Tram van Graz

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Netplan van de Tram van Graz; 2012.
Wagen 222, Jakominiplatz, 1989
Variobahn 205 op lijn 4, aan de halte Dr. Lister-Gasse; 2014.
Cityrunner 665 op de Jakominiplatz; 2007.
Gelede wagen 602, met lagevloermiddenbak, op lijn 1 aan de halte Mariatrost; 2013.
Gelede wagen 505 op lijn 6 op de Erzherzog-Johann-Brücke; 2013.
Gelede wagen 282 op lijn 1 naar Mariatrost; 1977.

De tram van Graz is de belangrijkste vorm van openbaar vervoer in de hoofdstad van de Oostenrijkse deelstaat Stiermarken.

Op 8 juli 1878 werd in Graz de eerste paardentramlijn geopend. Vanaf 1899 werd het trambedrijf geëlektrificeerd. De tram wordt geëxploiteerd door de Holding Graz Linien, voorheen Grazer Verkehrsbetriebe (GVB), een dochteronderneming van het gemeentelijk nutsbedrijf Grazer Stadtwerke AG. Er worden jaarlijks circa 52 miljoen reizigers per tram vervoerd.

Het normaalsporige tramnet heeft een lijnlengte van totaal 66,4 kilometer en telt 82 haltes. Het tramnet wordt bediend door zes lijnen. De lijnen 1 en 7 kruisen het centrum van oost naar west. Lijn 7 loopt van het zuidwesten via het centrum naar het oosten en lijn 1 loopt van het noordwesten via het centrum naar het noordoosten. De lijnen 4 en 5 lopen van noord naar zuid. De lijnen 3 en 6 lopen vanaf het centraal station via het centrum naar het zuidoosten. Het centrale overstappunt is halte Jakominiplatz.

Recente uitbreidingen[bewerken | brontekst bewerken]

In de afgelopen jaren zijn de lijnen 4, 5 en 6 verlengd. Lijn 5 is een paar honderd meter verlengd naar het nieuwe OV-knooppunt in Puntigam. Lijn 4 is 1,4 kilometer verlengd vanaf eindpunt Libenau naar Murpark en lijn 6 werd met 1,7 kilometer verlengd van Sankt-Peter Schulzentrum naar Peterstal.

Lijnen[bewerken | brontekst bewerken]

  • Lijn 1: Eggenberg/UKH – Alt-Eggenberg – Schloss Eggenberg – Janzgasse – Vinzenzgasse – Georgigasse – Alte Poststraße – Waagner-Biro-Straße – Eggenbergergürtel – Esperantoplatz – Roseggerhaus – Südtiroler Platz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Kaiser-Josefplatz – Maiffredygasse – Lichtenfelsgasse – Merangasse – Reiterkaserne – Tegetthofplatz – Lenaugasse – Hilmteich – Schönbrunngasse – Mariagrün – Kroisbach – Sankt-Johann – Rettenbach – Wagnesweg – Waldhof – Teichhof – Tannhof – Mariatrost
  • Lijn 3: Hauptbahnhof – Eggenbergergürtel – Esperantoplatz – Roseggerhaus – Südtiroler Platz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Dietrichsteinplatz – Mandellstraße – Rechbauerstraße – Herz-Jesu-Kirche – Schillerplatz – Krenngasse
  • Lijn 4: Andritz – Grazer Straße – Maut Andritz – Robert-Stolz-Straße – Carnerigasse – Seniorenzentrum – Hasnerplatz – Lange Gasse – Keplerbrücke – Schlossbergbahn – Schlossbergplatz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Finanzamt – Steyrergasse – Jakominigürtel – Stadthalle – Fröhlichgasse – Ostbahnhof – Jauerburggasse – Liebenau – Murpark
  • Lijn 5: Andritz – Grazer Straße – Maut Andritz – Robert-Stolz-Straße – Carnerigasse – Seniorenzentrum – Hasnerplatz – Lange Gasse – Keplerbrücke – Schlossbergbahn – Schlossbergplatz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Finanzamt – Steyrergasse – Jakominigürtel – Josefkirche – Neuholdaugasse – Karlauer Gürtel – Puchstraße – Dornschneidergasse – Lauzilgasse – Zentralfriedhof – Plachelhofstraße – Maut Puntigam – Puntigam
  • Lijn 6: Hauptbahnhof – Eggenbergergürtel – Esperantoplatz – Roseggerhaus – Südtiroler Platz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Dietrichsteinplatz – Neue Technik – Moserhofgasse – Sankt-Peter Friedhof – Sankt-Peter Schulzentrum – Peterstal
  • Lijn 7: Wetzelsdorf – Handelstraße – J.-Haiden-Straße – Balerdorf – Straßganger Straße – Karl-Morre-Straße – Franz-Steiner-Gasse – Fachhochschule Joanneum – Alte Poststraße – Waagner-Biro-Straße – Eggenbergergürtel – Esperantoplatz – Roseggerhaus – Südtiroler Platz – Hauptplatz – Jakominiplatz – Kaiser-Josefplatz – Maiffredygasse – Lichtenfelsgasse – Merangasse – Reiterkaserne – Odilien-Institut – Sankt-Leonhard/LKH

De lijnen 3, 4 en 6 rijden alleen overdag.

  • Lijn 12: AndritzSankt-Leonhard/LKH (rijdt alleen op zon- en feestdagen)
  • Lijn 13: KrenngasseLiebenau (rijdt alleen 's avonds en op zon- en feestdagen)

Lijn 2 (Ringlijn) werd in 1971 opgeheven. Tegenwoordig worden onder dit lijnnummer 's zomers ritten met museumtrams uitgevoerd.

