Diepenbeek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Diepenbeek
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Diepenbeek Wapen van Diepenbeek
Diepenbeek
Diepenbeek
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
41,19 km² (2011)
69,52%
15,79%
14,69%
Coördinaten 50° 54' NB, 5° 25' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
18.666 (01/01/2014)
50,23%
49,77%
453,19 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
19,80%
65,65%
14,55%
Buitenlanders 2,90% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Patrick Hermans
(Puur Diepenbeek)
Bestuur Puur Diepenbeek
N-VA
CD&V
Open Vld
Zetels
Puur Diepenbeek
N-VA
Daad
sp.a
CD&V
Open Vld
Groen
25
6
5
4
4
3
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 17.363 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,06% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3590
Deelgemeente
Diepenbeek
Zonenummer 011
NIS-code 71011
Politiezone HAZODI
Website www.diepenbeek.be
Detailkaart
Diepenbeek Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Diepenbeek is een gemeente in de Belgische provincie Limburg. Diepenbeek is centraal gelegen tussen drie aangrenzende steden: Hasselt, Genk en Bilzen. De gemeente telt ongeveer 18.000 inwoners en behoort tot het gerechtelijk kanton en kieskanton Hasselt.

Geschiedenis[bewerken]

Diepenbeek werd in 1092 voor het eerst vermeld als Tidebachen, de beek van Teudo. Oorspronkelijk was Diepenbeek een vrije heerlijkheid. De heerlijkheid werd in de eerste helft van de 13e eeuw betwist door de prinsbisschoppen van Luik en de hertogen van Brabant. Uiteindelijk werd Diepenbeek een Luiks leen, maar vanaf 1266 was er ook Brabantse afhankelijkheid. In 1359 kwam, met de dood van Hendrik van Diepenbeek, een einde aan de status van vrije heerlijkheid. Families die de heerlijkheid tot de 17de eeuw in handen hadden waren Van Diepenbeek, De Sombreffe, Van Schoonvorst, Van Gavere, Van Horne en Van Merode. Door aankopen in 1663 en 1678 door Landcommandeur van Alden Biesen, Edmond Godfried von Bocholtz (1657-1690) kwam de heerlijkheid voor 133 jaar in het bezit van de Duitse Orde. De Duitse Orde betaalde 346 000 gulden voor de aankoop tegen 12 000 gulden door de Diepenbekenaren jaarlijks te betalen rente. Er rest nog een oude slottoren en een 18e eeuwse rentmeesterwoning. Deze laatste werd in de helft van de 18e eeuw gebouwd door Landcommandeur von Sickingen van Alden Biesen en huisvest nu een notariaat. De Rooiermolen, een banmolen van rond 1600 op de Stiemerbeek was voor de helft eigendom van Alden Biesen. Het Diepenbeekse paenhuis (brouwerij), destijds gebouwd door landcommandeur van Wassenaar van Alden Biesen, werd in 1954 afgebroken en heropgebouwd in het openluchtmuseum Bokrijk.

Midden 11e eeuw werd een Romaanse kerk met toren gebouwd. In 1235 werd het patronaatsrecht en het tiendrecht toegekend aan de Abdij van Villers, om in 1382 overgedragen te worden aan het Sint-Lambertuskapittel.

De heide, ten noorden van de Demer, werd in de loop van de 19e eeuw bebost. Tot 1879 werd er ijzeroer gewonnen en stak men er turf. In de daardoor ontstane vijvers werd vis gekweekt.

Geografie[bewerken]

Diepenbeek, doorsneden door vele naar de Demer aflopende beken, ligt op de zuidwestelijke uitloper van het Kempisch Plateau. De afwatering en de aanwezige vijvers ontstaan door turfwinning en delving van ijzerzandsteen zorgen voor een typisch wijerlandschap dat toeristisch aantrekkelijk is. Deze omgeving trok een bijzondere fauna aan zoals de door Diepenbeek geadopteerde boomkikker, de roerdomp en het woudaapje.

Diepenbeek profileert zich de laatste jaren steeds meer als onderdeel van Haspengouw sinds het toetrad tot Toerisme Haspengouw. In het noorden doorsnijdt het Albertkanaal de gemeente, in het zuiden de autoweg E313, Antwerpen-Luik. Door de dorpskern loopt de oude steenweg van Hasselt naar Bilzen en verder naar Maastricht. De gemeente heeft een station aan de spoorlijn Antwerpen-Hasselt-Luik, die parallel met de steenweg loopt. Diepenbeek is een residentiële gemeente gelegen tussen de drukke centra Hasselt en Genk.

