Sloterkade

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Sloterkade
Detail van de Nieuwe Accurate Kaart van Amstellandt uit 1717, met de Sloterkade in geel
Detail van de Nieuwe Accurate Kaart van Amstellandt uit 1717, met de Sloterkade in geel
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam-West
Begin Surinamestraat
Eind Rijnsburgstraat
Algemene informatie
Genoemd naar Sloten
Naam sinds Middeleeuwen
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam
Bankgirocentrale achter het Aalsmeerder Veerhuis, 1970
Sloterkade 143-144 (april 2019)
Sloterkade 147-152; links Zeilbrug (april 2019)

De Sloterkade is een straat in Amsterdam-Zuid.

Geschiedenis en ligging[bewerken]

De straat Sloterkade ligt op de westelijke kade van de Schinkel. Ze ligt daarmee in het verlengde van de Baarsjesweg. Aan de overzijde van de waterweg ligt de Schinkelkade. De beide kaden worden met elkaar verbonden door de Overtoomsesluis, de Théophile de Bockbrug en de Zeilbrug.

De kade vormt al vanaf de middeleeuwen de aansluiting van de Heiligeweg (met later de Overtoom) op de Sloterweg. De eeuwenoude weg, ook wel Sloterstraatweg genoemd, kreeg per raadsbesluit Gemeente Amsterdam op 22 maart 1922 officieel de naam Sloterkade. Ze werd daarbij vernoemd naar de voormalige gemeente Sloten, die een jaar eerder was geannexeerd.

De straat begint bij de Surinamestraat met de brug Overtoomsesluis en loopt vervolgens zuidwaarts en ging bij het begin van het Jaagpad over in de Sloterweg, die naar aan Sloten leidde. Vanwege herinrichting van de buurt voor woningbouw en de komst van de Rijksweg 10 werd de Sloterweg ingekort tot aan de Johan Huizingalaan en de directe verbinding tussen Sloterkade en het overblijvende deel van de Sloterweg ging verloren. Het stukje Sloterweg tussen de Sloterkade en Aalsmeerplein met daaraan nog gelegen Begraafplaats Huis te Vraag bleef bestaan maar kreeg in 1973 de nieuwe naam Rijnsburgstraat.

Tussen 1818 en 1923 bevond zich (nabij de huidige Zeilbrug) een tolhek op de Sloterkade, waar tol moest worden betaald voor gebruik van de straatweg naar Sloten.

Van 13 augustus 1918 tot 1 juni 1921 reed de Gemeentetram Sloten komende uit de Jacob Marisstraat en Weissenbruchstraat over de Sloterkade. Op 1 juni 1921 werd de lijn, 5 maanden na de annexatie,[1] overgenomen door de Gemeentetram Amsterdam en kreeg administratief het lijnnummer 21. Na eerst gedeeltelijk en naderhand geheel als tractortram lijn 21 te hebben gereden werd de lijn op 3 december 1925 geheel vervangen door buslijn G die nog tot 22 juni 1929 over de Sloterkade reed maar toen werd verlegd naar naastgelegen straten.

Bebouwing[bewerken]

Langs de kade is al bebouwing sinds de Middeleeuwen. Op de grens tussen Sloten en Nieuwer-Amstel legden de schepen aan die opvarenden naar en van Amsterdam brachten bij de Overtoom, later Overtoomse Sluis. Uit die tijd dateert bijvoorbeeld het Aalsmeerder Veerhuis (1634), dat onderdak en ander gerief bracht aan gasten (aan de overzijde van de Schinkel stond het Leidse Veerhuis). Er lag hier in de Schinkel bovendien een Overtoom (ter hoogte van de Andreas Schelfhoutstraat). Op de Nieuwe Accurate Kaart van Amstellandt uit 1717 zijn dan ook de namen van de uitspanningen Boutenburg, Colchester en Nieuwe Plaats Royal te vinden. Toen Amsterdam de zaak overnam, kwam er rigoureuze woningbouw aan deze zijde van de Schinkel. Amsterdam bouwde hele woonwijken achter de bestaande huizen langs de waterweg. In de loop der jaren verdween steeds meer oudere bebouwing om plaats te maken voor nieuwbouw. Het duidelijkste voorbeeld waarvan was lange tijd de combinatie van het Aalsmeerder Veerhuis met als buurpand een modern kantoorpand van de Bankgirocentrale (nu een appartementencomplex). In de 21ste eeuw kenmerkt de kade en de omgeving, de Hoofddorppleinbuurt, zich door gentrificatie.

