Pro Patria (studentenvereniging)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leden van Pro Patria tijdens de Nijmeegse Vierdaagse van 1931.

De Koninklijke Leidsche Studenten Vereeniging tot Vrijwillige Oefening in den Wapenhandel "Pro Patria", opgericht op 3 november 1866, is de studentenweerbaarheid van Leiden en is een subvereniging van de LSV Minerva.

Geschiedenis[bewerken]

Monument voor L.J.W. Beeckman, 1832[1]

Hoewel studenten uit Leiden al eerder de wapens opnamen, zoals de Leidsche Vrijwillige Jagers tijdens de Belgische Opstand in 1830 (een plaquette in de Pieterskerk herinnert aan Lodewijk Justinus Wilhelmus Beeckman, die hierbij het leven liet), werd Pro Patria pas in 1866 opgericht. Dit gebeurde onder de invloed van de Pruisische dreiging, die in het hele land milities deed oprichten, maar ook om de Leidsche militaire inzet van studenten meer continuïteit te verschaffen en de tradities van de Leidsche Vrijwillige Jagers voort te zetten. Nog steeds worden ieder jaar, tijdens de dies van Pro Patria, Beeckman en de Vrijwillige Jagers herdacht. Tijdens de voorlaatste reünie van de Leidsche Vrijwillige Jagers in 1871 werd Pro Patria officieel gemachtigd het vaandel van de Vrijwillige Jagers te voeren, nadat het bij deze gelegenheid door de oud-commandant ceremonieel was overgedragen. Hiermee werd nog eens bevestigd dat Pro Patria werd geacht een voortzetting van de Leidsche Vrijwillige Jagers te zijn.

Naast het beoefenen van de schietsport neemt Pro Patria deel aan legermanoeuvres, brengt het bezoeken aan verschillende defensieonderdelen, loopt een delegatie de Vierdaagse en levert het een bijdrage aan de erewacht op het Binnenhof tijdens Prinsjesdag. Pro Patria doet tevens mee aan Veteranendag als ceremoniële wacht. Ook bij de trouw en rouw van leden van het Koninklijk Huis verricht Pro Patria ceremoniële taken, evenals bij bezoeken van de vorstin aan de Leidse Academie. Daarnaast belegt Pro Patria discussieavonden over internationale veiligheidsvraagstukken. Verder is Pro Patria ook een gezelligheidsvereniging en onderscheidt zich door de aanwezigheid en betrokkenheid van veel jonge en oude reünisten.

De Gardegrenadiers zijn het moederregiment van Pro Patria. Evenals de grenadiers voeren de leden van Pro Paria als embleem de springende granaat op hun uniform. prins Bernhard was beschermheer van Pro Patria. Jaarlijks ontving hij het bestuur, tezamen met de besturen van de overige corporale weerbaarheden. Na het overlijden van prins Bernhard is de Inspecteur-generaal der Krijgsmacht de beschermheer geworden van Pro Patria.

Op 10 mei 1946 ontving Sir Winson Churchill een eredoctoraat in Leiden uit handen van prof. Cleveringa. Een erewacht van Pro Patria stond, met oud-verzetsman en Ridder Militaire Willems-Orde, Pierre Louis d’Aulnis de Bourouill als commandant, opgesteld bij de Academie.

Bij de inhuldiging van Koningin Juliana in 1948 trad Louis d'Aulnis wederom op als commandant van het Pro Patria-detachement. Tot vermaak van de Pro Patrialeden dienden ook de hoogste militairen voor de Willemsorde van hun commandant te salueren.

Bij de brand van Sociëteit Minerva op 3 december 1959 ging het merendeel van de uniformen verloren. Dankzij de Leidsche Vereniging van Industriëlen kwam Pro Patria in het bezit van 80 nieuwe uniformen. Tijdens een plechtige bijeenkomst bij molen De Valk werden de uniformen op 11 juni 1960 door de voorzitter van de Leidsche Industriëlen aan Pro Patria overgedragen.

Nadat zij tijdens een militaire oefening in 1984 een rookbom hadden gegooid in het slaapvertrek van de Haagse studentenweerbaarheid Pro Libertate werd Pro Patria tijdelijk uitgesloten van deelname aan militaire oefeningen.[2] In 1990 waren Pro Patria (en de Delftse studentenweerbaarheid) niet welkom voor deelname aan de erewacht op het Binnenhof tijdens Prinsjesdag, omdat zij zich het jaar daarvoor niet aan het protocol hadden gehouden. De Leidenaren werd kwalijk genomen dat zij geen exercitiegeweren bij zich hadden.[3]

Aan het begin van de 21ste eeuw is Pro Patria nog steeds een actieve vereniging en nam met de andere studentenweerbaarheden deel aan de erewachten tijdens Prinsjesdag, het huwelijk van kroonprins Willem Alexander en Máxima Zorreguieta en bij de begrafenissen van Koningin Juliana, prins Claus en prins Bernhard.
Sinds 1999 kent Pro Patria ook vrouwelijke leden, al werden pas begin 2004 de statuten hiervoor aangepast. In datzelfde jaar trad ook het eerste 'gemengde' bestuur aan. Zij werd daarmee de eerste corporale studentenweerbaarheid met vrouwelijke bestuursleden. Op 4 mei 2011 deed Pro Patria voor het eerst ceremonieel mee aan de Nationale Dodenherdenking op de Waalsdorpervlakte.

d'Aulnis inspecteert Pro Patria op het Binnenhof tijdens Prinsjesdag

Bekende oud-leden[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. K.J.F.C. Kneppelhout van Sterkenburg: 'De Gedenkteekenen van de Pieterskerk te Leyden', Leiden, 1864, blz 32 (tekst) resp. 108 (beeld)
  2. "Een barstje in de fonkelende tradities van Pro Patria. Na Waterloo is er toch nog iets veranderd", NRC Handelsblad, Rotterdam, 19 mei 1984. Geraadpleegd op Delpher op 7 oktober 2016
  3. "Studenten geweerd uit erewacht op Prinsjesdag", NRC Handelsblad, Rotterdam, 13 september 1990. Geraadpleegd op Delpher op 07 oktober 2016

Literatuur[bewerken]

  • Pro Patria 1949-1966, uitgave ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan, Leiden, 1966
  • Pro Patria 1966-2016, uitgave ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan, Leiden, 2016