Bijzondere ritten[bewerken | brontekst bewerken]

Naast de normale dagelijkse ritten worden ook bijzondere ritten met historische trams van het Tramway Museum Graz uitgevoerd. Er bestaat een goede samenwerking tussen het museum en de Holding Graz Linien. Tussen juni en september vinden gratis sightseeing-ritten plaats, die als Kulturlinie 2 aangeduid worden. Op de openingsdagen van het Tramway Museum worden tussen Mariatrost en Hilmteich nostalgieritten uitgevoerd. Daarnaast vindt ieder jaar ongeveer 14 dagen voor Kerstmis een bijzondere rit met de Licht-ins-Dunkel-Tram plaats, waarvan de opbrengst aan de Hilfskampagne Licht ins Dunkel ten goede komt.

Remises[bewerken | brontekst bewerken]

Van de oorspronkelijk vier remises worden er door de Holding Graz Linien nog twee gebruikt. Remise I bevindt zich aan de Steyrergasse, vlak bij het Direktiegebouw van de Holding Graz Linien. Remise III (Alte Poststraße) bevindt zich aan de Eggenberger Straße en werd geopend op 1 mei 1909.

In Remise I kunnen, in tegenstelling tot Remise III, alle reparaties en onderhoud uitgevoerd werden. Dit heeft tot gevolg dat de trams niet in een vaste remise ingedeeld kunnen worden, maar naar onderhoudsbehoefte worden ondergebracht.

De in 1992 opgeheven Remise II, die nog uit de paardentramtijd stamde, bevond zich tegenover de toegang tot het Hauptbahnhof aan het begin van de Eggenberger Straße. In de voormalige Remise IV aan eindpunt Mariatrost is sedert 1983 het Tramway Museum Graz ondergebracht.

Tegenover de Remise I in de Steyrergasse bevindt zich een nieuwe Remise II.

Materieel[bewerken | brontekst bewerken]

De tramdienst in Graz werd tot enkele jaren geleden uitgevoerd met ongeveer 66 gelede eenrichtingtrams. In 1985-’86 werden 12 enkelgelede trams van het Typee Stadtbahnwagen Type M/N gebouwd (serie 601-612). In 1999 werden deze wagens voorzien van een lagevloermiddenbak. Tussen 2000 en 2001 heeft Bombardier 18 vijfdelige lagevloertrams van het Typee Cityrunner geleverd (serie 651-668). Verder bezat het stadsvervoerbedrijf ongeveer 36 trams die gebouwd zijn in de jaren zestig en zeventig. Deze werden afgevoerd na aflevering van de 45 nieuwe lagevloertrams van de firma Stadler Rail (serie 201-245). Deze Variobahn genaamde trams werden tussen 2009 en 2015 afgeleverd. Sindsdien beschikt het trambedrijf uitsluitend over trams met een lage instap. In totaal zijn er nu 12 + 18 + 45 = 75 trams beschikbaar.

Materieeloverzicht[bewerken | brontekst bewerken]

Nummers Fabrikant Bouwjaren Lengte (mm) Assen Asafstand (mm) Zit- / staanplaatsen Opmerkingen Foto
261-283 SGP / Lohner 1963-1965 19.560 6 6.000 40/75 Buiten dienst gesteld vanaf 2009; de 262 is tot werkwagen verbouwd. Track grinding tram graz 02.jpg
291-293 SGP Wenen 1966-1976 20.335 6 6.000 39/70 Overgenomen uit Wenen; in dienst vanaf 12 nov. 2007, buiten dienst gesteld in 2012. Graz TW292.jpg
501-510 SGP Graz 1978 25.343 8 6.000 40/94 Type Mannheim Tram Graz 507 7 Esperantoplatz.jpg
521-537 Düwag 1971-1973 25.900 8 6.000 59/88 Type Mannheim, uit Duisburg overgenomen; buiten dienst gesteld vanaf 2010. Tram Graz 537 7 Jakominiplatz.jpg
581-584 Eigenbouw 1995-1997 26.220 8 6.000 58/97 Verbouwd uit de serie 260; in 1999 extra middenbak ingebouwd; buiten dienst gesteld vanaf 2010. Tram Graz 582 3 Herz-Jesu-Kirche.jpg
601-612 SGP Graz 1986-1987 27.000 8 6.000 41/126 In 1999 lagevloer-middenbak toegevoegd Tramway graz21.jpg
651-668 Bombardier 2000-2001 27.000 6 6.000 54/90 Cityrunner, 100 % Lagevloer Tramway graz30.jpg
201-245 Stadler Rail 2009-2015 27.000 6 6.000 54/90 Variobahn, 100 % Lagevloer, modernste aanwezige tramgeneratie. Tram Graz 205 4 Dr.Lister-Gasse.jpg

Galerie[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Hans Sternhart: Straßenbahn in Graz. Verlag Slezak, Wenen 1979, ISBN 3-900134-54-5.
  • Peter Wegenstein: Die Straßenbahn von Graz. In: Bahn im Bild 94, Pospischil-Verlag; 1994.
  • Wolfgang Kaiser: Straßenbahnen in Österreich. GeraMond-Verlag, München; 2003, ISBN 3-7654-7198-4.
  • Karl A. Kubinzky (Text), Rudolf Watzinger: 130 Jahre Straßenbahn in Graz, 1878-2008. Grazer Stadtwerke AG Verkehrsbetriebe, Graz; 2008, OBV.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]


Zie de categorie Trams in Graz van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.