Naast het centrum bestaat de gemeenten uit een aantal wijken en gehuchten: ten noorden van de spoorweg en de steenweg zijn dit Lutselus, Rozendaal, Piannesberg, Dorpheide, Rooierheide, Bijenberg; in het zuiden liggen Pampert, Reitje, Keizel, Zwartveld en het Crijt.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Hasselt, Genk, Kortessem, Beverst, Vliermaalroot, Romershoven

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Diepenbeek ligt in het kieskanton Hasselt (dewelke hetzelfde is als het provinciedistrict Hasselt), het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Diepenbeek Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Hasselt Diepenbeek
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Hasselt Hasselt Diepenbeek
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

College van Burgemeester en Schepenen[bewerken]

Burgemeester is Patrick Hermans (Puur Diepenbeek). Hij leidt een coalitie bestaande uit Puur Diepenbeek, Open Vld, N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 25 zetels.

College van Burgemeester en Schepenen 2013-2018
Burgemeester Patrick Hermans (Puur Diepenbeek)
Schepenen Jos Leroi (CD&V)
Miet Nelissen (Puur Diepenbeek)
Peter Prévot (Open Vld)
Karen Alders (N-VA)
Rik Kriekels (N-VA)
Voorzitter gemeenteraad Giedo Wysmans (CD&V)

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1830 - 1841 Cornelis Machiels
1841 - 1876 Matheus Constantinus Palmers
1876 - 1879 Renier Grosemans
1879 - 1884 Joannes Nicolaes Achten
1885 - 1908 Laurens Machiels
1908 - 1921 Hendrik Gisbertus Vandebroek
1921 - 1939 Jean-Marie Eugenius Schoofs
1939 - 1942 Leonard Mathijs Eersels
1942 - 1944 Louis Herman Rochus
1944 - 1947 Leonard Mathijs Eersels
1947 - 1954 Joannis Laurentius Buntinx
1954 - 1959 Jannes Gerardus Vandormael
1959 - 1965 Hendericus Engelbertus Slegers
1965 - 1983 August Voets (VOETS)
1983 - 1995 Jos Thys (CVP)
1995 - 2012 Etienne Steegmans (CVP / CD&V)
2013 - heden Patrick Hermans (PUUR)

Legislatuur 2001 - 2006[bewerken]

De winnaars van de verkiezingen waren VLD (van 1 naar 5 zetels) en de Vrije Democraten Diepenbeek (VDD). Beide partijen sloten een coalitie van 16 op 25 zetels.

Legislatuur 2007 - 2012[bewerken]

CD&V en VDD gingen in kartel naar de kiezer onder de naam CD&VDD. De partij wist echter slechts 11 van de 16 (opgeteld resultaat van de uitslag in 2000) mandaten te behouden. sp.a werd de grote winnaar (van 2 naar 8 mandaten). Aanvankelijk was er sprake van een coalitie met sp.a en later met VLD. Door het feit dat er echter twee VLD-mandatarissen ontslag namen en Martha Roux (CD&VDD) besloot als onafhankelijke te zetelen, had deze laatste mogelijke coalitie onvoldoende handtekeningen om het schepencollege te mandateren.

Vervolgens kwam het tot een coalitie tussen sp.a, VLD, Groen! en de onafhankelijk zetelende Martha Roux. Aangezien burgemeester Etienne Steegmans (CD&VDD) reeds benoemd was, kwam Diepenbeek in de uitzonderlijke situatie van een oppositie-burgemeester met een schepencollege van een andere meerderheid. Schepenen waren Pierre Leuraers, Eddy Heleven (beide VLD), Frank Keunen, Patrick Hermans (beide sp.a) en Hugo Leroux (Groen!). OCMW-voorzitster was Martha Roux.[1] In oktober 2009 volgde Brigitte Bodson partijgenoot Eddy Heleven op als schepen.[2] In september 2010 verliet gemeenteraadslid Patrick Hermans de sp.a.[3][4]

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Bij de verkiezingen van 2012 had de kiezer de keuze uit maar liefst zeven kieslijsten. Daarbij twee nieuwe spelers: de sp.a-scheurlijst 'Politiek Uit Uw Regio-Diepenbeek' (PUUR)[5] van Patrick Hermans en 'De Andere Aanpak in Diepenbeek' (DAAD) van LDD-er Lode Vereeck.[6].

