Munsterbilzen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Munsterbilzen
Deelgemeente in België Vlag van België
Munsterbilzen (België)
Munsterbilzen
Situering
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Bilzen Bilzen
Fusie 1977
Coördinaten 50° 53′ NB, 5° 32′ OL
Algemeen
Oppervlakte 6,03 km²
Inwoners
(1/1/2020)
4.585
(760 inw./km²)
Overig
Postcode 3740
Netnummer 089
NIS-code 73006(C)
Detailkaart
Munsterbilzen (Limburg)
Munsterbilzen
Portaal  Portaalicoon   België

Munsterbilzen is een plaats in het zuiden (Haspengouw) van de provincie Limburg en deelgemeente van de stad Bilzen, het was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.

Etymologie[bewerken | brontekst bewerken]

Bilzen komt mogelijk van belisa, een Keltisch woord. Het zou helder water kunnen betekenen, maar wellicht ook op de godheid Belenos betrekking kunnen hebben. Het voorvoegsel Munster- betreft een monasterium (abdij).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Oorspronkelijk was Munsterbilzen mogelijk het centrum van een Merovingisch domein, dat Belisa werd genoemd. Omstreeks 670 werd hier door de Heilige Landrada een vrouwenklooster gesticht, de latere Abdij van Munsterbilzen. In 880 zou het door de Vikingen zijn geplunderd en in de 2e helft van de 10e eeuw opnieuw gesticht. Eind 12e eeuw werd het een adellijk stift. De abdis had de heerlijke rechten van Munsterbilzen, dat toen Monstreblisia werd genoemd, en van grondgebied in de wijde omgeving, waaronder Haccourt, Hallembaye, Wellen en Kleine-Spouwen. Hoewel het gebied onder voogdij stond van het Graafschap Loon, was de abdis tevens prinses van het Heilige Roomse Rijk en ze bestuurde haar gebied als een soevereine vorstin. Vanaf de 16e eeuw werd deze soevereiniteit betwist door het Prinsbisdom Luik, dat Loon al eeuwen daarvoor had geannexeerd, maar pas in 1773 werd de soevereiniteit van de prins-bisschop erkend.

De Onze-Lieve-Vrouweparochie, waarvan het patronaatsrecht en het tiendrecht tot de Abdij behoorden, is ook al oud. De Onze-Lieve-Vrouwekerk was de moederkerk van ongeveer tien andere parochies.

In 1673 kwamen ook de karmelieten naar Munsterbilzen. Zij richtten een Latijnse school op. In 1779 werden zij opgevolgd door de Kapucijnen.

De Abdij van Munsterbilzen werd in 1794 door toedoen van de Fransen opgeheven, maar een deel der gebouwen bleef staan, en in 1895 kwamen hier de -uit Frankrijk verdreven- Zusters van Sint-Jozef (Les soeurs de Saint-Joseph du Bon Pasteur). Zij gaven onderwijs en stichtten ook een psychiatrische kliniek, het Asile Saint‐Joseph pour des femmes aliénées, het tegenwoordige Medisch Centrum Sint-Jozef. Het betrof een zeer groot complex. De zusters stichtten vanuit Munsterbilzen ook kloosters in andere plaatsen. Het klooster in Munsterbilzen werd in 2006 omgebouwd tot een rusthuis voor de zusters, voor de Witte Paters van Afrika, en voor bejaarden uit het dorp.

Het abdijcomplex vormt het centrum van het dorp. Het landbouwgebied lag ten zuiden van dit dorp en ten noorden lag heidegebied, dat in de loop van de 19e eeuw werd ontgonnen. In de loop van de 19e en 20e eeuw breidde de bebouwing zich in noordelijke en zuidelijke richting uit. In 1863 werd de spoorlijn Hasselt-Bilzen-Tongeren aangelegd, en in 1910 de tramlijn Genk-Luik. Hierdoor kon in Munsterbilzen ook de tuinbouw zich ontwikkelen, waarvan de producten over grotere afstanden konden worden vervoerd. Na 1930 werd overgeschakeld op bloementeelt.

Na de Tweede Wereldoorlog vestigden zich ook enkele industriële bedrijven in Munsterbilzen. Het betrof hout- en metaalconstructiebedrijven, een betonfabriek, een frisdrankenfabriek (Perron) en een diamantwerkerij.

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Onze-Lieve-Vrouw Tenhemelopnemingskerk

Recente archeologische ontdekkingen[bewerken | brontekst bewerken]

In juni 2006 zijn er bij wegwerkzaamheden aan de N730, in de onmiddellijke omgeving van de kerk van Munsterbilzen, een tiental zeldzame boomgraven ontdekt. De uitgeholde boomstammen, met skelet, zijn uniek in Vlaanderen. Ze zijn meer dan duizend jaar oud.

Natuur en landschap[bewerken | brontekst bewerken]

Munsterbilzen ligt op een hoogte van 43 tot 60 meter, zuidelijk van het Kempens Plateau, in vochtig-Haspengouw. In het noorden loopt het Albertkanaal en ten zuiden daarvan ligt het natuurgebied Munsterbos, waar en aantal beken bij elkaar komen om gezamenlijk de Munsterbeek te vormen, welke na ongeveer een kilometer in de Demer uitmondt.

Nabijgelegen kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Bilzen, Hoelbeek, Gellik, Zutendaal

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Munsterbilzen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.