Wellen (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wellen
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Wellen Wapen van Wellen
Wellen (België)
Wellen (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Tongeren
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
26,72 km² (2011)
82,97%
10,84%
6,19%
Coördinaten 50° 50' NB, 5° 21' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
7.415 (01/01/2014)
49,83%
50,17%
277,46 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
18,08%
67,25%
14,67%
Buitenlanders 1,82% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Els Robeyns
(sp.a)
Bestuur sp.a, CD&V
Zetels
sp.a-ROB
Open Vld
CD&V
N-VA
19
10
4
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 16.520 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,99% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3830
3830
3831
3832
Deelgemeente
Wellen
Berlingen
Herten
Ulbeek
Zonenummer 012 - 011
NIS-code 73098
Politiezone Kanton Borgloon
Website www.wellen.be
Detailkaart
Wellen Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België
De Sint-Jan-de-Doperkerk

Wellen (Limburgs: Wuèlle of Wille) is een gemeente in de provincie Limburg in België en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon. De gemeente telt ruim 7000 inwoners.

Wellen ligt in Haspengouw, de fruitstreek in zuidelijk Limburg. Onder de inwoners van Zuid-Limburg is Wellen bekend als de Bokkenrijdersgemeente.

Geografie[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Alken   Hasselt   Kortessem 
   Brosen windrose nl.svg   
 Sint-Truiden   Borgloon    

Beken en rivieren[bewerken]

De Herk stroomt aan de westkant van het centrum. Ze komt de gemeente binnen via Borgloon,stroomt daarna langs Berlingen,dan door Wellen en vervolgens verlaat ze de gemeente Wellen en stroomt ze Alken binnen.

Kernen[bewerken]

De fusiegemeente telt naast Wellen zelf nog drie deelgemeenten: Berlingen, Herten en Ulbeek. Geen van deze dorpjes telt meer dan 1000 inwoners. Andere kernen zijn Bos, Beurs, Kukkelberg, Langenakker, Oetersloven, Overbroek, Russelt en Vrolingen.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2006)
I Wellen 16,96 5.561
II Berlingen 2,48 209
III Herten 1,31 150
IV Ulbeek 5,97 907

Bron:Studiecel Demografie Provincie Limburg

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Etymologie[bewerken]

De naam Wellen is afkomstig van het Middelnederlandse "wellene", en betekent bron of put. Er zijn immers vele en spontaan opwellende bronnetjes. Een andere uitleg voor de naam komt van het Latijnse villina terra, en betekent landbouwuitbating. De naam verscheen voor het eerst in schriftelijke bronnen in 1158.

Geschiedenis[bewerken]

Op het grondgebied van Wellen zijn prehistorische voorwerpen gevonden, waaronder een stenen bijl (1894) en silex-steentjes waarmee deze voorwerpen werden geslepen. Ook werd er Romeins aardewerk aangetroffen.

Het is onduidelijk wanneer Wellen precies is ontstaan, maar archeologische vondsten duiden op een vestiging in de Frankische tijd (5e - 7e eeuw). Het puin dat door de rivier de Herk op die plek wordt afgezet, blijkt een geschikte plek voor veeboeren. Wellene of Welnis wordt pas in de tweede helft van de 12e eeuw in 'officiële' bronnen vermeld.

De gemeente was lange tijd verbonden aan de abdij van Munsterbilzen, en dit op zowel administratief, juridisch als kerkelijk gebied. De verbondenheid aan deze abdij komt door de landeigenares die het klooster stichtte rond 670. Landrada stond al haar wereldlijke bezittingen af aan de abdij. Vanaf de 12e eeuw werd de abdij een eerder elitair, adellijk stift voor dames en begon het zich te gedragen als een kapittel van kanunnikessen, geleid door een prinses-abdis. Deze prinses-abdis had verschillende rechten, zoals het tiendrecht en patronaatsrecht en grondrechten en hoogheerlijke rechten. Uiteindelijk noemde zij zich de soevereine vorstin van de abdij en haar gebieden. De door haar benoemde schepenbanken waren onderworpen aan de Loonse wetten, een beroep tegen een veroordeling kon aangetekend worden te Munsterbilzen. Vele Bokkenrijders uit Wellen werden in dit beroep zo tot de doodstraf veroordeeld, op twee jaar tijd 27. Rond 1760 werd in Wellen 40% van de mannelijke bevolking genoemd in de processen rond de bokkerijders. Dankzij dit grote aantal beschuldigingen en doodstraffen kregen de inwoners van Wellen de bijnaam de Bokkenrijders. Negentien al of niet vermeende Bokkenrijders werden in de Wellense Bonderkuil terechtgesteld.