Burgemeester werd Patrick Hermans (PUUR), hij leidt een coalitie van PUUR, CD&V, Open Vld en N-VA.[7] Voorts is het schepencollege samengesteld uit Jos Leroi (CD&V), Miet Nelissen, Suzy Wolfs (beide PUUR), Peter Prévot (Open Vld) en Karen Alders (N-VA). OCMW-voorzitter is Rik Kriekels (N-VA) en Giedo Wysmans is voorzitter van de gemeenteraad.[8]

Na de overstap van Lode Vereeck naar Open Vld, besloot DAAD laatst genoemde (alsook Jan Beyens) uit de partij te zetten. Jan Beyens besloot daarop als onafhankelijke te zetelen.[9] In juni 2016 werd bekend dat DAAD zou opgaan in PUUR. Jos Wolfs ging niet mee over en zetelt sindsdien als onafhankelijke.[10]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[11] 10-10-1982[11] 9-10-1988[11] 9-10-1994[11] 8-10-2000[11] 8-10-2006[12] 14-10-2012[13]
Stemmen / Zetels % 23 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25
CDP1 / CVP2 / CD&VDD3 / CD&V4 29,881 7 35,372 11 45,932 14 36,382 10 20,572 5 38,623 11 11,884 3
SP1 / sp.a2 12,741 2 14,831 4 17,241 4 11,841 2 11,491 2 28,052 8 14,772 4
PVV1 / VLD2 / VLD-Vivant3 / Open Vld4 - 5,251 0 9,181 1 7,242 1 17,82 5 15,193 3 9,844 2
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - - 7,071 1 7,091 1 6,281 1 7,022 1 8,393 1
N-VA - - - - - - 17,52 5
DAAD - - - - - - 16,69 4
PUUR - - - - - - 20,90 6
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - - 7,131 1 11,122 2 -
VOETS1 / DVP2 / VDD3 / VVD4 57,381 14 30,591 9 20,592 5 37,453 11 36,734 11 - -
VU - 7,63 1 - - - - -
PVDA - 0,64 0 - - - - -
OOG - 5,7 0 - - - - -
Totaal stemmen 8774 10363 11540 12199 12779 12921 13053
Opkomst % 97,39 97,08 95,77 96,61 93,50
Blanco en ongeldig % 3,99 4,54 3,86 4,27 4,28 3,5 3,5

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Diepenbeek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • de Sint-Servatiuskerk aan het Marktplein. In 1997 werd de 500e verjaardag van de toren gevierd. In de kerk zijn 17e-eeuwse houten gepolychromeerde beelden te vinden.
  • het gemeentehuis. Daterend van 1914 en neogotisch van stijl. In 1978 werd het aanzienlijk uitgebreid.
  • de kiosk op de stemmige Varkensmarkt
  • de Rentmeesterij van Alden Biesen, ook het kasteel van Diepenbeek genoemd, aan de Stationsstraat. Op het domein bevindt er zich ook een 12e eeuwse ronde slottoren van de waterburcht van de vrijheren van Tiedebeken.
  • de oude Bouquetwinning met tiendenschuur. Rond 1243 vermaakte Jacobus, vrijheer van Diepenbeek, de Bouquethoeve aan de abdij van Villers. De zeer ruime tiendenschuur meet 45 bij 12 meter.

De Cromlech[bewerken]

Op drie plaatsen bevonden zich steencirkels of cromlechs in Diepenbeek; op het Tombeveld, aan het Kapelveld en aan de Kruisveldstraat. De site aan het Tombeveld was de grootste met stenen gepositioneerd in een rechthoek van 60 op 70 meter. De cromlech aan het Kapelveld was cirkelvormig met een centrale menhir.

Beide sites werden in de 19de eeuw geplunderd en verstoord door o.a. het gemeentebestuur van Hasselt. De stenen werden verwijderd en vervoerd naar Hasselt, waar ze onder meer gebruikt werden als voetstuk voor het standbeeld van Hendrik van Veldeke aan de Thonissenlaan en als versiering van de tuin van het Atheneum. De site aan de Kruisveldstraat, werd pas in 1979 ontdekt door de Heemkundige kring, één meter onder het maaiveld. De opgraving gebeurde op amateuristische wijze. Er werd niet eens een opgravingsplan opgesteld. Nadat er steeds meer overlast ontstond door het uitvoeren van heidense rituelen, werd deze cromlech opnieuw bedekt, waardoor deze momenteel niet meer zichtbaar is.

Natuur en landschap[bewerken]

Diepenbeek is gelegen in het Demerdal en ligt op de grens van de Kempen in het noorden en vochtig-Haspengouw in het zuiden. Zijbeken van de Demer zijn onder meer: Galgebeek en Kaatsbeek. De zuidgrens van de gemeente wordt gevormd door de Oudebeek en de Winterbeek.

