thyssen · Wouter Beke
Premiers na 1945: Gaston Eyskens · Jean Duvieusart (PSC) · Joseph Pholien (PSC) · Jean Van Houtte · Théo Lefèvre · Pierre Harmel (PSC) · Paul Vanden Boeynants (PSC) · Leo Tindemans · Wilfried Martens · Mark Eyskens · Jean-Luc Dehaene · Yves Leterme · Herman Van Rompuy
Vlaamse ministers-presidenten: Gaston Geens · Luc Van den Brande · Yves Leterme · Kris Peeters
Fractievoorzitters: Kamer: Servais Verherstraeten · Senaat: Steven Vanackere · Vlaams Parlement: Koen Van den Heuvel · Brussels Hoofdstedelijk Parlement: Paul Delva · Europees Parlement: Ivo Belet (voor de EVP)
Ministers en staatssecretarissen: Federale regering: Kris Peeters · Koen Geens · Pieter De Crem
Vlaamse regering: Hilde Crevits · Jo Vandeurzen · Joke Schauvliege
Brusselse Hoofdstedelijke Regering: Bianca Debaets
Voorgangers: Katholieke Partij · Christene Volkspartij · Katholieke Unie · Katholieke Partij · Katholiek Verbond van België (UCB) · Katholieke Vlaamse Volkspartij (KVV) · Katholiek Blok · Christelijke Volkspartij (CVP)
Nevenorganisaties: JONGCD&V · Vrouw & Maatschappij · CD&V-senioren · CEDER
Zusterpartijen: Centre démocrate humaniste (cdH) · Christlich Soziale Partei (CSP) · Europese Volkspartij (EVP) · Christendemocratische Internationale (CDI)
Standen: Beweging.net · Unie van Zelfstandige Ondernemers (UNIZO) · Boerenbond
Christelijke zuil: Katholieke Kerk in België · Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) · Christelijke Mutualiteiten (CM) · Verbond van Kristelijke Werkgevers en Kaderleden (VKW) · Kristelijke Arbeidersjongeren (KAJ) · Kristelijke Arbeiders Vrouwenbeweging (KAV) · Kristelijke Werknemersbeweging (KWB) · Open, Kristelijk, Respectvol en Actief (OKRA) · Familiehulp · Wit-Gele Kruis · Caritas · Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (VSKO) · Vlaams Verbond van Katholieke Hogescholen (VVKHO) · Scouts en Gidsen Vlaanderen · Chiro · Katholieke Studerende Jeugd - Katholieke Studenten Actie - Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd (KSJ-KSA-VKSJ) · Katholieke Landelijke Jeugd (KLJ) · Landelijke Gilden · Katholiek Vormingswerk van Landelijke Vrouwen (KVLV) · Sporta · Davidsfonds · Pasar · Wereldsolidariteit (WS) · Broederlijk Delen · Groep Arco