In de 15e eeuw koos Wellen partij tegen prinsbisschop Lodewijk van Bourbon en diens bondgenoten, de Bourgondiërs. De Bourgondiërs, onder leiding van Karel de Stoute, sloegen terug en versloegen de opstandelingen in 1466, nabij de kapel van Oetersloven. In 1467 kwamen ze nogmaals in opstand, waarop de Bourgondiërs, onder leiding van Adolf van Kleef-Ravenstein, het dorp platbrandden en de kerk plunderden.

Verdere krijgshandeling teisterden Wellen, en wel in 1579, tijdens het beleg van Maastricht] door de troepen van Parma; in 1636 waren het de troepen van Jan van Weert; in 1654 en 1657 waren het Lotharingse troepen en in 1673 de Franse troepen van Lodewijk XIV die Wellen onveilig maakten en schattingen oplegden.

Van 1789-1793 was Wellen een belangrijk centrum van de Patriotten, die in opstand kwamen tegen de macht van pastoor en regenten.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Wellen ligt in het kieskanton Borgloon en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Wellen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Hasselt Wellen
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden Borgloon Wellen
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Els Robeyns van de sp.a-ROB. Zij leidt een coalitie van sp.a-ROB en CD&V. Samen hebben ze de meerderheid met 13 op 19 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982[1] 9-10-1988[1] 9-10-1994[1] 8-10-2000[1] 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 17 % 17 % 17 % 17 % 17 % 17 % 19
CVP1/CD&V2 50,351 9 43,861 8 31,861 5 28,361 5 27,31 4 27,662 4 19,422 3
N-VA - - - - - - 11,8 2
PVV1/VLD2/Open Vld3 28,521 5 30,641 5 31,541 5 29,772 5 34,852 6 30,222 5 22,63 4
SP 21,13 3 25,5 4 36,61 7 19,35 3 - - -
ROB - - - 22,53 4 - - -
SP-ROB/sp.a-ROB - - - - 37,85 7 42,11 8 46,19 10
Totaal stemmen 4244 4485 4814 4924 5201 5519 5620
Opkomst % 98,79 97,24 97,25 98,15 95,61
Blanco en ongeldig % 1,53 2,7 2,91 3,53 3,44 3,84 3,61

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Economie[bewerken]

Wellen is altijd een agrarische gemeente geweest, maar hoe langer hoe meer werd de fruitteelt gecombineerd met het wonen in de gemeente. Vooral na de Tweede Wereldoorlog. Buiten de landbouw zijn er ook een aantal industriële bedrijven (of waren), zoals Sentinel (een diskettefabriek, zoals het genoemd wordt in de volksmond) en ANL Plastics (het plastiekfabriek). Beide bedrijven werden door de familie Neven opgericht en uitgebouwd. Sentinel ging in 2004 failliet. Verder is er ook een stroopfabriek in Vrolingen die nog volledig op de traditionele manier te werk gaat.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Wellen heeft een aantal bezienswaardigheden, waaronder een aantal kerkgebouwen:

Andere deelgemeenten[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Wellen bevindt zich in Vochtig-Haspengouw. De plaats is gelegen in de vallei van de Herk, die hier in noordelijke richting stroomt. De hoogte varieert van 40 tot 81 meter. Langs de Herk bevinden zich twee natuurgebieden:

In de 15e en 16e eeuw werd op enkele plaatsen de wijnbouw bedreven, terwijl tegenwoordig de fruitteelt van belang is.

Geboren[bewerken]

Bekende Wellenaren[bewerken]

Sport[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Vrolingen, Herten, Ulbeek, Russelt, Wimmertingen, Berlingen

Externe link[bewerken]