Opvallende gebouwen[bewerken]

Een aantal karakteristieke gebouwen:

  • Sloterkade 1-9 is een onderdeel van een complex dat zich uitstrekt over de Surinamestraat 1-11 en Surinameplein 1-27; de architect Jordanus Roodenburgh ontwierp een bouwblok in de stijl van de Amsterdamse School; het dateert uit de periode 1927-1929 (alhoewel het laatste stuk aan het Surinameplein pas in 1950 werd afgebouwd); gemeentelijk monument;
  • Sloterkade 21 is het Aalsmeerder Veerhuis met datumstenen 'Anno 1634' uit het pre-stedelijke tijdperk; het bevond zich in de jaren 40 en 50 in deplorabele staat en werd rond 1964 gerestaureerd, rijksmonument;[2]
  • Sloterkade 22-29; de oorspronkelijke huizen maakten hier in de periode 1969 tot 1971 plaats voor het gebouw van de Bankgirocentrale; doordat de rooilijnwetgeving nog uit de Slotense periode stamde kon hier een relatief groot bouwvolume neergezet worden naar een ontwerp van Henri le Grand en Paul Selle; het gebouw van beton en glas werd echter al snel te klein voor de gebruiker; de bankcentrale vertrok, het kende enige jaren leegstand voordat het rond 2000 tot appartementencomplex werd omgebouwd onder leiding van de architect Charles Vandenhove; daarbij kreeg het gebouw een geheel nieuwe voorgevel en een nieuwe naam Plaats Royaal een verwijzing naar een oude buitenplaats vermeld op de kaart uit 1751;[3]
  • Sloterkade 31 en 32 zijn prestedelijke bebouwing;
  • Sloterkade 33 tot en met 40 uit 1978 tot en 1980 betreft sociale woningbouw naar een ontwerp van Sier van Rhijn; winnaar van de Merkelbachprijs;
  • Sloterkade 134-140; 'Sloterstyn', gebouwd als kantoorpand, enige tijd voerde RTV Noord-Holland hier kantoor en studio (en noemde een programma naar het gebouw); het gebouw werd in 2007 door Kentie en Partners verbouwd tot appartementencomplex met woningen en winkels, waaronder een Hemafiliaal; het gebouw werd gestript tot op het casco en opnieuw opgetrokken;
  • Sloterkade 141-143; drie pandjes uit het tijdperk van prestedelijke bebouwing; alle drie zijn gemeentelijke monumenten;
  • Sloterkade 147-152; Hoofddorpweg 2-8, bouwblok uit circa 1941 naar een ontwerp van Piet Zanstra, Jan Giesen en Karel Sijmons met opvallende kromming in gevel en oranjerood baksteen tegenover beige gevelelementen; gemeentelijk monument;
  • Sloterkade 162; in 1934 werd hier de Victoriabioscoop geopend naar ontwerp van Anton Hamaker; rond 1988 gesloopt en vervangen door appartementen (157-160);
  • Sloterkade 161-168; fabriekscomplexen, onder andere van een chemische wasserij en ververij met latere gebruiker AEG en Indoor Lampen; werd in 1999 onder leiding van Köther, Salman en Koedijk architecten verbouwd tot appartementencomplex 'Lightfactory', refererend aan de lampenfabriek; een deel van de nieuwbouw werd over de oudbouw gebouwd.[4]