Diepenbeek bezit verschillende mooie natuurgebieden, die vrij toegankelijk zijn op de aangeduide wandelpaden. Deze gebieden worden doorkruist door zorgvuldig bewegwijzerde fietsroutes, deeluitmakende van het Limburgse fietsroutenetwerk. De gebieden zijn:

Cultuur[bewerken]

Heraldiek[bewerken]

Gemeentewapen[bewerken]

Het wapen van de Duitse Orde nl een sabel breedarmig kruis op zilver veld, werd bij Koninklijk Besluit van 6 februari 1962 aan Diepenbeek toegekend. Beschrijving van het wapen: Van zilver met een breedarmig kruis van sabel, het schild geplaatst voor een Heilige Servatius rechtstaand, naar voren gekeerd, met nimbus, gekleed met zijn bisschoppelijke gewaden, houdend in de rechterhand een sleutel en in de linkerhand een bisschopsstaf, de kromming naar buiten gekeerd, alles van goud.

Gemeentevlag[bewerken]

De gemeentevlag werd toegekend bij Ministerieel Besluit van 8 juli 186. Beschrijving: twee even lange banen van rood en geel met op op het midden een wit schild met een zwart breedarmig kruis.

Bibliotheek[bewerken]

Vanaf 16 september 2006 is de nieuwe bibliotheek op het Marktplein in werking. De voorgevel bestaat uit een grote glazen wand, van waarachter men een mooi uitzicht heeft op de markt. Op het gelijkvloers is de audiovisuele afdeling, de jeugdboeken- en de internetafdeling. Op de eerste verdieping is de fictie- en non-fictieafdeling gehuisvest. De bibliotheek organiseert iedere maand een tentoonstelling, neemt deel aan de jeugdboekenweek en de bibliotheekweek in oktober.

Media[bewerken]

Sinds 2007 geeft het gemeentebestuur een vernieuwd tweemaandelijks informatieblad "Teng" uit in kleurendruk. "Teng" staat voor "bericht" in het plaatselijk dialect.

Mobiliteit[bewerken]

Spartacusplan[bewerken]

De geplande tramlijn Hasselt - Maastricht, deel van het Spartacusplan zal Diepenbeek doorkruisen en een stopplaats opleveren aan het bestaande station. Deze tramlijn zal plaatselijk parallel lopen aan de bestaande spoorverbinding.

Carpoolparking autoweg E313[bewerken]

Aan de oprit van de autosnelweg E313, aan het punt N76/A13 uitrit 30 in Diepenbeek, is er een verlichte carpoolparking aangelegd met een capaciteit van 100 wagens. De lokale politie houdt regelmatig toezicht.

Economie[bewerken]

Bedrijven zijn verspreid over heel de gemeente: KMO-zone Centrum (Demerstraat en Industrielaan), de ambachtelijke zone Muggenberg (Verbindingslaan, Katteweidelaan, Ambachtsstraat en Muggenbergstraat), en het lokaal bedrijventerrein Dorpsveld. Diepenbeek telde in 2006 5503 werknemers verspreid over landbouw (1,56 %), bouwnijverheid (5,56 %), industrie (15,02 %) en de tertiaire sector (77,80 %).

In de buurt van de onderwijsinstellingen van de Campus Diepenbeek ligt sinds 1989 het Wetenschapspark Limburg van 12 ha groot, met onder meer het Expertisecentrum voor Digitale Media, EDM. Wetenschapspark Limburg NV beheert op de campus een aantal gebouwen waar hightechbedrijven en instituten zijn gevestigd. De bedrijven op het Wetenschapspark werken samen met onderzoeksinstituten en onderwijsinstellingen van de campus. Er is een uitbreidingszone van 20 ha voorzien.

Daarnaast maakt Diepenbeek deel uit van het Economisch Netwerk Albertkanaal. In 2005 werd het Marktplein volledig opnieuw aangelegd.

Onderwijs[bewerken]

De gemeente heeft alle onderwijsniveaus op haar grondgebied: van de basisschool, over het middelbaar tot universitair onderwijs met eveneens volwassenenonderwijs voor sociale promotie (lerarenopleiding). Op het grondgebied van Diepenbeek ligt een universitaire campus, met daarop de Universiteit Hasselt en diverse hogescholen (Katholieke Hogeschool Limburg, Hogeschool PXL).

Sport[bewerken]

Bekende (ex-)Diepenbekenaren[bewerken]